Η κλιματική διπλωματία της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πολιτική δοκιμασία, καθώς η Τουρκία δέχεται έντονες επικρίσεις για τον αποκλεισμό της Κυπριακής Δημοκρατίας από προπαρασκευαστικές διαδικασίες της COP31, της επόμενης Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα.
Η υπόθεση ξεπερνά τα όρια μιας διαδικαστικής διαφωνίας. Στις Βρυξέλλες εκτιμάται ότι η στάση της Άγκυρας αγγίζει θεμελιώδεις αρχές της ευρωπαϊκής συνοχής, αφού αφορά την ίση μεταχείριση όλων των κρατών-μελών της Ένωσης.
Το περιστατικό που άνοιξε νέο μέτωπο
Η Λευκωσία ενημέρωσε το Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος της ΕΕ ότι δεν προσκλήθηκε σε δύο σημαντικές προπαρασκευαστικές συναντήσεις της COP31, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στη Νέα Υόρκη και το Τόκιο.
Τούρκοι αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν συμπεριλήφθηκε στις συναντήσεις που διοργάνωσε η Τουρκία, χωρίς ωστόσο να δοθεί επίσημη αιτιολόγηση.
Η αντίδραση των Βρυξελλών υπήρξε άμεση.
Ευρωπαϊκό μήνυμα ενότητας
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, ξεκαθάρισε ότι και τα 27 κράτη-μέλη αντιμετωπίζονται ισότιμα και πως η Ένωση στηρίζει πλήρως την Κυπριακή Δημοκρατία.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε επίσημες διαβιβάσεις προς τα Ηνωμένα Έθνη αλλά και προς την τουρκική αντιπροσωπεία στις Βρυξέλλες, υπογραμμίζοντας ότι ο αποκλεισμός κράτους-μέλους από τις διαδικασίες προετοιμασίας διεθνούς διάσκεψης είναι πολιτικά και θεσμικά απαράδεκτος.
Κατά ευρωπαϊκές διπλωματικές εκτιμήσεις, το ζήτημα αντιμετωπίζεται πλέον όχι ως διμερής διαφορά Κύπρου–Τουρκίας αλλά ως υπόθεση που αφορά συνολικά την αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Κυπριακό επιστρέφει στη διεθνή ατζέντα
Η ένταση συνδέεται άμεσα με τη διαχρονική θέση της Άγκυρας στο Κυπριακό.
Η Τουρκία εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, αναγνωρίζοντας αποκλειστικά την τουρκοκυπριακή διοίκηση στα κατεχόμενα, η οποία δεν αναγνωρίζεται διεθνώς, πλην της ίδιας της Τουρκίας.
Η διαφωνία αυτή έχει επανειλημμένα επηρεάσει:
- τις σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας,
- τη συνεργασία στο ΝΑΤΟ,
- την ευρωπαϊκή πολιτική διεύρυνσης,
- αλλά και τη συμμετοχή της Άγκυρας σε διεθνή φόρα.
Η COP31 κινδυνεύει να αποκτήσει γεωπολιτικό χαρακτήρα
Παρότι η Τουρκία δεν μπορεί να εμποδίσει την επίσημη συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας στις εργασίες των Ηνωμένων Εθνών, η Λευκωσία εκφράζει ανησυχία για τις παράλληλες εκδηλώσεις, τις διμερείς συναντήσεις υψηλού επιπέδου και κυρίως για τη συμμετοχή στο τμήμα των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων.
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι οποιοσδήποτε νέος αποκλεισμός θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή πολιτική κρίση πριν ακόμη ξεκινήσει η διάσκεψη.
Το διακύβευμα για τις Βρυξέλλες
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η υπόθεση αποκτά ευρύτερη θεσμική σημασία.
Κατά πολιτικές εκτιμήσεις, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να αποτρέψουν τη δημιουργία προηγούμενου, σύμφωνα με το οποίο ένα κράτος-μέλος θα μπορούσε να αντιμετωπίζεται διαφορετικά σε διεθνείς διοργανώσεις λόγω διμερών πολιτικών διαφορών.
Η στάση αυτή εντάσσεται στη συνολική στρατηγική της Ένωσης να εμφανίζεται ως ενιαίο διπλωματικό μπλοκ σε κρίσιμα ζητήματα διεθνούς πολιτικής.
Η ευρωπαϊκή διάσταση υπερβαίνει το κλίμα
Η COP31 αναμένεται να συγκεντρώσει περίπου 200 χώρες, με βασική ατζέντα:
- τη μείωση των εκπομπών,
- τη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης,
- την ενεργειακή ασφάλεια,
- και την κλιματική ανθεκτικότητα.
Ωστόσο, η υπόθεση της Κύπρου αναδεικνύει για ακόμη μία φορά ότι οι διεθνείς περιβαλλοντικές διασκέψεις εξελίσσονται πλέον και σε πεδίο άσκησης γεωπολιτικής ισχύος.
Οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι
Η πρόταση αρκετών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων παραμένει η αποκλιμάκωση μέσω διαλόγου με την Άγκυρα.
Παράλληλα όμως, αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αφήνουν να εννοηθεί ότι, εφόσον η Κυπριακή Δημοκρατία συνεχίσει να αποκλείεται από παράλληλες διαδικασίες της COP31, δεν αποκλείονται συντονισμένες πολιτικές αντιδράσεις από κράτη-μέλη της Ένωσης.
Η ευρύτερη γεωπολιτική εικόνα
Κατά πολιτικές εκτιμήσεις, η διαμάχη αποτυπώνει μια ευρύτερη τάση της διεθνούς πολιτικής: ακόμη και ζητήματα που αφορούν την κλιματική αλλαγή δύσκολα μένουν ανεπηρέαστα από τις γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η υπεράσπιση της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτελεί δοκιμασία θεσμικής συνοχής και αξιοπιστίας. Για την Τουρκία, η υπόθεση συνδέεται με τη διαχρονική πολιτική της στο Κυπριακό και με τον τρόπο που επιδιώκει να ασκήσει τον ρόλο της ως περιφερειακή δύναμη.
Η εξέλιξη της υπόθεσης μέχρι την έναρξη της COP31 αναμένεται να αποτελέσει έναν ακόμη δείκτη των σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας, σε μια περίοδο όπου η συνεργασία συνυπάρχει με διαρκείς γεωπολιτικές εντάσεις.
Πηγή: pagenews.gr