Το νέο ΝΑΤΟ δεν συγκρούεται μόνο με τη Ρωσία. Συγκρούεται με τον λογαριασμό
Στη δημόσια συζήτηση κυριαρχούν οι πύραυλοι, τα F-35 και οι αμυντικές δαπάνες.
Στα επιτελεία του ΝΑΤΟ, όμως, η πραγματική αγωνία αφορά κάτι πολύ πιο πεζό: πώς θα φτάσει το καύσιμο στην πρώτη γραμμή ενός ευρωπαϊκού πολέμου.
Το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του POLITICO Europe για το φιλόδοξο σχέδιο επέκτασης του δικτύου στρατιωτικών αγωγών καυσίμων αποκαλύπτει μια λιγότερο θεαματική αλλά εξαιρετικά κρίσιμη διάσταση της νέας ευρωπαϊκής άμυνας. Το σχέδιο, που εκτιμάται ότι θα κοστίσει περίπου 21 δισεκατομμύρια ευρώ, συναντά ήδη έντονες αντιδράσεις για το ποιος θα αναλάβει το οικονομικό βάρος, σε μια περίοδο όπου οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται ταυτόχρονα να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες και να χρηματοδοτήσουν την πράσινη μετάβαση.
Η αντιπαράθεση αυτή δεν είναι τεχνική. Είναι βαθιά πολιτική.
Ο πόλεμος της εφοδιαστικής
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο το ΝΑΤΟ αντιλαμβάνεται την αποτροπή.
Μέχρι πρόσφατα, η Συμμαχία επένδυε κυρίως σε δυνάμεις ταχείας αντίδρασης. Σήμερα, η προτεραιότητα είναι η δυνατότητα να διατηρήσει πολεμικές επιχειρήσεις μεγάλης διάρκειας στο ανατολικό μέτωπο.
Και εκεί αναδεικνύεται μια σκληρή πραγματικότητα: τα άρματα, τα μαχητικά και τα μη επανδρωμένα συστήματα δεν λειτουργούν χωρίς ασφαλείς και συνεχείς γραμμές ανεφοδιασμού.
Γι’ αυτό η επέκταση του δικτύου αγωγών από τη Δυτική Ευρώπη προς την Πολωνία, τη Ρουμανία και συνολικά την ανατολική πτέρυγα αντιμετωπίζεται πλέον ως στρατηγική υποδομή ισότιμη με μια αεροπορική βάση ή ένα αντιπυραυλικό σύστημα.
Η Ευρώπη πληρώνει, ο Τραμπ απαιτεί περισσότερα
Το πρόβλημα είναι ότι το έργο έρχεται σε μια εξαιρετικά δύσκολη πολιτική συγκυρία.
Η δεύτερη προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ έχει επαναφέρει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση το διαχρονικό αμερικανικό αίτημα για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή στη χρηματοδότηση του ΝΑΤΟ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος πιέζει τους συμμάχους να κινηθούν προς αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ, προειδοποιώντας ότι η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να συνεχίσει να επωμίζεται δυσανάλογο βάρος για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Το αποτέλεσμα είναι ότι κάθε νέο έργο στρατιωτικής υποδομής μετατρέπεται αυτομάτως σε διαπραγμάτευση για το ποιος πληρώνει τον λογαριασμό.
Η Άγκυρα ως τεστ συνοχής
Η συζήτηση κορυφώνεται λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
Το επίσημο πρόγραμμα θα περιλαμβάνει την Ουκρανία, τις αμυντικές επενδύσεις και τη στρατηγική αποτροπή.
Στην πραγματικότητα, όμως, όλοι γνωρίζουν ότι το βασικό ερώτημα θα είναι άλλο:
Μπορεί η Συμμαχία να αποφύγει μια νέα σύγκρουση με τον Ντόναλντ Τραμπ;
Το ίδιο ερώτημα θέτει και το podcast του POLITICO Brussels Playbook, επισημαίνοντας ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα προσπαθήσουν να παρουσιάσουν χειροπιαστά αποτελέσματα — περισσότερες δαπάνες, νέα έργα και μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης — ώστε να αποφευχθεί μια δημόσια ρήξη με τον Αμερικανό πρόεδρο.
Ο παράγοντας Ερντογάν
Η επιλογή της Άγκυρας αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρίσκεται σε μια μοναδική θέση: είναι ίσως ο μόνος Ευρωπαίος ηγέτης με τον οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί διαχρονικά στενή προσωπική σχέση.
Αμερικανικά μέσα εκτιμούν ότι αυτή η προσωπική χημεία ήταν καθοριστική για την απόφαση του Τραμπ να συμμετάσχει στη Σύνοδο, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει το momentum για να αναβαθμίσει τον γεωπολιτικό της ρόλο και να επαναφέρει στο τραπέζι ζητήματα αμυντικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ.
Έτσι, η Άγκυρα φιλοδοξεί να μετατραπεί από «δύσκολο σύμμαχο» σε αναντικατάστατο διαμεσολαβητή μεταξύ Ουάσιγκτον και Ευρώπης.
Η Ελλάδα στο νέο στρατηγικό τοπίο
Οι εξελίξεις αυτές έχουν άμεση σημασία και για την Ελλάδα.
Η χώρα αποτελεί ήδη έναν από τους σημαντικότερους κόμβους στρατιωτικής υποστήριξης του ΝΑΤΟ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με τη Σούδα, την Αλεξανδρούπολη και τις υπόλοιπες αμερικανικές εγκαταστάσεις να αποκτούν αυξημένη επιχειρησιακή αξία μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Εάν προχωρήσουν τα μεγάλα έργα στρατιωτικών μεταφορών και ενεργειακών υποδομών στην ανατολική πτέρυγα, η Ελλάδα αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τον ρόλο της ως βασικός κόμβος logistics της Συμμαχίας.
Το πραγματικό δίλημμα του ΝΑΤΟ
Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι αν θα κατασκευαστούν οι αγωγοί.
Είναι αν οι Ευρωπαίοι μπορούν να οικοδομήσουν μια πιο αυτόνομη αμυντική αρχιτεκτονική χωρίς να διαρρήξουν τη διατλαντική σχέση.
Το ΝΑΤΟ εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου η ισχύς δεν θα μετριέται μόνο σε στρατιώτες και οπλικά συστήματα, αλλά και σε δίκτυα καυσίμων, υποδομές, εφοδιαστικές αλυσίδες και πολιτική συνοχή.
Η Σύνοδος της Άγκυρας θα δείξει αν η Συμμαχία μπορεί να διαχειριστεί αυτή τη μετάβαση ή αν η μεγαλύτερη πρόκληση για το ΝΑΤΟ δεν βρίσκεται πλέον στα σύνορά του με τη Ρωσία, αλλά στο εσωτερικό του: στη διαφωνία για το ποιος χρηματοδοτεί την ασφάλεια της Δύσης και με ποιους πολιτικούς όρους.
Πηγή: pagenews.gr