Η θερινή άδεια αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εργασιακά δικαιώματα, ωστόσο κάθε χρόνο χιλιάδες εργαζόμενοι και εργοδότες βρίσκονται αντιμέτωποι με παρερμηνείες, λάθη και διαφωνίες σχετικά με τη χορήγησή της.
Το ισχύον πλαίσιο, όπως προβλέπεται από τον Κώδικα Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025) και τις τελευταίες αλλαγές του Ν. 5239/2025, επιχειρεί να ξεκαθαρίσει πλήρως τις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων αλλά και τα δικαιώματα των εργαζομένων.
Όπως επισημαίνει ο εργατολόγος Γιάννης Καρούζος, η άδεια αναψυχής δεν αποτελεί παροχή που εξαρτάται από την καλή θέληση του εργοδότη.
«Η άδεια αναψυχής αποτελεί θεμελιώδες εργασιακό δικαίωμα και προστατεύεται από κανόνες αναγκαστικού δικαίου. Δεν μπορεί να καταργηθεί ούτε να αντικατασταθεί από χρηματική παροχή όσο διαρκεί η εργασιακή σχέση.»
Πόσες ημέρες άδειας δικαιούστε
Το δικαίωμα γεννιέται από την πρώτη ημέρα εργασίας στον νέο εργοδότη.
Κατά το πρώτο έτος ο εργαζόμενος λαμβάνει αναλογία άδειας, ενώ στη συνέχεια αποκτά πλήρες δικαίωμα.
Πλήρης ετήσια άδεια
Πενθήμερη εργασία
- 20 εργάσιμες ημέρες
Εξαήμερη εργασία
- 22 εργάσιμες ημέρες
Μετά από:
- 10 χρόνια στον ίδιο εργοδότη ή
- 12 χρόνια συνολικής προϋπηρεσίας
η άδεια αυξάνεται στις:
✔ 25 ημέρες (πενθήμερο)
✔ 30 ημέρες (εξαήμερο)
Μετά από 25 χρόνια υπηρεσίας προστίθεται ακόμη μία ημέρα.
Έτσι το ανώτατο όριο διαμορφώνεται σε:
- 26 ημέρες στο πενθήμερο
- 31 ημέρες στο εξαήμερο
Πότε πρέπει να χορηγείται
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη είναι η εντύπωση ότι ο εργοδότης αποφασίζει μόνος του πότε θα φύγει ο εργαζόμενος.
Δεν ισχύει.
Η άδεια χορηγείται κατόπιν συνεννόησης.
Όπως εξηγεί ο Γιάννης Καρούζος:
«Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τόσο οι οικογενειακές ανάγκες του εργαζομένου όσο και οι ανάγκες λειτουργίας της επιχείρησης.»
Ο εργοδότης:
- οφείλει να απαντήσει μέσα σε δύο μήνες,
- πρέπει να χορηγήσει την άδεια μέσα στο ίδιο διάστημα,
- υποχρεούται να εξαντλήσει το δικαίωμα έως 31 Μαρτίου του επόμενου έτους.
Το 50% των εργαζομένων πρέπει να πάρει άδεια το καλοκαίρι
Η νομοθεσία προστατεύει τη θερινή ανάπαυση.
Κάθε επιχείρηση υποχρεούται να χορηγεί άδεια τουλάχιστον στο 50% του προσωπικού μεταξύ:
1 Μαΐου – 30 Σεπτεμβρίου.
Στόχος είναι να μην μεταφέρονται όλες οι άδειες σε περιόδους που εξυπηρετούν αποκλειστικά την επιχείρηση.
Μπορεί να σας επιβάλει άδεια ο εργοδότης;
Κανονικά όχι.
Η άδεια απαιτεί συμφωνία.
Εξαίρεση υπάρχει μόνο όταν πλησιάζει η προθεσμία της 31ης Μαρτίου και η άδεια δεν έχει ακόμη χορηγηθεί.
Τότε ο εργοδότης μπορεί να την επιβάλει ώστε να μη βρεθεί εκτός νόμου.
Επιτρέπεται να «σπάσει» η άδεια;
Οι πρόσφατες αλλαγές άλλαξαν σημαντικά το πλαίσιο.
Πλέον η κατάτμηση επιτρέπεται μόνο:
- μετά από έγγραφο αίτημα του εργαζομένου,
- ή κατόπιν συμφωνίας των δύο πλευρών.
Παράλληλα, ένα μέρος της άδειας πρέπει υποχρεωτικά να αποτελεί:
- πέντε συνεχόμενες εργάσιμες ημέρες (πενθήμερο),
- έξι συνεχόμενες (εξαήμερο).
Πώς πληρώνεται η άδεια
Κατά τη διάρκεια της άδειας ο εργαζόμενος αμείβεται κανονικά.
Δικαιούται:
✔ τις κανονικές αποδοχές
✔ το επίδομα άδειας
Το επίδομα έχει ανώτατο όριο:
- μισό μηνιαίο μισθό,
- ή δεκατρία ημερομίσθια.
Σημαντικό:
Οι αποδοχές και το επίδομα προκαταβάλλονται πριν ξεκινήσει η άδεια.
Μπορεί να εργαστεί αλλού όσο βρίσκεται σε άδεια;
Η απάντηση είναι αρνητική.
Η άδεια προορίζεται αποκλειστικά για ξεκούραση.
Ο εργατολόγος Γιάννης Καρούζος εξηγεί:
«Η άδεια δεν αποτελεί ελεύθερο χρόνο για νέα επαγγελματική δραστηριότητα αλλά χρόνο προστασίας της υγείας του εργαζομένου.»
Μπορεί να σας ανακαλέσει από τις διακοπές;
Η απάντηση είναι επίσης όχι.
Ο εργοδότης δεν μπορεί μονομερώς να διακόψει την άδεια.
Μόνο αν συμφωνήσει ο εργαζόμενος μπορεί να αλλάξει ο προγραμματισμός.
Αν αρρωστήσετε στις διακοπές
Η αναρρωτική άδεια δεν συμψηφίζεται.
Εφόσον υπάρχει νόμιμη ιατρική πιστοποίηση:
- οι ημέρες ασθενείας δεν χάνονται,
- η κανονική άδεια διακόπτεται,
- οι υπόλοιπες ημέρες χορηγούνται αργότερα.
Αν δεν πάρετε άδεια έως τις 31 Μαρτίου
Η άδεια δεν μεταφέρεται επ’ αόριστον.
Αν δεν χορηγηθεί εγκαίρως:
ο εργαζόμενος δικαιούται:
- αποδοχές άδειας,
- επίδομα άδειας.
Εάν η ευθύνη ανήκει στον εργοδότη:
οι αποδοχές καταβάλλονται με προσαύξηση 100%.
Τι αλλάζει με το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ
Οι σημαντικότερες αλλαγές για τις επιχειρήσεις:
Καταργούνται:
- το βιβλίο αδειών,
- το έντυπο Ε11.
Πλέον η δήλωση γίνεται ηλεκτρονικά μέσω του ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ μέσα στον επόμενο μήνα από τη χορήγηση της άδειας.
Στόχος είναι η μείωση της γραφειοκρατίας.
Επιτρέπεται απόλυση ενώ βρίσκεστε σε άδεια;
Εδώ η νομοθεσία είναι απολύτως ξεκάθαρη.
Όπως τονίζει ο Γιάννης Καρούζος:«Η καταγγελία της σύμβασης εργασίας κατά τη διάρκεια της ετήσιας άδειας αναψυχής είναι άκυρη. Το ίδιο ισχύει και για προειδοποίηση απόλυσης όσο ο εργαζόμενος βρίσκεται σε κανονική άδεια.»
Η προστασία αφορά αποκλειστικά την ετήσια άδεια αναψυχής.
Οι πιο συχνές παρανοήσεις
Σύμφωνα με εργατολόγους, τα συνηθέστερα λάθη στην πράξη είναι:
- ότι ο εργοδότης αποφασίζει μόνος του την άδεια,
- ότι η άδεια μπορεί να αντικατασταθεί με χρήματα,
- ότι ο εργαζόμενος μπορεί να εργαστεί αλλού στις διακοπές,
- ότι ο εργοδότης μπορεί να ανακαλέσει μονομερώς την άδεια,
- ότι η απόλυση επιτρέπεται κατά τη διάρκειά της.
Καμία από τις παραπάνω αντιλήψεις δεν ανταποκρίνεται στο ισχύον εργατικό δίκαιο.
Η ουσία
Η ετήσια άδεια δεν αποτελεί προνόμιο ούτε «διευκόλυνση» από την επιχείρηση.
Αποτελεί συνταγματικά και νομοθετικά κατοχυρωμένο εργασιακό δικαίωμα, με στόχο την προστασία της υγείας και της ασφάλειας του εργαζομένου.
Όπως συνοψίζει ο εργατολόγος Γιάννης Καρούζος:
«Η απόλαυση του δικαιώματος της άδειας αναψυχής απαιτεί συνεννόηση, καλή πίστη και σεβασμό της εργατικής νομοθεσίας. Δεν μπορεί να καταστρατηγείται ούτε να χρησιμοποιείται ως αφορμή για δυσμενή μεταχείριση ή απόλυση του εργαζομένου.»
Πηγή: pagenews.gr