Η Ντόρα Μπακογιάννη επέλεξε να μιλήσει χωρίς τις συνήθεις διπλωματικές διατυπώσεις για ένα από τα πιο ευαίσθητα κεφάλαια της σχέσης της με τον Κυριάκο Μητσοτάκη: την απόφαση του πρωθυπουργού να μην την εντάξει στην κυβέρνησή του.
Η εξομολόγησή της δεν είχε τον χαρακτήρα μιας ανοιχτής εσωκομματικής σύγκρουσης. Είχε, όμως, τη βαρύτητα μιας προσωπικής παραδοχής από μια πολιτικό που έχει διατελέσει δήμαρχος Αθηναίων, υπουργός Εξωτερικών και κορυφαίο στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας.
«Δεν μου έλειψε υπουργείο. Μου κακοφάνηκε η λογική που ετέθη, γιατί ήταν σαν να ακύρωνε μια πορεία μου πάρα πολλών ετών. Και αυτό με ενόχλησε πάρα πολύ», ανέφερε στη συνέντευξή της στην Τίνα Μιχαηλίδου και στα Παραπολιτικά.
Δεν ζήτησε υπουργείο — ζήτησε αναγνώριση της διαδρομής της
Η ουσία της τοποθέτησης βρίσκεται σε μια λεπτή αλλά κρίσιμη διάκριση. Η Ντόρα Μπακογιάννη δεν υποστήριξε ότι θεωρούσε αυτονόητη την κατοχή κυβερνητικού αξιώματος. Είπε ότι ο τρόπος με τον οποίο αιτιολογήθηκε ο αποκλεισμός της —λόγω της συγγενικής σχέσης με τον πρωθυπουργό— την έκανε να αισθανθεί ότι η αυτόνομη πολιτική της διαδρομή υποχωρούσε μπροστά στο επώνυμο και στην οικογενειακή σχέση.
«Στεναχωρήθηκα ένα χρονικό διάστημα, αλλά, όπως έχετε καταλάβει με τον δικό μου χαρακτήρα, ξαναβρήκα τις ισορροπίες μου», είπε, προσθέτοντας ότι σήμερα είναι ικανοποιημένη από τον ρόλο της.
Πολιτικά, η φράση αυτή αγγίζει ένα μόνιμο πρόβλημα για την οικογένεια Μητσοτάκη: κάθε κυβερνητική αξιοποίηση της Ντόρας θα μπορούσε να τροφοδοτήσει κατηγορίες περί οικογενειοκρατίας· κάθε αποκλεισμός της, όμως, κινδύνευε να εμφανιστεί ως ακύρωση της προσωπικής της εμπειρίας μόνο και μόνο επειδή είναι αδελφή του πρωθυπουργού.
«Στα οικογενειακά, οικογενειακά — στα πολιτικά, πολιτικά»
Η ίδια περιέγραψε τη σχέση τους ως θερμή σε προσωπικό επίπεδο, αλλά περισσότερο σύνθετη στην πολιτική.
«Αδελφικά οι σχέσεις μας είναι πολύ καλές, πολιτικά ισορροπημένες», ανέφερε, εξηγώντας ότι πλέον μπορεί να ξεχωρίζει πιο εύκολα τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως αδελφό από τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως πρωθυπουργό.
Η φράση της:
«Στα οικογενειακά, οικογενειακά, αλλά τα πολιτικά, πολιτικά»
δεν είναι απλώς μια περιγραφή οικογενειακής τάξης. Είναι και μια πολιτική δήλωση αυτονομίας. Η Ντόρα Μπακογιάννη θέλει να εμφανίζεται ως στέλεχος με δική του πολιτική κρίση και όχι ως άτυπη προέκταση του Μεγάρου Μαξίμου.
Αυτό άλλωστε έχει φανεί και από παρεμβάσεις της στις οποίες δεν δίστασε να διαφοροποιηθεί, να ζητήσει διορθωτικές κινήσεις ή να τοποθετηθεί αυστηρά για στελέχη της Νέας Δημοκρατίας. Τον Απρίλιο, για παράδειγμα, είχε δηλώσει ότι ο τότε υφυπουργός Μακάριος Λαζαρίδης όφειλε να διευκολύνει τον πρωθυπουργό και το κόμμα του, σε μια παρέμβαση που προκάλεσε έντονη πολιτική συζήτηση.
Η ελευθερία τού να μην είσαι υπουργός
Η απουσία της από το Υπουργικό Συμβούλιο, όπως παραδέχεται πλέον η ίδια, της προσφέρει ένα πολιτικό πλεονέκτημα που δύσκολα διαθέτει ένα εν ενεργεία κυβερνητικό στέλεχος: μεγαλύτερη ελευθερία λόγου.
«Είμαι πάρα πολύ ευχαριστημένη όπως είμαι σήμερα. Αυτό μου δίνει και μία ελευθερία, την οποία τη θέλω πάρα πολύ στην πολιτική», τόνισε.
Η συγκεκριμένη ελευθερία εξηγεί γιατί η Ντόρα Μπακογιάννη μπορεί να λειτουργεί ταυτόχρονα ως υπερασπίστρια της κυβέρνησης και ως εσωτερικός διορθωτικός μηχανισμός. Δεν έχει την υποχρέωση να ακολουθεί καθημερινά την κυβερνητική γραμμή, χωρίς όμως να παύει να αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα και έμπειρα στελέχη της παράταξης.
Αυτό την καθιστά χρήσιμη για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αλλά όχι πάντοτε βολική.
«Πότε με ακούει, πότε δεν με ακούει»
Η πιο χαρακτηριστική φράση της συνέντευξης ίσως δεν αφορά τον αποκλεισμό της από την κυβέρνηση, αλλά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί σήμερα η πολιτική τους επικοινωνία.
«Με συμβουλεύεται καμιά φορά. Πότε με ακούει, πότε δεν με ακούει», αποκάλυψε.
Η διατύπωση αποτυπώνει μια σχέση χωρίς τυπική ιεραρχία στο οικογενειακό επίπεδο, αλλά με σαφή κατανομή ρόλων στην πολιτική. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει την τελική ευθύνη και η Ντόρα Μπακογιάννη διατηρεί το δικαίωμα της συμβουλής — όχι της επιβολής.
Με δεδομένη τη μακρά εμπειρία της στην εξωτερική πολιτική, στις ευρωπαϊκές σχέσεις και στους εσωκομματικούς συσχετισμούς, είναι εύλογο να θεωρείται ένας από τους ανθρώπους των οποίων τη γνώμη ζητεί ο πρωθυπουργός. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι εισηγήσεις της υιοθετούνται.
«Ο Κυριάκος είναι πιο αυστηρός από τον πατέρα μου»
Η σύγκριση με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη πρόσθεσε ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον στην προσωπική αφήγηση.
«Ο Κυριάκος είναι πιο αυστηρός από ό,τι ήταν ο πατέρας μου. Αλλά ενδεχομένως θα μπορούσε να είναι και πιο πολύ με μερικούς», είπε.
Η φράση έχει διπλή ανάγνωση. Από τη μια αναγνωρίζει ότι ο σημερινός πρωθυπουργός λειτουργεί με αυστηρότερες αποστάσεις και σαφέστερη διοικητική πειθαρχία από τον πατέρα τους. Από την άλλη αφήνει μια έμμεση αιχμή ότι σε ορισμένες περιπτώσεις το Μαξίμου θα έπρεπε να επιδεικνύει ακόμη μεγαλύτερη αυστηρότητα.
Δεν κατονόμασε πρόσωπα. Η πολιτική εμπειρία, όμως, δείχνει ότι τέτοιες διατυπώσεις σπάνια είναι τυχαίες.
Από τη ζήλια της παιδικής ηλικίας στη δύσκολη πολιτική συνύπαρξη
Η Ντόρα Μπακογιάννη έδωσε και έναν πιο ανθρώπινο τόνο στη συνέντευξη, θυμούμενη τη γέννηση του μικρότερου αδελφού της.
«Όταν ήταν μωρό ο Κυριάκος, ήταν πολύ χαριτωμένο. Στην αρχή ζήλεψα τρομερά», είπε, περιγράφοντας πώς η παιδική ζήλια υποχώρησε όταν εκείνος, μέσα από το πάρκο του, άπλωνε τα χέρια προς το μέρος της.
Η ανάμνηση φωτίζει μια σχέση που έχει περάσει από την οικογενειακή οικειότητα στην κορυφή της πολιτικής εξουσίας. Σπάνια δύο αδέλφια διαθέτουν τόσο μεγάλη αυτοτελή παρουσία μέσα στο ίδιο κόμμα και ακόμη σπανιότερα ο ένας καλείται να αποφασίσει αν ο άλλος θα συμμετάσχει στην κυβέρνησή του.
Πίκρα χωρίς ρήξη
Η συνέντευξη δεν αποκαλύπτει πολιτικό διαζύγιο. Αποκαλύπτει, όμως, μια παλιά πληγή που η Ντόρα Μπακογιάννη δεν θέλησε να ωραιοποιήσει.
Ένιωσε ότι αδικήθηκε. Στεναχωρήθηκε. Θεώρησε πως η απόφαση μείωνε συμβολικά μια πολυετή προσωπική πορεία. Στη συνέχεια, όπως λέει, το ξεπέρασε και ανακάλυψε στη σημερινή της θέση την ελευθερία να παρεμβαίνει χωρίς υπουργικές δεσμεύσεις.
Το πολιτικό ενδιαφέρον βρίσκεται ακριβώς εκεί: η Ντόρα δεν είναι μέλος της κυβέρνησης, αλλά παραμένει μέρος της εξίσωσης εξουσίας στη Νέα Δημοκρατία. Δεν βρίσκεται στο Υπουργικό Συμβούλιο, αλλά διαθέτει φωνή, ιστορικό βάρος και πρόσβαση στον πρωθυπουργό.
Και η ίδια φρόντισε να περιγράψει τη σχέση τους με τον πιο ειλικρινή τρόπο: οικογενειακά είναι αδέλφια, πολιτικά είναι δύο αυτοτελή πρόσωπα — με αγάπη, ισορροπίες, διαφωνίες και όρια.
