Το Ιράν στα πρόθυρα εσωτερικής έκρηξης: Σενάρια «πραξικοπήματος» και νέα απειλή πολέμου

Το Ιράν στα πρόθυρα μιας νέας εσωτερικής κρίσης

Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες εσωτερικές πολιτικές δοκιμασίες των τελευταίων δεκαετιών. Πίσω από τη δημόσια εικόνα ενότητας απέναντι στις εξωτερικές πιέσεις, εξελίσσεται μια έντονη διαμάχη εξουσίας ανάμεσα στη νέα πολιτική ηγεσία και τους υπερσκληροπυρηνικούς κύκλους του καθεστώτος, οι οποίοι καταγγέλλουν ότι βρίσκεται σε εξέλιξη ένα «ήπιο πολιτικό πραξικόπημα» με στόχο τη μεταβολή της φυσιογνωμίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Η πολιτική αντιπαράθεση έχει αποκτήσει πλέον χαρακτηριστικά ανοιχτής σύγκρουσης, με δημόσιες κατηγορίες περί προδοσίας, απειλές κατά κυβερνητικών στελεχών και έντονες εσωτερικές πιέσεις που συμπίπτουν με την επιδείνωση της περιφερειακής ασφάλειας.

Η κηδεία που αποκάλυψε τις βαθιές ρωγμές

Η πρόσφατη κηδεία του ανώτατου ηγέτη αποτέλεσε σημείο καμπής. Αντί να λειτουργήσει ως επίδειξη εθνικής συσπείρωσης, μετατράπηκε σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης.

Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έγινε αποδέκτης αποδοκιμασιών από ομάδες σκληροπυρηνικών, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, βασικός διαπραγματευτής της συμφωνίας με την Ουάσιγκτον, αποχώρησε από την τελετή έπειτα από έντονες αντιδράσεις και επιθέσεις εναντίον του.

Για τους ακραίους κύκλους του καθεστώτος, η επιλογή της διπλωματίας ισοδυναμεί με εγκατάλειψη των επαναστατικών αρχών που οικοδόμησαν την Ισλαμική Δημοκρατία μετά το 1979.

Η θεωρία του «πραξικοπήματος» κερδίζει έδαφος

Στους κόλπους της υπερσυντηρητικής πτέρυγας διαμορφώνεται ολοένα και περισσότερο η πεποίθηση ότι κορυφαία κυβερνητικά στελέχη επιχειρούν να μεταφέρουν το πραγματικό κέντρο εξουσίας από τον Ανώτατο Ηγέτη προς θεσμούς όπως το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, περιορίζοντας τον ρόλο τόσο της θρησκευτικής ηγεσίας όσο και του κοινοβουλίου.

Οι επικριτές της κυβέρνησης υποστηρίζουν ότι οι διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιήθηκαν χωρίς την πλήρη τήρηση των «κόκκινων γραμμών» που είχαν τεθεί από το ανώτατο θρησκευτικό κατεστημένο.

Παράλληλα, η παρατεταμένη απουσία του νέου Ανώτατου Ηγέτη από τη δημόσια σκηνή τροφοδοτεί φήμες, θεωρίες και πολιτική αβεβαιότητα, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο κενό εξουσίας που αξιοποιείται από όλες τις εσωτερικές τάσεις.

Οι Φρουροί της Επανάστασης ανεβάζουν τους τόνους

Την ίδια στιγμή, οι Φρουροί της Επανάστασης εξακολουθούν να αποτελούν τον σημαντικότερο στρατιωτικό και πολιτικό παράγοντα του ιρανικού συστήματος.

Οι επιθέσεις στα Στενά του Ορμούζ, που οδήγησαν στην ουσιαστική κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας, θεωρούνται από αρκετούς αναλυτές ένδειξη ότι ισχυρά τμήματα του στρατιωτικού μηχανισμού δεν επιθυμούν καμία μορφή αποκλιμάκωσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τις φωνές που ζητούν επιστροφή στη στρατηγική της στρατιωτικής αντιπαράθεσης, περιορίζοντας τα περιθώρια ελιγμών της κυβέρνησης.

Απειλές ακόμη και κατά του Προέδρου

Το πολιτικό κλίμα έχει γίνει ιδιαίτερα τοξικό.

Σκληροπυρηνικοί κληρικοί και πολιτικά στελέχη έχουν προχωρήσει σε ιδιαίτερα επιθετικές δηλώσεις κατά του προέδρου Πεζεσκιάν, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε απόκλιση από τις επιθυμίες της επαναστατικής ηγεσίας θα έχει σοβαρές συνέπειες.

Παράλληλα, κορυφαίοι αξιωματούχοι που συμμετείχαν στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ βρίσκονται στο στόχαστρο μιας εκστρατείας πολιτικής απαξίωσης, ενώ φιλοκυβερνητικά και κρατικά μέσα ενημέρωσης αντανακλούν ολοένα και περισσότερο την εσωτερική πόλωση.

Η μάχη για τη διαδοχή συνεχίζεται

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η σημερινή κρίση δεν αφορά αποκλειστικά τη συμφωνία με την Ουάσιγκτον.

Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια μάχη διαδοχής και ελέγχου του ίδιου του ιρανικού καθεστώτος, όπου διαφορετικά κέντρα ισχύος επιχειρούν να καθορίσουν το μέλλον της χώρας μετά την αλλαγή ηγεσίας.

Η απομάκρυνση προβεβλημένων υπερσκληροπυρηνικών από κρίσιμες κοινοβουλευτικές επιτροπές ερμηνεύεται από αρκετούς ειδικούς ως προσπάθεια περιορισμού της επιρροής τους πριν αποκτήσουν μεγαλύτερη πολιτική δυναμική.

Οι γεωπολιτικές επιπτώσεις

Η εσωτερική αστάθεια του Ιράν ξεπερνά τα εθνικά του σύνορα.

Η Τεχεράνη παραμένει κομβικός παράγοντας για:

• τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διακινείται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου,
• την ασφάλεια του Περσικού Κόλπου,
• τις ισορροπίες μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και αραβικών κρατών,
• την ενεργειακή σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας.

Κάθε εσωτερική μεταβολή στην ιρανική ηγεσία μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο την περιφερειακή ασφάλεια αλλά και τις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς και τις ευρύτερες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.

Η επόμενη ημέρα

Παρά τη σφοδρή αντιπαράθεση, αρκετοί διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι το ιρανικό πολιτικό σύστημα εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρούς μηχανισμούς αυτοσυντήρησης.

Ωστόσο, η όξυνση της εσωτερικής πόλωσης, η ενίσχυση των Φρουρών της Επανάστασης, η πίεση των υπερσκληροπυρηνικών και η αβεβαιότητα γύρω από την πραγματική κατανομή της εξουσίας δημιουργούν ένα εξαιρετικά ασταθές περιβάλλον.

Εάν συνεχιστεί η κατάρρευση της εκεχειρίας και ενταθούν οι εσωτερικές συγκρούσεις, το Ιράν ενδέχεται να εισέλθει σε μια περίοδο βαθιάς πολιτικής αναδιάταξης, με συνέπειες που θα επηρεάσουν ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και τις σχέσεις της με τη Δύση.

Πηγή: pagenews.gr