Αλτσχάιμερ: Μία εξέταση αίματος μπορεί να «δείξει» τον κίνδυνο έως και 10 χρόνια νωρίτερα

Ο βιοδείκτης p-tau217 ενδέχεται να αποκαλύπτει ποιοι άνθρωποι χωρίς προβλήματα μνήμης διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Μία απλή εξέταση αίματος θα μπορούσε στο μέλλον να βοηθά τους επιστήμονες να προβλέπουν την εμφάνιση συμπτωμάτων της νόσου Αλτσχάιμερ ακόμη και πέντε έως δέκα χρόνια νωρίτερα.

Νέα επιστημονική μελέτη έδειξε ότι τα αυξημένα επίπεδα του βιοδείκτη p-tau217 στο αίμα συνδέονται με σημαντικά μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης γνωστικής έκπτωσης σε ηλικιωμένους που κατά την έναρξη της έρευνας δεν παρουσίαζαν προβλήματα μνήμης.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA και παρουσιάστηκε στο Διεθνές Συνέδριο της Ένωσης για τη Νόσο Αλτσχάιμερ στο Λονδίνο.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι ηλικιωμένοι με πολύ υψηλές τιμές p-tau217 είχαν πιθανότητα 38% να παρουσιάσουν γνωστική έκπτωση μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.

Σε βάθος δεκαετίας, η πιθανότητα αυξανόταν στο 78%.

Αντίθετα, όσοι είχαν πολύ χαμηλά επίπεδα του συγκεκριμένου βιοδείκτη εμφάνισαν εξαιρετικά μικρή πιθανότητα να παρουσιάσουν προβλήματα στη μνήμη ή στη σκέψη κατά τα επόμενα χρόνια.

Τι είναι ο βιοδείκτης p-tau217

Η εξέταση μετρά μία τροποποιημένη μορφή της πρωτεΐνης tau, γνωστή ως p-tau217.

Τα επίπεδά της στο αίμα φαίνεται ότι αντικατοπτρίζουν τόσο τη συσσώρευση β-αμυλοειδούς όσο και την εξέλιξη των παθολογικών αλλοιώσεων που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Δύο από τα χαρακτηριστικότερα ευρήματα στον εγκέφαλο των ασθενών είναι οι πλάκες β-αμυλοειδούς και τα νευροϊνιδιακά συμπλέγματα της πρωτεΐνης tau, τα οποία συνδέονται με τη βλάβη και τον θάνατο των νευρικών κυττάρων.

Οι ερευνητές παρομοιάζουν τον p-tau217 με έναν «δείκτη προόδου» της ασθένειας: όσο υψηλότερη είναι η τιμή του, τόσο πιο προχωρημένη μπορεί να βρίσκεται η υποκείμενη παθολογική διαδικασία.

Πώς πραγματοποιήθηκε η έρευνα

Οι επιστήμονες ανέλυσαν στοιχεία από 2.684 ηλικιωμένους, οι οποίοι δεν αντιμετώπιζαν προβλήματα μνήμης όταν εντάχθηκαν σε μακροχρόνιες έρευνες για το Αλτσχάιμερ.

Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν αρχικά σε εξέταση αίματος για τον βιοδείκτη p-tau217 και στη συνέχεια αξιολογούνταν κάθε χρόνο ως προς τις γνωστικές τους λειτουργίες.

Από το 2004, όταν εντάχθηκαν οι πρώτοι συμμετέχοντες, μέχρι το 2024, συνολικά 478 άτομα εμφάνισαν γνωστική έκπτωση.

Δεν αποτελεί ακόμη εξέταση για όλους

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι η εξέταση δεν προορίζεται ακόμη για προληπτικό έλεγχο ολόκληρου του πληθυσμού.

Σήμερα χρησιμοποιείται κυρίως ως βοήθημα σε ανθρώπους που ήδη εμφανίζουν προβλήματα μνήμης ή άλλες γνωστικές διαταραχές, ώστε οι γιατροί να εξετάσουν εάν τα συμπτώματα σχετίζονται με Αλτσχάιμερ ή με διαφορετική μορφή άνοιας.

Η επικεφαλής της μελέτης, δρ Ρέιζα Σπέρλινγκ από το Mass General Brigham, επισημαίνει ότι η εξέταση σε ασυμπτωματικούς ανθρώπους θα αποκτήσει μεγαλύτερη χρησιμότητα όταν υπάρχουν θεραπευτικές παρεμβάσεις που μπορούν να αξιοποιήσουν εγκαίρως το αποτέλεσμά της.

Τι μπορούν να κάνουν όσοι έχουν αυξημένο κίνδυνο

Ακόμη και εάν κάποιος μάθει ότι εμφανίζει αυξημένο κίνδυνο, οι βασικές ιατρικές συστάσεις παραμένουν προς το παρόν ίδιες.

Οι ειδικοί προτείνουν ισορροπημένη διατροφή, συστηματική σωματική άσκηση, ποιοτικό ύπνο, κοινωνική δραστηριότητα και συνεχή πνευματική ενεργοποίηση.

Οι συνήθειες αυτές δεν εγγυώνται ότι κάποιος δεν θα εμφανίσει άνοια, ωστόσο συνδέονται με καλύτερη συνολική υγεία του εγκεφάλου και του καρδιαγγειακού συστήματος.

Οι περιορισμοί της μελέτης

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι απαιτούνται περισσότερες έρευνες πριν η εξέταση χρησιμοποιηθεί ως αξιόπιστο εργαλείο πρόβλεψης για ανθρώπους χωρίς συμπτώματα.

Ένας βασικός περιορισμός είναι ότι μόνο ένας σχετικά μικρός αριθμός συμμετεχόντων παρακολουθήθηκε για ολόκληρη τη δεκαετία.

Για τον λόγο αυτό, η πρόβλεψη του κινδύνου σε βάθος δέκα ετών θεωρείται λιγότερο αξιόπιστη από την αντίστοιχη πρόβλεψη της πενταετίας.

Παράλληλα, η ύπαρξη υψηλών τιμών ενός βιοδείκτη δεν σημαίνει ότι το άτομο θα εμφανίσει οπωσδήποτε Αλτσχάιμερ. Υπάρχουν άνθρωποι με σημαντική συσσώρευση αμυλοειδούς στον εγκέφαλο που δεν αναπτύσσουν ποτέ άνοια.

Ένα σημαντικό βήμα για την έγκαιρη διάγνωση

Η δυνατότητα εντοπισμού του κινδύνου πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα θεωρείται κρίσιμη για την αντιμετώπιση της νόσου.

Οι περισσότερες εγκεφαλικές αλλοιώσεις αρχίζουν χρόνια πριν ο ασθενής ή η οικογένειά του αντιληφθούν προβλήματα στη μνήμη και στη συμπεριφορά.

Εάν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν από μεγαλύτερες μελέτες, μία απλή εξέταση αίματος θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την επιλογή ανθρώπων που χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση ή μπορούν να συμμετάσχουν σε κλινικές δοκιμές νέων θεραπειών.

Πηγή: Pagenews.gr