Σχεδόν σαράντα χρόνια μετά την έγκρισή του, ο Νόμος 22/1988 της 28ης Ιουλίου για τις ακτές εξακολουθεί να είναι το κείμενο που καθορίζει τα όρια του τι επιτρέπεται και τι δεν επιτρέπεται στην ακτή. Η ρύθμιση στηρίζεται σε μια απλή ιδέα: η παραλία και η ζώνη του αιγιαλού αποτελούν δημόσιο αγαθό, οπότε κανείς δεν μπορεί να ιδιοποιηθεί τμήμα τους ούτε να ανεγείρει μόνιμες κατασκευές εκεί χωρίς άδεια.
Από αυτήν την αρχή προκύπτει και μεγάλο μέρος των προστίμων που στη συνέχεια βλέπουμε κάθε καλοκαίρι στον τύπο. Είχαμε ήδη κάνει μια επισκόπηση των πιο περίεργων προστίμων στις ευρωπαϊκές παραλίες, εδώ θα δούμε αυτά που μπορεί να σας επιβληθούν σε ισπανικές παραλίες.
Το πέμπτο κεφάλαιο του νόμου, αφιερωμένο στις παραβάσεις και τις κυρώσεις, διακρίνει μεταξύ ελαφρών και σοβαρών παραπτωμάτων. Τα ελαφρά, όπως η κατάληψη δημόσιου χώρου χωρίς άδεια, η μη τήρηση των όρων μιας διοικητικής άδειας ή η μικρής έκτασης βλάβη στη δουλεία διόδου, τιμωρούνται με πρόστιμα που δεν μπορούν να υπερβούν τα 60.000 ευρώ.
Τα σοβαρά, όπως η αλλοίωση των οροσήμων που καθορίζουν την οριοθέτηση, η παρεμπόδιση της δημόσιας πρόσβασης στη θάλασσα ή η ανέγερση μη εγκεκριμένων κατασκευών, μπορεί να φτάσουν έως και τα 300.000 ευρώ, και σε ορισμένες περιπτώσεις ο υπολογισμός γίνεται ανά τετραγωνικό μέτρο κατεχόμενης επιφάνειας, ανά κυβικό μέτρο απορρίμματος ή ανά ημέρα παράβασης.
Το ποιος επιβάλλει το πρόστιμο εξαρτάται από την έκταση της ζημιάς. Οι δήμοι, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, μπορούν να επιβάλουν πρόστιμα έως 12.000 ευρώ, ενώ οι αυτόνομες κοινότητες, όταν πρόκειται για βιομηχανικά ή ρυπογόνα απόβλητα, έως 1,2 εκατομμύρια ευρώ. Πέρα από το πρόστιμο, ο νόμος υποχρεώνει τον παραβάτη να επαναφέρει τον χώρο στην αρχική του κατάσταση ή να αποζημιώσει για τις βλάβες που δεν μπορούν να αποκατασταθούν, κάτι που στις παράνομες κατασκευές συνήθως μεταφράζεται σε εντολή κατεδάφισης.
Τι προσθέτουν οι δήμοι: Από το τσιγάρο μέχρι τα ηχεία
Ο Νόμος για τις Ακτές θέτει το πλαίσιο, αλλά μεγάλο μέρος των προστίμων που επηρεάζουν πραγματικά τον απλό λουόμενο προέρχεται από τις δημοτικές κανονιστικές αποφάσεις, οι οποίες διαφέρουν από δήμο σε δήμο και έχουν πολλαπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια.
Το κάπνισμα είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: περισσότερες από 600 ισπανικές παραλίες το απαγορεύουν ήδη, ανάμεσά τους της Βαρκελώνης, του Σαν Σεμπαστιάν και μεγάλο μέρος των Κανάριων Νήσων και των Βαλεαρίδων, με πρόστιμα που στην καταλανική πρωτεύουσα κυμαίνονται από 300 έως 750 ευρώ.
Το σχέδιο νόμου κατά του καπνίσματος που ετοιμάζει η κυβέρνηση σκοπεύει να επεκτείνει αυτήν την απαγόρευση σε όλες τις παραλίες της χώρας, με κυρώσεις που θα μπορούσαν να κυμαίνονται μεταξύ 200 και 600.000 ευρώ ανάλογα με τη σοβαρότητα.
Άλλο θέμα είναι τα σκυλιά και τα υπόλοιπα κατοικίδια. Ο Νόμος για τις Ακτές δεν αναφέρει τίποτα γι’ αυτά, οπότε κάθε δήμος αποφασίζει αν θα διαθέτει «παραλία σκύλων» ή αν θα απαγορεύονται εντελώς.
Τα 10 πρόστιμα που καλό είναι να αποφύγετε στις ισπανικές παραλίες αυτό το καλοκαίρι
- Να κάνετε «μικρές ανάγκες» στην ακτή ή στη θάλασσα: ο δήμος Βίγκο το αποκαλεί επίσημα «φυσιολογική αποβολή στην παραλία ή τη θάλασσα» και το τιμωρεί με πρόστιμο έως 750 ευρώ. Η Μαρμπέγια αντέγραψε την ιδέα και διπλασίασε το προηγούμενο πρόστιμό της για να φτάσει στο ίδιο επίπεδο.
- Να κρατάτε θέση με την ομπρέλα από τα χαράματα: η λεγόμενη «μάχη των ομπρελών»· το να αφήνετε καρέκλες, τραπεζάκια ή πετσέτες πριν από την ώρα ανοίγματος μπορεί να θεωρηθεί κατασκήνωση. Στη Μπανταλόνα, έως 600 ευρώ· στο Κάλπε, 250 ευρώ και κατάσχεση των αντικειμένων.
- Να κάνετε ντους με σαμπουάν ή σαπούνι στις δημόσιες ντουζιέρες: απαγορεύεται σε αρκετούς δήμους, επειδή τα φωσφορικά άλατα καταλήγουν στη θάλασσα. Δεν υπάρχει συγκεκριμένο ποσό, αλλά αντιμετωπίζεται ως παράβαση της κανονιστικής απόφασης για τις παραλίες, με πρόστιμα έως 750 ευρώ.
- Να παίζετε ρακέτες ή ποδόσφαιρο εκτός των ειδικά οριοθετημένων ζωνών: στη Μάλαγα το πρόστιμο φτάνει τα 3.000 ευρώ· στο Μπενιδόρμ, 750· στο Κάντιθ, αρκούν 100 ευρώ για ένα αυτοσχέδιο παιχνίδι στην ακτή.
- Να παίρνετε μαζί σας άμμο, πέτρες ή κοχύλια ως αναμνηστικά: στα Κανάρια Νησιά υπάρχουν πρόστιμα για τη συλλογή ηφαιστειακών πετρών ή κοχυλιών. Έως 3.000 ευρώ.
- Να χρησιμοποιείτε ανιχνευτή μετάλλων χωρίς άδεια: αν το εύρημα έχει αρχαιολογική αξία, ο Νόμος περί Ιστορικής Κληρονομιάς προβλέπει πρόστιμα έως 150.000 ευρώ, πέρα από την κατάσχεση της συσκευής.
- Να βάζετε μουσική από φορητό ηχείο: σε αρκετούς δήμους της Βαλένθια, περίπου 750 ευρώ για να μετατρέψετε την πετσέτα σας σε πίστα χορού. Στην Πορτογαλία, για σύγκριση, η κύρωση μπορεί να φτάσει τις 36.000 ευρώ αν πρόκειται για ομάδα που υποτροπιάζει.
- Να καπνίζετε στην άμμο: περισσότερες από 600 ισπανικές παραλίες το απαγορεύουν ήδη· στη Βαρκελώνη το πρόστιμο κυμαίνεται από 300 έως 750 ευρώ, ενώ ο μελλοντικός εθνικός αντικαπνιστικός νόμος προβλέπει κυρώσεις έως 600.000 ευρώ για τις πιο σοβαρές περιπτώσεις.
- Να καταναλώνετε αλκοόλ στην παραλία: τιμωρείται σε αρκετούς παραθαλάσσιους δήμους με πρόστιμα που μπορεί να φτάσουν τα 3.000 ευρώ.
- Να αλλοιώνετε τα ορόσημα της οριοθέτησης των ακτών: ακούγεται γραφειοκρατικό, αλλά προβλέπεται ρητά στον Νόμο για τις Ακτές: 1.000 ευρώ για κάθε ορόσημο που επηρεάζεται, χωρίς να απαιτείται κακή πρόθεση. Τα ορόσημα είναι πέτρες ή μόνιμες σημάνσεις που τοποθετούνται για να καθορίσουν τα όρια ιδιοκτησιών, περιοχών και συνόρων.
Πώς λειτουργεί η διαδικασία επιβολής προστίμου και τι πρέπει να γνωρίζετε πριν πάτε στην παραλία
Όταν η Δημοτική Αστυνομία, η Υπηρεσία Ακτών ή η Guardia Civil εντοπίζουν μια παράβαση, ξεκινά διαδικασία επιβολής προστίμου. Στον φερόμενο ως παραβάτη κοινοποιείται το κατηγορητήριο, έχει δικαίωμα να υποβάλει αντιρρήσεις και, αφού ολοκληρωθεί η διαδικασία, λαμβάνει την οριστική κύρωση, η οποία μπορεί να προσβληθεί.
Αν η παράβαση διορθωθεί εγκαίρως, για παράδειγμα με την απομάκρυνση μιας εγκατάστασης ή τον καθαρισμό ενός ρύπου, ο ίδιος ο νόμος επιτρέπει τη μείωση του προστίμου έως και στο μισό, ως ελαφρυντικό. Οι σοβαρές κυρώσεις, μόλις καταστούν τελεσίδικες, δημοσιοποιούνται, συνήθως σε τοπική εφημερίδα.
Στην πράξη, η σύσταση των ίδιων των δήμων είναι απλή: πριν στήσετε την ομπρέλα, καλό είναι να κοιτάξετε τις πινακίδες της παραλίας ή τη δημοτική κανονιστική απόφαση, γιατί οι κανόνες αλλάζουν από έναν παραλιακό δρόμο σε έναν άλλον και αυτό που επιτρέπεται σε έναν δήμο μπορεί να απαγορεύεται μερικά χιλιόμετρα πιο πέρα. Η άγνοια του νόμου, όπως σε κάθε άλλο διοικητικό πεδίο, δεν απαλλάσσει από την κύρωση.