Η μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα έχει πάψει να αντιμετωπίζεται μόνο ως ανθρωπιστικό και συνοριακό ζήτημα. Στην κινεζική στρατηγική ανάγνωση εξελίσσεται σε μια ευρύτερη επιχείρηση γεωπολιτικής πίεσης, με στόχο την κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ, την ευρωπαϊκή συνοχή και, εμμέσως, τα κινεζικά συμφέροντα στη Βόρεια Αφρική.
Κινεζικά μέσα ενημέρωσης έχουν καλύψει εκτενώς τη μαζική είσοδο μεταναστών στη Θέουτα, δίνοντας έμφαση στην ανθρωπιστική διάσταση, στη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις πολιτικές επιπτώσεις για τη ζώνη Σένγκεν. Η κάλυψη της CGTN αναφέρει ότι η Ισπανία έθεσε την κατάσταση υπό έλεγχο και ότι η μεγάλη πλειονότητα όσων πέρασαν τα σύνορα επέστρεψε στο Μαρόκο.
Πέρα όμως από τη δημόσια ειδησεογραφική κάλυψη, σε αναλύσεις που αποδίδονται σε κινεζικούς στρατηγικούς και πληροφοριακούς κύκλους διατυπώνεται μια πολύ πιο επιθετική υπόθεση: ότι εξωτερικές υπηρεσίες μπορεί να αξιοποίησαν τη μεταναστευτική πίεση ως μέσο πολιτικής αποσταθεροποίησης της Ισπανίας.
Στο επίκεντρο αυτής της θεωρίας τοποθετείται η Μοσάντ.
Η κινεζική υπόθεση εργασίας
Η βασική λογική του κινεζικού σεναρίου είναι ότι το Ισραήλ είχε πολιτικό κίνητρο να πιέσει τη Μαδρίτη.
Η κυβέρνηση Σάντσεθ έχει υιοθετήσει ιδιαίτερα επικριτική στάση απέναντι στις ισραηλινές επιχειρήσεις στη Γάζα, έχει υποστηρίξει την αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους και έχει μετατρέψει την Ισπανία σε έναν από τους πιο έντονους ευρωπαϊκούς επικριτές της ισραηλινής πολιτικής.
Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, η δημιουργία μιας ανεξέλεγκτης κρίσης στη Θέουτα θα μπορούσε να επιτύχει ταυτόχρονα πολλούς στόχους:
- να πλήξει την πολιτική αξιοπιστία του Σάντσεθ,
- να ενισχύσει την αντιμεταναστευτική αντιπολίτευση,
- να προκαλέσει ένταση μεταξύ Ισπανίας και άλλων κρατών της ΕΕ,
- να μεταφέρει την προσοχή της Μαδρίτης από τη Γάζα στην εσωτερική ασφάλεια,
- να δοκιμάσει την αντοχή των ευρωπαϊκών εξωτερικών συνόρων.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η αλληλουχία αποτελεί ανάλυση κινήτρων, όχι απόδειξη επιχειρησιακής εμπλοκής.
Δεν έχει παρουσιαστεί μέχρι στιγμής δημόσιο έγγραφο, καταγεγραμμένη επικοινωνία, οικονομική διαδρομή ή επίσημη έρευνα που να συνδέει τη Μοσάντ με τη μετακίνηση μεταναστών από το Μαρόκο προς τη Θέουτα και τη Μελίγια.
Τι γνωρίζουμε και τι δεν γνωρίζουμε
Η κρίση είναι πραγματική. Η CGTN επιβεβαίωσε τη μαζική πίεση στη Θέουτα, τις ενισχυμένες ισπανικές δυνάμεις και τη μεγάλη πολιτική ανησυχία για τα ευρωπαϊκά σύνορα.
Είναι επίσης πραγματικό ότι η μετανάστευση έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν ως μέσο διακρατικής πίεσης. Κατά την κρίση του 2021, η ισπανική κυβέρνηση είχε κατηγορήσει το Μαρόκο για «εκβιασμό» και για εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών, όταν περίπου 8.000 άνθρωποι πέρασαν στη Θέουτα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Δεν έχει, όμως, τεκμηριωθεί δημόσια ότι το Ισραήλ ή η Μοσάντ οργάνωσαν τη σημερινή κρίση. Ούτε οι διαθέσιμες κινεζικές κρατικές δημοσιεύσεις της CGTN και του Xinhua που εντοπίστηκαν αποδίδουν επισήμως την κρίση στην ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών. Οι κινεζικές δημοσιεύσεις επικεντρώνονται κυρίως στις μεταναστευτικές ροές, στην ασφάλεια των συνόρων, στις ανθρωπιστικές συνέπειες και στις ευρωπαϊκές πολιτικές αντιδράσεις.
Αυτό είναι κρίσιμο: άλλο η ύπαρξη κινεζικής ανησυχίας για πιθανή ξένη ανάμειξη και άλλο η ύπαρξη επιβεβαιωμένης κινεζικής υπηρεσιακής εκτίμησης που κατονομάζει τη Μοσάντ.
Ο Ρόμαν Γκόφμαν και η νέα επιχειρησιακή εποχή της Μοσάντ
Το σενάριο αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον εξαιτίας της ανάληψης της ηγεσίας της Μοσάντ από τον Ρόμαν Γκόφμαν, έναν αξιωματικό με καθαρά στρατιωτικό υπόβαθρο.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε ανακοινώσει από τον Δεκέμβριο του 2025 την επιλογή του Γκόφμαν ως διαδόχου του Ντέιβιντ Μπαρνέα, με την αλλαγή να προβλέπεται για τον Ιούνιο του 2026. Ισραηλινές επίσημες πηγές επιβεβαιώνουν ότι ο Γκόφμαν βρίσκεται πλέον στην ηγεσία της υπηρεσίας.
Η στρατιωτική του εμπειρία έχει ενισχύσει τις εκτιμήσεις ότι η Μοσάντ θα κινηθεί πιο επιθετικά σε επιχειρήσεις πεδίου, ειδικά απέναντι στο Ιράν και στα δίκτυα που θεωρεί απειλή για το Ισραήλ.
Ωστόσο, η μετάβαση αυτή δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ανάμειξης στην Ιβηρική ή στο Μαρόκο. Το ότι μια υπηρεσία διαθέτει δυνατότητα και επιθετικό δόγμα δεν αποδεικνύει ότι πραγματοποίησε μια συγκεκριμένη επιχείρηση.
Γιατί η Κίνα ενδιαφέρεται τόσο πολύ
Για το Πεκίνο, η κρίση δεν αφορά μόνο την Ισπανία.
Η Βόρεια Αφρική και η δυτική Μεσόγειος αποτελούν κρίσιμους κόμβους για:
- τις θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές της Κίνας,
- τις επενδύσεις της Πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος»,
- τα λιμάνια και τις υποδομές logistics,
- τις ενεργειακές και βιομηχανικές αλυσίδες,
- την πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές.
Μια παρατεταμένη κρίση μεταξύ Μαρόκου, Ισπανίας και ΕΕ θα μπορούσε να επηρεάσει τα κινεζικά δίκτυα μεταφορών, τις επενδύσεις και την πολιτική σταθερότητα σε μια περιοχή μεγάλης εμπορικής σημασίας.
Η κινεζική ανησυχία είναι επομένως λογική, ακόμη και χωρίς να αποδεικνύεται η θεωρία περί Μοσάντ.
Από την οπτική του Πεκίνου, η μεταναστευτική πίεση μπορεί να αποτελεί μέρος του λεγόμενου υβριδικού πολέμου: χρήση ανθρώπινων ροών, κοινωνικών δικτύων, παραπληροφόρησης, διακινητών και πολιτικής πόλωσης για την άσκηση πίεσης σε μια κυβέρνηση χωρίς συμβατική στρατιωτική επίθεση.
Η αδύναμη πλευρά του σεναρίου
Το βασικό κενό της κινεζικής θεωρίας είναι ο μηχανισμός.
Για να αποδειχθεί μια οργανωμένη επιχείρηση της Μοσάντ θα έπρεπε να τεκμηριωθεί τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα:
- χρηματοδότηση ή καθοδήγηση κυκλωμάτων διακινητών,
- επιχειρησιακή παρουσία πρακτόρων στο Μαρόκο,
- συντονισμένη εκστρατεία παραπληροφόρησης προς υποψήφιους μετανάστες,
- παρέμβαση σε μαροκινές υπηρεσίες ή τοπικά δίκτυα,
- επικοινωνίες που να συνδέουν ισραηλινούς παράγοντες με τη μαζική κινητοποίηση.
Τίποτα από αυτά δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια.
Η αναφορά σε αναρτήσεις διπλωματών, πολιτικές αντιπαραθέσεις στα Ηνωμένα Έθνη ή εχθρικές δηλώσεις μεταξύ Ισπανίας και Ισραήλ μπορεί να αποδεικνύει ότι υπάρχει ένταση. Δεν αποδεικνύει μυστική επιχείρηση.
Ο μαροκινός παράγοντας
Η ανάλυση δεν μπορεί να παρακάμπτει τον καθοριστικό ρόλο του Μαρόκου.
Η Ραμπάτ διαθέτει την άμεση επιχειρησιακή δυνατότητα να ενισχύει ή να περιορίζει τις μεταναστευτικές ροές προς τη Θέουτα και τη Μελίγια. Η προηγούμενη κρίση του 2021 έδειξε πόσο γρήγορα μπορούν να μεταβληθούν οι συνοριακές συνθήκες όταν χαλαρώνει ο έλεγχος από τη μαροκινή πλευρά.
Οι σχέσεις Μαδρίτης–Ραμπάτ επηρεάζονται από:
- το καθεστώς της Δυτικής Σαχάρας,
- την ισπανική κυριαρχία σε Θέουτα και Μελίγια,
- την αστυνομική και μεταναστευτική συνεργασία,
- τις οικονομικές συναλλαγές,
- τις σχέσεις του Μαρόκου με την ΕΕ.
Οποιαδήποτε θεωρία που εστιάζει αποκλειστικά στη Μοσάντ, χωρίς να εξηγεί τη στάση των μαροκινών αρχών, παραμένει ελλιπής.
Η Μελίγια, η Θέουτα και το ιστορικό των κυκλωμάτων
Οι δύο ισπανικοί θύλακοι αποτελούν εδώ και χρόνια βασικές πύλες προς την Ευρώπη.
Δίκτυα διακινητών αξιοποιούν:
- ψευδείς πληροφορίες για δυνατότητα άμεσου ασύλου,
- φήμες για άνοιγμα των συνόρων,
- οργανωμένες μαζικές απόπειρες εισόδου,
- social media και κλειστές εφαρμογές επικοινωνίας.
Η Xinhua έχει καταγράψει επανειλημμένα μαζικές απόπειρες εισόδου στη Μελίγια και στη Θέουτα, καθώς και επιχειρήσεις των μαροκινών αρχών κατά δικτύων παράτυπης μετανάστευσης.
Η ύπαρξη οργανωμένης κινητοποίησης δεν οδηγεί αυτόματα σε κρατική υπηρεσία πληροφοριών. Τα κυκλώματα διακίνησης έχουν δική τους οικονομική λογική και μπορούν να εκμεταλλεύονται πολιτικές κρίσεις χωρίς εξωτερική καθοδήγηση.
Η θεωρία περί αποπομπής της Ισπανίας από την ΕΕ
Ιδιαίτερη επιφύλαξη χρειάζεται και στον ισχυρισμό ότι ευρωπαϊκά κράτη εξετάζουν την «αποπομπή» της Ισπανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Δεν εντοπίστηκε επίσημη διαδικασία, θεσμική πρωτοβουλία ή τεκμηριωμένο αίτημα κρατών-μελών προς αυτή την κατεύθυνση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει διαδικασίες κυρώσεων για παραβιάσεις των Συνθηκών, όχι έναν απλό πολιτικό μηχανισμό αποβολής κράτους-μέλους λόγω συνοριακής κρίσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεχίζει να αντιμετωπίζει την Ισπανία ως πλήρες κράτος-μέλος και θεσμικό εταίρο.
Επομένως, η αναφορά σε «σχέδιο αποπομπής» φαίνεται περισσότερο να ανήκει στη σφαίρα της πολιτικής υπερβολής ή της πληροφοριακής επιχείρησης παρά σε πραγματική ευρωπαϊκή διαδικασία.
Τρεις πιθανές εξηγήσεις
1. Αυτόνομη μεταναστευτική έκρηξη
Η κρίση μπορεί να προέκυψε από συνδυασμό:
- μαζικών φημών,
- δικτύων διακινητών,
- χαλάρωσης των μαροκινών ελέγχων,
- κοινωνικής πίεσης,
- προσδοκίας εύκολης εισόδου στην Ευρώπη.
Αυτό είναι το πιο απλό και μέχρι στιγμής το περισσότερο συμβατό με τα δημόσια στοιχεία σενάριο.
2. Εργαλειοποίηση από κρατικό ή παρακρατικό παράγοντα
Δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι κάποιος περιφερειακός παίκτης ενθάρρυνε ή εκμεταλλεύτηκε τη μετακίνηση για να πιέσει την Ισπανία.
Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι οι μεταναστευτικές ροές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πολιτικός μοχλός. Για να αποδοθεί, όμως, ευθύνη σε συγκεκριμένο κράτος ή υπηρεσία απαιτούνται αποδεικτικά στοιχεία.
3. Πληροφοριακός πόλεμος γύρω από μια πραγματική κρίση
Το τρίτο σενάριο είναι ότι η ίδια η θεωρία περί Μοσάντ αποτελεί μέρος μιας μάχης αφηγημάτων.
Η Κίνα έχει συμφέρον να παρουσιάζει τις δυτικές και ισραηλινές υπηρεσίες ως παράγοντες αποσταθεροποίησης. Το Ισραήλ έχει συμφέρον να αποδυναμώνει την αξιοπιστία της κυβέρνησης Σάντσεθ. Η ευρωπαϊκή δεξιά αξιοποιεί την κρίση για να ενισχύσει τη σκληρή μεταναστευτική γραμμή, ενώ η Μαδρίτη επιχειρεί να παρουσιάσει το ζήτημα ως κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη.
Έτσι, ακόμη και χωρίς αποδεδειγμένη μυστική επιχείρηση, η κρίση μετατρέπεται σε πεδίο πολέμου πληροφοριών.
Η μεγάλη γεωπολιτική εικόνα
Η πραγματική σημασία της κινεζικής ανάγνωσης δεν βρίσκεται στο αν αποδεικνύεται σήμερα η εμπλοκή της Μοσάντ.
Βρίσκεται στο γεγονός ότι το Πεκίνο αντιμετωπίζει πλέον τη δυτική Μεσόγειο ως χώρο ανταγωνισμού υπηρεσιών πληροφοριών και προστασίας κρίσιμων υποδομών.
Για την Κίνα, μια συνοριακή κρίση στην Ισπανία μπορεί να επηρεάσει:
- την ευρωπαϊκή πολιτική σταθερότητα,
- τις εμπορικές διαδρομές,
- τη συνεργασία με το Μαρόκο,
- τις επενδύσεις σε λιμάνια και μεταφορές,
- τη συνολική ασφάλεια της Πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος».
Αυτό εξηγεί το κινεζικό ενδιαφέρον. Δεν επιβεβαιώνει όμως τις πιο βαριές κατηγορίες.
Η υπόθεση ότι η Μοσάντ βρίσκεται πίσω από τη μεταναστευτική κρίση Ισπανίας–Μαρόκου είναι ένα σενάριο πληροφοριών, όχι αποδεδειγμένο γεγονός.
Υπάρχει σαφές πολιτικό υπόβαθρο:
- βαθιά ένταση Μαδρίτης–Ισραήλ,
- αντιπαράθεση για τη Γάζα και την Παλαιστίνη,
- ιστορικό εργαλειοποίησης της μετανάστευσης,
- ανταγωνισμός υπηρεσιών στη Βόρεια Αφρική,
- κινεζικά συμφέροντα σε εμπορικές και λιμενικές υποδομές.
Δεν υπάρχει, όμως, μέχρι στιγμής δημόσια τεκμηρίωση που να συνδέει επιχειρησιακά τη Μοσάντ, τον Ρόμαν Γκόφμαν ή ισραηλινά δίκτυα με τη μαζική είσοδο μεταναστών στη Θέουτα και τη Μελίγια.
Η σοβαρή ανάλυση πληροφοριών οφείλει να διαχωρίζει το κίνητρο, τη δυνατότητα και την ένδειξη από την απόδειξη.
Στην υπόθεση της Θέουτα, το κίνητρο μπορεί να συζητηθεί, η δυνατότητα υπάρχει θεωρητικά, αλλά η απόδειξη παραμένει απούσα.
Πηγή: pagenews.gr