Η εργαλειοποίηση της μετανάστευσης ως μέσο γεωπολιτικής πίεσης δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό σενάριο αλλά μια πραγματικότητα που απαιτεί νέα ευρωπαϊκά αντανακλαστικά. Αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος, με άρθρο του στο Politico, καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναθεωρήσει το θεσμικό της οπλοστάσιο απέναντι στις υβριδικές απειλές που εκδηλώνονται μέσω μαζικών μεταναστευτικών ροών.
Ο πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι η ασφάλεια της Ευρώπης έχει μεταβληθεί ριζικά και ότι, πέρα από τις στρατιωτικές ή κυβερνοεπιθέσεις, η Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με οργανωμένες προσπάθειες αποσταθεροποίησης μέσω της μετανάστευσης, με στόχο την άσκηση πολιτικής πίεσης και την υπονόμευση της ευρωπαϊκής συνοχής.
Ο Έβρος ως ευρωπαϊκό προηγούμενο
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με ανάλογη κατάσταση στον Έβρο το 2020, όταν η Τουρκία επιχείρησε να κατευθύνει χιλιάδες μετανάστες προς τα ελληνικά σύνορα. Αντίστοιχα περιστατικά καταγράφηκαν αργότερα στα σύνορα Πολωνίας, Λιθουανίας και Λετονίας με τη Λευκορωσία, ενώ πιο πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η μαζική πίεση που δέχθηκε η ισπανική Θέουτα.
Κατά τον πρωθυπουργό, τα περιστατικά αυτά δεν συνιστούν απλώς μεταναστευτικές κρίσεις, αλλά συντονισμένες επιχειρήσεις που υπερβαίνουν τις δυνατότητες διαχείρισης των κρατών πρώτης γραμμής και δοκιμάζουν συνολικά την αντοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Νέος μηχανισμός έκτακτης ανάγκης
Στο άρθρο του προτείνει τη δημιουργία ειδικού ευρωπαϊκού πλαισίου για περιπτώσεις μαζικής και οργανωμένης μεταναστευτικής πίεσης.
Ο μηχανισμός θα ενεργοποιείται με αντικειμενικά κριτήρια, τα οποία θα λαμβάνουν υπόψη:
- τον αριθμό και την ταχύτητα των αφίξεων,
- τις δυνατότητες διαχείρισης κάθε κράτους,
- ενδείξεις οργανωμένου συντονισμού ή εμπλοκής τρίτων χωρών,
- πιθανή δράση κυκλωμάτων διακίνησης.
Σύμφωνα με την πρόταση, η ενεργοποίηση αυτού του καθεστώτος θα επιτρέπει προσωρινές και αυστηρά ελεγχόμενες προσαρμογές στις διαδικασίες διαχείρισης της κρίσης.
Αναστολή αιτήσεων ασύλου σε ακραίες συνθήκες
Ένα από τα πλέον ουσιαστικά σημεία της παρέμβασης αφορά τη δυνατότητα προσωρινής αναστολής της υποβολής νέων αιτήσεων ασύλου όταν ένα κράτος δέχεται ακραία και δυσανάλογη πίεση.
Ο πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι οι ταχείες διαδικασίες ασύλου παραμένουν χρήσιμο εργαλείο, όμως δεν επαρκούν όταν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι φτάνουν μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα.
«Η δυνατότητα προσωρινής αναστολής της υποβολής αιτήσεων ασύλου σε εξαιρετικές συνθήκες δεν αποτελεί εγκατάλειψη των ευρωπαϊκών αξιών, αλλά αναγκαία προσαρμογή στις νέες γεωπολιτικές πραγματικότητες», επισημαίνει.
Ταυτόχρονα διευκρινίζει ότι κάθε παρέμβαση θα πρέπει να είναι περιορισμένη χρονικά, αναλογική και πλήρως συμβατή με το ευρωπαϊκό δίκαιο, τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και την αρχή της μη επαναπροώθησης.
Περισσότερη ευρωπαϊκή αλληλεγγύη
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογραμμίζει ότι καμία χώρα πρώτης γραμμής δεν μπορεί να αντιμετωπίζει μόνη της τέτοιες κρίσεις.
Ζητά την αυτόματη ενεργοποίηση:
- επιχειρησιακής στήριξης από Frontex και ευρωπαϊκούς οργανισμούς,
- κοινών μηχανισμών επιστροφών,
- οικονομικής και τεχνικής βοήθειας,
- ενισχυμένης ευρωπαϊκής παρουσίας στα εξωτερικά σύνορα.
Κατά την εκτίμησή του, χωρίς έναν τέτοιο μηχανισμό η Ευρωπαϊκή Ένωση θα παραμένει ευάλωτη σε όσους χρησιμοποιούν τη μετανάστευση ως εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης.
Η πολιτική διάσταση της παρέμβασης
Η δημοσίευση του άρθρου στο Politico αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς έρχεται μετά τις εξελίξεις στη Θέουτα και ενώ η συζήτηση για την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής επανέρχεται δυναμικά στις Βρυξέλλες.
Με την παρέμβασή του, ο Έλληνας πρωθυπουργός επιχειρεί να μεταφέρει την εμπειρία του Έβρου από εθνικό παράδειγμα σε ευρωπαϊκό μοντέλο διαχείρισης υβριδικών απειλών, υποστηρίζοντας ότι η προστασία των εξωτερικών συνόρων αποτελεί πλέον ζήτημα κοινής ευρωπαϊκής ασφάλειας και όχι αποκλειστικά ευθύνη των κρατών πρώτης γραμμής.
Πηγή: pagenews.gr