Μία ταχέως επιδεινούμενη ανθρωπιστική κρίση βρίσκεται σε εξέλιξη στο Αφγανιστάν, όπου η παιδική υποσιτισμός αυξάνεται, οι τιμές βασικών τροφίμων παραμένουν υψηλές και οι περικοπές της διεθνούς βοήθειας αναγκάζουν κλινικές να απομακρύνουν οικογένειες χωρίς να μπορούν να τους προσφέρουν ούτε τρόφιμα ούτε θεραπεία.
Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ προειδοποιεί ότι η κατάσταση έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο. Η οξεία απίσχνανση, η πιο επικίνδυνη και θανατηφόρα μορφή υποσιτισμού για τα παιδιά, έχει πλέον φτάσει σε κρίσιμα επίπεδα περίπου στο ένα τρίτο των επαρχιών της χώρας.
Την ίδια στιγμή, ο αριθμός των παιδιών που φτάνουν σε κέντρα υγείας με σοβαρά συμπτώματα αυξάνεται απότομα. Πολλά από αυτά προσέρχονται πολύ αργά, όταν η σωματική τους κατάσταση έχει ήδη επιδεινωθεί σε βαθμό που περιορίζει δραματικά τις πιθανότητες επιβίωσης.
Τι σημαίνει παιδική απίσχνανση
Η παιδική απίσχνανση εμφανίζεται όταν ένα παιδί έχει πολύ χαμηλό βάρος σε σχέση με το ύψος του.
Η κατάσταση μπορεί να προκληθεί από παρατεταμένη έλλειψη επαρκούς τροφής, από ασθένεια ή από συνδυασμό των δύο. Σε αντίθεση με άλλες μορφές υποσιτισμού, μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα και να οδηγήσει σε σοβαρή εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ένα παιδί με οξεία απίσχνανση είναι περισσότερο ευάλωτο σε λοιμώξεις, διάρροια και αναπνευστικές ασθένειες. Ακόμη και μία συνηθισμένη ασθένεια μπορεί να γίνει απειλητική για τη ζωή όταν ο οργανισμός δεν διαθέτει τα απαραίτητα αποθέματα ενέργειας και θρεπτικών συστατικών.
Περίπου το 80% των σοβαρότερων περιστατικών στο Αφγανιστάν αφορά παιδιά κάτω των δύο ετών, δηλαδή την ηλικιακή ομάδα που είναι πιο ευάλωτη στις μόνιμες συνέπειες της πείνας.
Έξι στους επτά μένουν χωρίς βοήθεια
Η χρηματοδοτική κρίση έχει περιορίσει δραματικά τη δυνατότητα του WFP να προσφέρει θεραπευτική διατροφή και υποστήριξη στις οικογένειες.
Ο οργανισμός μπορεί πλέον να βοηθήσει μόλις έναν στους επτά υποσιτισμένους γυναίκες και παιδιά που χρειάζονται υποστήριξη. Αυτό σημαίνει ότι έξι στους επτά ανθρώπους που προσέρχονται ή έχουν ανάγκη θεραπείας κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς καμία βοήθεια.
Μόλις λίγους μήνες νωρίτερα, τον Μάρτιο, το WFP μπορούσε να προσεγγίσει περίπου ένα στα τέσσερα παιδιά που χρειάζονταν θεραπεία. Η νέα πτώση αποτυπώνει πόσο γρήγορα συρρικνώθηκαν οι διαθέσιμοι πόροι.
Οι εργαζόμενοι στις μονάδες υγείας βρίσκονται έτσι μπροστά σε μία οδυνηρή επιλογή. Βλέπουν παιδιά και μητέρες που πληρούν τα κριτήρια υποστήριξης, αλλά δεν διαθέτουν αρκετά ειδικά τρόφιμα ή χρηματοδότηση για να τους εντάξουν στα προγράμματα.
Ο επικεφαλής του WFP στο Αφγανιστάν, John Aylieff, περιέγραψε την κατάσταση με δραματικό τρόπο, επισημαίνοντας ότι οι οικογένειες απομακρύνονται με άδεια χέρια και χωρίς καμία ουσιαστική εναλλακτική.
Σχεδόν 14 εκατ. άνθρωποι σε οξεία πείνα
Η κρίση δεν αφορά μόνο τα παιδιά που έχουν ήδη εμφανίσει σοβαρή υποσιτισμό.
Σχεδόν 14 εκατομμύρια Αφγανοί αντιμετωπίζουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια, γεγονός που σημαίνει ότι δεν διαθέτουν σταθερή πρόσβαση σε επαρκή ποσότητα ασφαλούς και θρεπτικής τροφής.
Για πολλές οικογένειες, η καθημερινότητα περιλαμβάνει λιγότερα γεύματα, μικρότερες μερίδες και επιλογές τροφίμων χαμηλότερης διατροφικής αξίας. Οι γονείς συχνά περιορίζουν το δικό τους φαγητό για να μπορέσουν να ταΐσουν τα παιδιά τους.
Όταν αυτές οι πρακτικές συνεχίζονται για μεγάλο χρονικό διάστημα, η υποσιτισμός παύει να αποτελεί μεμονωμένο πρόβλημα και μετατρέπεται σε γενικευμένο κίνδυνο για ολόκληρες κοινότητες.
Οι τιμές τροφίμων αυξήθηκαν έως 30%
Η άνοδος του κόστους βασικών αγαθών έχει εντείνει ακόμη περισσότερο την πίεση στα νοικοκυριά.
Οι τιμές των βασικών τροφίμων έχουν αυξηθεί κατά περίπου 20% έως 30%, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη οικογενειών που ήδη ζουν με εξαιρετικά χαμηλά εισοδήματα.
Ακόμη και όταν υπάρχει διαθέσιμη τροφή στις αγορές, μεγάλο μέρος του πληθυσμού δεν μπορεί να την αγοράσει. Η επισιτιστική κρίση επομένως δεν οφείλεται μόνο στην έλλειψη προϊόντων, αλλά και στην οικονομική αδυναμία πρόσβασης σε αυτά.
Μία καλύτερη συγκομιδή μέσα στο 2026 δημιούργησε αρχικά προσδοκίες για κάποια βελτίωση. Τα οφέλη της, όμως, περιορίζονται από την αύξηση των τιμών, τις διαταραχές στο εμπόριο, την ανεργία και την επιστροφή εκατομμυρίων ανθρώπων από γειτονικές χώρες.
Σχεδόν έξι εκατ. άνθρωποι επέστρεψαν αναγκαστικά
Πρόσθετη πίεση έχει προκαλέσει η μαζική επιστροφή Αφγανών από χώρες της περιοχής.
Σχεδόν έξι εκατομμύρια άνθρωποι έχουν επιστρέψει αναγκαστικά στο Αφγανιστάν μέσα στα τελευταία τρία χρόνια, μετά την έναρξη αυστηρότερων πολιτικών απέλασης στα τέλη του 2023.
Οι περισσότεροι επιστρέφουν σε μία χώρα με περιορισμένες θέσεις εργασίας, ανεπαρκείς δημόσιες υπηρεσίες και ήδη εξαντλημένο σύστημα ανθρωπιστικής υποστήριξης.
Πολλές οικογένειες δεν διαθέτουν κατοικία, εισόδημα ή κοινωνικό δίκτυο. Η ξαφνική αύξηση του πληθυσμού σε φτωχές περιοχές εντείνει τον ανταγωνισμό για εργασία, στέγη, υπηρεσίες υγείας και τρόφιμα.
Οι κλινικές και οι ανθρωπιστικές δομές καλούνται έτσι να εξυπηρετήσουν πολύ περισσότερους ανθρώπους με σημαντικά μικρότερο προϋπολογισμό.
Οι διεθνείς περικοπές άδειασαν τα προγράμματα
Η επιδείνωση συνδέεται άμεσα με τη μεγάλη μείωση της διεθνούς χρηματοδότησης.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που αποτελούσαν παραδοσιακά τον μεγαλύτερο χρηματοδότη των ανθρωπιστικών επιχειρήσεων, καθώς και αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, έχουν περιορίσει τη βοήθεια από τον Ιανουάριο του 2025.
Οι περικοπές δεν επηρεάζουν μόνο τα προγράμματα θεραπείας παιδιών που έχουν ήδη υποσιτιστεί. Έχουν επίσης οδηγήσει στην αναστολή διανομών τροφίμων που στόχευαν στην πρόληψη λιμού στις περιοχές με τη μεγαλύτερη ανάγκη.
Αυτό δημιουργεί έναν επικίνδυνο κύκλο. Όταν σταματούν οι προληπτικές διανομές, περισσότερες οικογένειες φτάνουν σε ακραία πείνα. Στη συνέχεια, περισσότερα παιδιά χρειάζονται ιατρική και διατροφική θεραπεία, την οποία οι κλινικές δεν μπορούν να προσφέρουν λόγω των ίδιων περικοπών.
Η διεθνής βοήθεια δεν περιορίζεται όταν η κρίση υποχωρεί· περιορίζεται τη στιγμή που οι ανάγκες αυξάνονται.
Παιδιά φτάνουν πολύ αργά στις κλινικές
Οι καθυστερήσεις στην αναζήτηση θεραπείας αποτελούν έναν ακόμη παράγοντα υψηλού κινδύνου.
Οικογένειες που ζουν μακριά από μονάδες υγείας μπορεί να μην έχουν χρήματα για μεταφορά. Άλλες περιμένουν, ελπίζοντας ότι το παιδί θα ανακάμψει, επειδή γνωρίζουν ότι οι δομές δεν διαθέτουν πάντοτε επαρκή αποθέματα.
Όταν τελικά φτάνουν στην κλινική, το παιδί μπορεί να έχει χάσει μεγάλο μέρος του σωματικού του βάρους, να υποφέρει από αφυδάτωση ή να έχει αναπτύξει σοβαρή λοίμωξη.
Το θεραπευτικό διατροφικό υλικό, όπως οι ειδικές ενεργειακές τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και μικροθρεπτικά συστατικά, μπορεί να σώσει ζωές όταν χορηγείται εγκαίρως. Χωρίς επαρκή αποθέματα, όμως, οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να συνεχίσουν τη θεραπεία ή να δεχθούν νέους ασθενείς.
Κίνδυνος μόνιμων επιπτώσεων
Η παιδική υποσιτισμός δεν απειλεί μόνο την άμεση επιβίωση.
Ακόμη και τα παιδιά που επιβιώνουν μπορεί να αντιμετωπίσουν μακροχρόνιες συνέπειες στη σωματική και νοητική ανάπτυξη. Η έλλειψη θρεπτικών συστατικών κατά τα πρώτα δύο χρόνια της ζωής μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του εγκεφάλου, τη σχολική επίδοση και τη μελλοντική παραγωγικότητα.
Η κρίση δημιουργεί επομένως επιπτώσεις που μπορούν να διαρκέσουν για μία ολόκληρη γενιά.
Ένα παιδί που μεγαλώνει με επαναλαμβανόμενα επεισόδια πείνας έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να παρουσιάσει προβλήματα υγείας και να παραμείνει παγιδευμένο στη φτώχεια ως ενήλικας.
Το WFP ζητά 500 εκατ. δολάρια
Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα εκτιμά ότι χρειάζεται 500 εκατ. δολάρια για τους επόμενους έξι μήνες, προκειμένου να περιοριστεί η περαιτέρω κλιμάκωση της κρίσης.
Η χρηματοδότηση απαιτείται για θεραπευτικά τρόφιμα, λειτουργία κλινικών, διανομές τροφίμων και προληπτική υποστήριξη στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο.
Χωρίς τα συγκεκριμένα κονδύλια, το WFP προειδοποιεί ότι ακόμη περισσότερα προγράμματα θα περιοριστούν ή θα διακοπούν.
Το κόστος της αδράνειας μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο από το κόστος της άμεσης παρέμβασης. Όταν ένα παιδί φτάσει σε σοβαρή οξεία υποσιτισμό, η θεραπεία είναι πιο δύσκολη, πιο ακριβή και λιγότερο αποτελεσματική από την έγκαιρη πρόληψη.
Μία κρίση που επιδεινώνεται καθημερινά
Η κατάσταση στο Αφγανιστάν διαμορφώνεται από την ταυτόχρονη δράση πολλών παραγόντων: φτώχεια, υψηλές τιμές τροφίμων, διαταραχές στο εμπόριο, μαζικές επιστροφές πληθυσμού και βαθιές περικοπές στην ανθρωπιστική βοήθεια.
Καθένας από αυτούς τους παράγοντες θα μπορούσε από μόνος του να προκαλέσει σοβαρή πίεση. Ο συνδυασμός τους δημιουργεί μία κρίση που το υπάρχον σύστημα υγείας και ανθρωπιστικής στήριξης δεν μπορεί πλέον να συγκρατήσει.
Οι κλινικές που αναγκάζονται να απομακρύνουν υποσιτισμένα παιδιά αποτελούν το πιο ορατό σύμπτωμα μιας βαθύτερης κατάρρευσης. Χωρίς άμεση χρηματοδότηση, περισσότερες οικογένειες θα μείνουν χωρίς τρόφιμα και θεραπεία, ενώ παιδιά κάτω των δύο ετών θα συνεχίσουν να πληρώνουν το βαρύτερο τίμημα.
Πηγή: Pagenews.gr