Στην ελληνική αντιπολίτευση βρίσκεται σε εξέλιξη μια μετακίνηση στελεχών που πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζε πολιτικά αδιανόητη.
Η διαδρομή ΣΥΡΙΖΑ → Στέφανος Κασσελάκης → ΠΑΣΟΚ δεν αποτελεί πλέον μεμονωμένη εξαίρεση. Αρχίζει να αποκτά χαρακτηριστικά τάσης.
Και ο Νίκος Ανδρουλάκης φαίνεται αποφασισμένος να την αξιοποιήσει.
Η Χαριλάου Τρικούπη δεν επιχειρεί απλώς να αυξήσει τον αριθμό των βουλευτών της. Προσπαθεί να μετατρέψει τη βαθιά αναδιάταξη του πρώην συριζαϊκού χώρου σε ένα πολύ μεγαλύτερο πολιτικό μήνυμα:
ότι, μέσα σε μια κατακερματισμένη αντιπολίτευση, το ΠΑΣΟΚ παραμένει το κόμμα με θεσμική συνέχεια, οργανώσεις, κοινοβουλευτική συνοχή και πιθανότητα να βρίσκεται εκεί και την επόμενη ημέρα.
Αυτό είναι πολύ σημαντικότερο από μία ή δύο μεταγραφές.
Χουρδάκης: η μετακίνηση που επιβεβαίωσε ότι κάτι αλλάζει
Η προσχώρηση του ανεξάρτητου βουλευτή Μιχάλη Χουρδάκη στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ στα τέλη Ιουλίου ήταν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας πολιτικής κινητικότητας.
Ο Χουρδάκης είχε εκλεγεί με την Πλεύση Ελευθερίας, στη συνέχεια είχε συμπορευθεί με το κόμμα του Στέφανου Κασσελάκη και τελικά κατευθύνθηκε στη Χαριλάου Τρικούπη.
Είχαν προηγηθεί οι προσχωρήσεις της Ράνιας Θρασκιά και του Πέτρου Παππά, δύο προσώπων επίσης προερχόμενων από τον ευρύτερο χώρο του ΣΥΡΙΖΑ.
Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στα πρόσωπα.
Βρίσκεται στην κατεύθυνση της μετακίνησης.
Για αρκετούς πολιτικούς που βρέθηκαν μετά τη διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ σε μικρότερους σχηματισμούς ή στην ανεξαρτησία, το ΠΑΣΟΚ αρχίζει να λειτουργεί ως πολιτικό λιμάνι με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.
Η Κοροβέση δείχνει πόσο ρευστός έχει γίνει ο χώρος
Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση της Μυρτώς Κοροβέση.
Η νεαρή δικηγόρος μπήκε στη Βουλή στις 15 Ιουλίου, καταλαμβάνοντας την έδρα του Γιώργου Καραμέρου στην Ανατολική Αττική, αφού ο πρώτος επιλαχών Χρήστος Σπίρτζης αρνήθηκε να την αναλάβει.
Μόλις δύο εβδομάδες αργότερα αποχώρησε από τους «Δημοκράτες – Προοδευτικό Κέντρο» του Κασσελάκη, επικαλούμενη μεταξύ άλλων «συγκεχυμένη πολιτική κατεύθυνση» και συνεχείς μεταβολές στρατηγικής του κόμματος.
Μέχρι σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη ένταξή της στο ΠΑΣΟΚ.
Αλλά η υπόθεσή της αποτυπώνει την πραγματική εικόνα:
οι πολιτικές ταυτότητες στον χώρο που άφησε πίσω του ο παλιός ΣΥΡΙΖΑ παραμένουν εξαιρετικά ρευστές.
Και αυτή η ρευστότητα είναι ευκαιρία για τη Χαριλάου Τρικούπη.
Η αριθμητική όμως δεν είναι ακόμη το μεγάλο κέρδος
Αν το ΠΑΣΟΚ περιοριστεί στο να συγκεντρώνει βουλευτές, μπορεί να ενισχύσει την Κοινοβουλευτική Ομάδα του χωρίς να μετακινήσει ουσιαστικά ούτε μία ψήφο.
Αυτό είναι και το βασικό στρατηγικό ρίσκο.
Ένας βουλευτής δεν είναι αυτομάτως ένα ποσοστό.
Μπορεί όμως να φέρει μαζί του:
τοπικό δίκτυο,
κομματικούς παράγοντες,
δημοτικούς συμβούλους,
μηχανισμό εκλογικής περιφέρειας,
δημόσια αναγνωρισιμότητα,
και πρόσβαση σε κοινωνικές ομάδες που το ΠΑΣΟΚ δυσκολεύεται να προσεγγίσει.
Γι’ αυτό οι μεταγραφές αποκτούν αξία όταν δημιουργούν οργανωτική μετατόπιση, όχι απλώς φωτογραφίες με τον αρχηγό.
Το δημοσκοπικό πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ παραμένει πραγματικό
Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο.
Το ΠΑΣΟΚ αυξάνει τη θεσμική και κοινοβουλευτική του επιφάνεια, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να μετατρέψει αυτή τη διεύρυνση σε αντίστοιχη δημοσκοπική απογείωση.
Στη μέτρηση της Metron Analysis του Ιουνίου, η εκτίμηση ψήφου έδινε:
ΝΔ 28,5%
ΕΛΑΣ 15,2%
ΠΑΣΟΚ 11,2%.
Έναν μήνα αργότερα, η ίδια εταιρεία κατέγραφε:
ΝΔ 30,4%
ΕΛΑΣ 17,1%
ΠΑΣΟΚ 11,4%.
Άρα μέσα σε έναν μήνα το ΠΑΣΟΚ κέρδισε μόλις 0,2 μονάδες, ενώ η ΕΛΑΣ κέρδισε 1,9 μονάδες.
Ακόμη πιο σημαντικό:
η απόσταση Τσίπρα–ΠΑΣΟΚ διευρύνθηκε από περίπου 4 μονάδες σε 5,7 μονάδες.
Αυτό είναι το πραγματικό καμπανάκι για τον Ανδρουλάκη.
Οι μεταγραφές λοιπόν δεν είναι πολυτέλεια – είναι στρατηγική άμυνα απέναντι στον Τσίπρα
Η Χαριλάου Τρικούπη βλέπει ότι η ΕΛΑΣ έχει μέχρι στιγμής αποκτήσει το πλεονέκτημα της δεύτερης θέσης.
Και αυτό δημιουργεί έναν επικίνδυνο αυτοτροφοδοτούμενο μηχανισμό.
Όσο ο Τσίπρας εμφανίζεται δεύτερος:
προσελκύει περισσότερη δημοσιότητα,
περισσότερα στελέχη σκέφτονται να κινηθούν προς αυτόν,
περισσότεροι ψηφοφόροι τον αντιμετωπίζουν ως πιθανό βασικό αντίπαλο του Μητσοτάκη,
και η έννοια της «χρήσιμης αντιπολιτευτικής ψήφου» μπορεί να αρχίσει να λειτουργεί υπέρ του.
Το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να σπάσει αυτόν ακριβώς τον κύκλο.
Ο Ανδρουλάκης χτυπά τον Τσίπρα στο πιο ευαίσθητο σημείο του: τον μηχανισμό
Ο Αλέξης Τσίπρας έχει ένα πολύ ισχυρό πλεονέκτημα:
το προσωπικό του brand.
Έχει όμως και μία οργανωτική αδυναμία.
Η ΕΛΑΣ είναι νέο κόμμα.
Πρέπει να οικοδομήσει οργανώσεις, περιφερειακά δίκτυα, ψηφοδέλτια και κομματική υποδομή σχεδόν από την αρχή.
Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει τέτοιο πρόβλημα.
Διαθέτει:
πολυετή κομματική δομή,
τοπικές οργανώσεις,
συνδικαλιστικές αναφορές,
στελέχη στην Αυτοδιοίκηση,
και μηχανισμό που έχει επιβιώσει ακόμη και από την εκλογική κατάρρευση της προηγούμενης δεκαετίας.
Αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα κρυφά πλεονεκτήματα της Χαριλάου Τρικούπη.
Και ο ίδιος ο Τσίπρας βοηθά, άθελά του, το ΠΑΣΟΚ
Η στρατηγική του πρώην πρωθυπουργού να μην ανοίξει άμεσα την ΕΛΑΣ σε μαζική εισροή βουλευτών του παλιού ΣΥΡΙΖΑ έχει πολιτική λογική.
Θέλει να αποφύγει την εικόνα:
«παλιός ΣΥΡΙΖΑ με νέο όνομα».
Αλλά η στρατηγική αυτή δημιουργεί και ένα κενό.
Οι εν ενεργεία βουλευτές δεν μπορούν να περιμένουν επ’ αόριστον.
Έχουν περιφέρειες.
Έχουν συνεργάτες.
Έχουν ψηφοφόρους.
Και πλησιάζοντας προς τις εκλογές χρειάζονται απάντηση στο πολύ πρακτικό ερώτημα:
πού θα είναι υποψήφιοι;
Όσο ο Τσίπρας δεν απαντά, ο Ανδρουλάκης μπορεί να προσφέρει βεβαιότητα.
Το ΠΑΣΟΚ προσφέρει κάτι που σήμερα είναι σπάνιο στην αντιπολίτευση: προβλεψιμότητα
Ακούγεται λιγότερο συναρπαστικό από ένα νέο κόμμα.
Πολιτικά όμως έχει αξία.
Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει:
αναγνωρισμένο όνομα,
σαφή καταστατική λειτουργία,
σταθερή Κοινοβουλευτική Ομάδα,
ευρωπαϊκή ένταξη στους Σοσιαλιστές,
κομματικό δίκτυο,
και σχεδόν βέβαιη κοινοβουλευτική παρουσία μετά τις επόμενες εκλογές.
Για έναν βουλευτή που βλέπει γύρω του μικρούς σχηματισμούς να αποσυντίθενται, αυτή η θεσμική ασφάλεια μπορεί να αποδειχθεί ισχυρό πολιτικό κίνητρο.
Γιατί χωρούν στο ΠΑΣΟΚ άνθρωποι που κάποτε φαίνονταν παράταιροι
Υπάρχει και ένα ενδιαφέρον ιδεολογικό στοιχείο.
Το σημερινό ΠΑΣΟΚ λειτουργεί ως κόμμα αρκετά πλατύ ώστε να χωρά διαφορετικές πολιτικές αποχρώσεις.
Από σοσιαλδημοκράτες και παραδοσιακούς κεντροαριστερούς έως πιο συντηρητικές προσωπικότητες σε κοινωνικά ή εθνικά ζητήματα.
Η περίπτωση Χουρδάκη είναι ενδεικτική: έχει διαφοροποιηθεί στο παρελθόν τόσο για τη Συμφωνία των Πρεσπών όσο και για τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών.
Κι όμως η ένταξή του στο ΠΑΣΟΚ πραγματοποιήθηκε κανονικά.
Αυτό δείχνει ότι ο Ανδρουλάκης επιχειρεί να διαμορφώσει ένα πολυσυλλεκτικό αντιπολιτευτικό κόμμα, όχι ένα στενό ιδεολογικό club.
Αποστολάκης, Μάλαμα, Πούλου: εδώ απαιτείται προσοχή
Στο πολιτικό παρασκήνιο κυκλοφορούν πληροφορίες για συζητήσεις και πιθανές προσεγγίσεις με στελέχη όπως ο Ευάγγελος Αποστολάκης, η Κυριακή Μάλαμα και η Γιώτα Πούλου.
Μέχρι αυτή τη στιγμή, όμως, δεν εντόπισα επίσημη ανακοίνωση που να επιβεβαιώνει ότι έχει ολοκληρωθεί συμφωνία ένταξής τους στο ΠΑΣΟΚ.
Επομένως δημοσιογραφικά πρέπει να παρουσιαστούν ως σενάρια ή επαφές, όχι ως τετελεσμένες μεταγραφές.
Το ίδιο ισχύει για άλλα ονόματα που εμφανίζονται σε σχετικά σενάρια.
Η διάκριση έχει σημασία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου ένα παρασκηνιακό τηλεφώνημα μπορεί πολύ γρήγορα να μετατραπεί σε «κλεισμένη συμφωνία» στα πρωτοσέλιδα.
Αν όμως προχωρήσουν τέτοιες κινήσεις, αλλάζει επίπεδο το παιχνίδι
Μέχρι τώρα η Χαριλάου Τρικούπη έχει προσελκύσει πρόσωπα από τη δεύτερη γραμμή της αποσύνθεσης του παλιού αντιπολιτευτικού χώρου.
Αν αρχίσει να τραβά πολιτικούς με:
υπουργική εμπειρία,
υψηλή αναγνωρισιμότητα,
ισχυρό προσωπικό δίκτυο,
ή βαθιά σχέση με τον πρώην ΣΥΡΙΖΑ,
τότε δεν θα μιλάμε πλέον απλώς για διεύρυνση.
Θα μιλάμε για οργανωμένη απόπειρα διεμβολισμού του χώρου Τσίπρα.
Ο Ανδρουλάκης προσπαθεί ουσιαστικά να αναστρέψει το 2012-2015
Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον ιστορικό στοιχείο.
Στην περίοδο της οικονομικής κρίσης, το ΠΑΣΟΚ έχασε τεράστιο μέρος της εκλογικής και στελεχιακής του βάσης προς τον ΣΥΡΙΖΑ.
Το 2009 είχε λάβει 43,9%.
Τον Ιανουάριο του 2015 έπεσε στο 4,68%.
Την ίδια στιγμή ο ΣΥΡΙΖΑ μετατράπηκε από μικρό κόμμα της Αριστεράς σε δύναμη εξουσίας.
Τώρα, περισσότερο από μία δεκαετία αργότερα, συμβαίνει σε μικρότερη κλίμακα η αντίστροφη διαδικασία:
κομμάτια του χώρου που κάποτε εγκατέλειψαν το ΠΑΣΟΚ μέσω του ΣΥΡΙΖΑ αρχίζουν να επιστρέφουν προς τη Χαριλάου Τρικούπη.
Αυτή είναι η πραγματική πολιτική σημασία των μεταγραφών.
Αλλά υπάρχει και παγίδα: να γίνει το ΠΑΣΟΚ “μουσείο του παλιού ΣΥΡΙΖΑ”
Η διεύρυνση έχει όριο.
Αν η Χαριλάου Τρικούπη γεμίσει με πρόσωπα που το εκλογικό σώμα έχει ήδη συνδέσει με πολιτικές διαδρομές άλλων κομμάτων, κινδυνεύει να υπονομεύσει το δικό της αφήγημα ανανέωσης.
Ένας ψηφοφόρος μπορεί εύλογα να αναρωτηθεί:
αν το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται συνεχώς παλιά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ για να μεγαλώσει, πού βρίσκεται η νέα γενιά του ίδιου του ΠΑΣΟΚ;
Αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα διλήμματα Ανδρουλάκη.
Η δεύτερη παγίδα είναι βαθύτερη: η συστημικότητα
Στις επόμενες εκλογές δεν θα λειτουργήσει μόνο ο κλασικός άξονας:
Αριστερά – Δεξιά.
Θα λειτουργήσει επίσης ένας δεύτερος:
σύστημα – αντισύστημα.
Και εκεί το ΠΑΣΟΚ έχει σαφή πρόβλημα.
Είναι ιστορικό κόμμα εξουσίας.
Έχει κυβερνήσει επί δεκαετίες.
Έχει βαθιές θεσμικές αναφορές.
Δεν μπορεί πειστικά να υποδυθεί το αντισυστημικό κόμμα.
Αυτό όμως μπορεί να αποδειχθεί είτε μειονέκτημα είτε πλεονέκτημα.
Ο Ανδρουλάκης ποντάρει ότι η “κανονικότητα” θα γίνει ξανά προσόν
Η στρατηγική φαίνεται να είναι η εξής:
σε μια αντιπολίτευση γεμάτη νέα κόμματα, διασπάσεις, προσωπικά εγχειρήματα και συνεχείς μετακινήσεις, το ΠΑΣΟΚ θέλει να εμφανιστεί ως ο “κανονικός” θεσμικός αντίπαλος της ΝΔ.
Ένα κόμμα που:
δεν κινδυνεύει να διαλυθεί,
έχει οικονομικό πρόγραμμα,
έχει οργανώσεις,
έχει κοινοβουλευτική εμπειρία,
και μπορεί να στελεχώσει κυβέρνηση.
Αυτό είναι το πραγματικό political intelligence πίσω από τις κινήσεις Ανδρουλάκη.
Δεν προσπαθεί μόνο να κερδίσει μεταγραφές.
Προσπαθεί να κερδίσει πιστοποιητικό κυβερνησιμότητας.
Το μεγάλο πρόβλημα: οι ψηφοφόροι προς το παρόν προτιμούν Τσίπρα
Τα δημοσκοπικά στοιχεία όμως είναι αμείλικτα.
Τον Ιούλιο η Metron Analysis έδινε στην ΕΛΑΣ 17,1% και στο ΠΑΣΟΚ 11,4% στην εκτίμηση ψήφου. (CNA)
Η διαφορά των 5,7 μονάδων δεν είναι αμελητέα.
Σημαίνει ότι αυτή τη στιγμή η επιστροφή του Τσίπρα δημιουργεί ισχυρότερη εκλογική δυναμική από την οργανωτική διεύρυνση του ΠΑΣΟΚ.
Άρα η στρατηγική Ανδρουλάκη πρέπει να πετύχει κάτι πολύ συγκεκριμένο:
να μετατρέψει την κοινοβουλευτική διεύρυνση σε κοινωνική διεύρυνση.
Αλλιώς θα έχει περισσότερους βουλευτές σήμερα χωρίς να έχει περισσότερους ψηφοφόρους αύριο.
Η μάχη επομένως δεν είναι για τους βουλευτές – είναι για τα 2-3 εκατομμύρια της “γκρίζας ζώνης”
Υπάρχει ένα μεγάλο τμήμα του εκλογικού σώματος που τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια έχει μετακινηθεί:
ΠΑΣΟΚ → ΣΥΡΙΖΑ,
ΣΥΡΙΖΑ → αποχή,
ΣΥΡΙΖΑ → ΠΑΣΟΚ,
ΣΥΡΙΖΑ → μικρότερα κόμματα,
ή σήμερα προς την ΕΛΑΣ.
Αυτό το ακροατήριο δεν έχει πλέον ισχυρή κομματική ταυτότητα.
Είναι περισσότερο:
κεντροαριστερό,
αντιδεξιό,
θεσμικό αλλά δυσαρεστημένο,
και πολύ πιο πρόθυμο να αλλάζει πολιτική στέγη από ό,τι παλαιότερα.
Εκεί θα παιχτεί η πραγματική μάχη Τσίπρα–Ανδρουλάκη.
Το ΠΑΣΟΚ δεν “αγοράζει” απλώς βουλευτές – προσπαθεί να αγοράσει χρόνο απέναντι στον Τσίπρα
Η Χαριλάου Τρικούπη γνωρίζει ότι μέχρι στιγμής η ΕΛΑΣ προηγείται στη μάχη της δυναμικής.
Γι’ αυτό επιχειρεί να χρησιμοποιήσει αυτό που διαθέτει και ο Τσίπρας ακόμη δεν έχει σε ίση έκταση:
δομή, σταθερότητα και διαθέσιμη πολιτική στέγη.
Κάθε νέα προσχώρηση στέλνει ένα μικρό αλλά χρήσιμο μήνυμα:
το ΠΑΣΟΚ μπορεί ακόμη να προσελκύει πολιτικούς αντί να χάνει.
Αν οι μετακινήσεις περιοριστούν σε λίγους βουλευτές, θα αποτελέσουν απλώς κοινοβουλευτική ενίσχυση.
Αν όμως αρχίσουν να συνοδεύονται από στελέχη, μηχανισμούς και ψηφοφόρους του πρώην ΣΥΡΙΖΑ, τότε θα έχουμε κάτι πολύ μεγαλύτερο:
την πρώτη σοβαρή προσπάθεια του ΠΑΣΟΚ να αντιστρέψει τη μεγάλη μετακίνηση ψηφοφόρων που το γκρέμισε πριν από μία δεκαετία.
Και εκεί θα κριθεί ο Νίκος Ανδρουλάκης.
Όχι από το αν θα φτάσει η Κοινοβουλευτική Ομάδα του στους 38, 40 ή 42 βουλευτές.
Αλλά από το αν μπορεί να μετατρέψει τους βουλευτές που περνούν την πόρτα της Χαριλάου Τρικούπη σε ψηφοφόρους που θα περάσουν μαζί τους.
Πηγή: pagenews.gr