Ρεύμα: Τρεις «φέσια» σε παρόχους και κόβεται η έξοδος – Πώς θα μπλοκάρει η αλλαγή εταιρείας
Το ΥΠΕΝ βάζει φρένο στον «ενεργειακό τουρισμό» με σύστημα τριών σημάνσεων – Ο καταναλωτής δεν θα μένει χωρίς ρεύμα επειδή άλλαξε εταιρεία, αλλά μετά την τρίτη επανάληψη θα μπορεί να εγκλωβίζεται στον πάροχό του μέχρι να τακτοποιήσει τις οφειλές.
Ένα νέο σύστημα «κόκκινης κάρτας» ετοιμάζεται να μπει στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο να περιοριστεί το φαινόμενο των καταναλωτών που αλλάζουν διαδοχικά πάροχο αφήνοντας πίσω τους απλήρωτους λογαριασμούς.
Η φιλοσοφία της παρέμβασης είναι απλή:
ο καταναλωτής δεν θα τιμωρείται με διακοπή ρεύματος επειδή έχει ήδη αλλάξει εταιρεία, αλλά δεν θα μπορεί και να μετακινείται επ’ αόριστον από πάροχο σε πάροχο αφήνοντας χρέη.
Το σχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας βρίσκεται σε τελικό στάδιο επεξεργασίας και προβλέπει έναν μηχανισμό ηλεκτρονικών σημάνσεων, γνωστό στην αγορά ως debt flagging. Μετά την τρίτη διαφορετική σήμανση, το σύστημα θα μετατρέπεται ουσιαστικά σε debt blocking και η δυνατότητα νέας αλλαγής προμηθευτή θα αναστέλλεται.
Πώς θα λειτουργεί η «κόκκινη κάρτα»
Η παρέμβαση συνδέεται με αλλαγές στο άρθρο 42 του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας.
Όταν ένας καταναλωτής δημιουργήσει ληξιπρόθεσμες οφειλές που αντιστοιχούν σε δύο απλήρωτους λογαριασμούς, ο πάροχος θα πρέπει πρώτα να του προτείνει διακανονισμό.
Εάν ο πελάτης δεν αποδεχθεί τη ρύθμιση ή δεν την τηρήσει, θα μπορεί να καταχωρίζεται η πρώτη ηλεκτρονική σήμανση.
Η μία σήμανση δεν σημαίνει αυτομάτως απαγόρευση αλλαγής εταιρείας.
Ο καταναλωτής θα μπορεί να φύγει και να συμβληθεί με νέο πάροχο.
Εάν όμως επαναλάβει την ίδια συμπεριφορά και δημιουργήσει νέα ανεξόφλητα χρέη, θα ακολουθήσει δεύτερη σήμανση.
Και αν το ίδιο συμβεί για τρίτη φορά σε διαφορετικό προμηθευτή, τότε θα ενεργοποιείται το μπλόκο.
Το σχεδιαζόμενο σύστημα προβλέπεται να χρησιμοποιεί το πληροφοριακό σύστημα του ΔΕΔΔΗΕ, ώστε η πληροφορία της σήμανσης να μην παραμένει αποκλειστικά στον προηγούμενο πάροχο.
Ένα απλό παράδειγμα: Τι θα συμβεί στον Γιώργο
Ας υποθέσουμε ότι ο Γιώργος είναι πελάτης της εταιρείας Α.
Αφήνει δύο λογαριασμούς απλήρωτους. Η εταιρεία τού προσφέρει διακανονισμό, αλλά εκείνος δεν τον αποδέχεται και αποφασίζει να αλλάξει πάροχο.
Καταχωρίζεται η πρώτη σήμανση.
Ο Γιώργος περνά στην εταιρεία Β.
Το ρεύμα του δεν κόβεται λόγω του χρέους που άφησε στην Α και η προηγούμενη εταιρεία δεν θα μπορεί, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, να ζητήσει αποκοπή της παροχής αφού εκείνος έχει ήδη μεταφερθεί σε νέο προμηθευτή.
Όμως λίγους μήνες αργότερα ο Γιώργος αφήνει και στην εταιρεία Β ανεξόφλητους λογαριασμούς, δεν προχωρά σε διακανονισμό και αλλάζει ξανά εταιρεία.
Έρχεται η δεύτερη σήμανση.
Περνά στην εταιρεία Γ και επαναλαμβάνει την ίδια πρακτική.
Τότε καταγράφεται η τρίτη σήμανση.
Από εκείνο το σημείο, ο Γιώργος δεν θα μπορεί απλώς να ψάξει την εταιρεία Δ και να ξεκινήσει ξανά από την αρχή.
Η νέα αλλαγή παρόχου θα μπλοκάρει έως ότου εκπληρωθούν οι προϋποθέσεις που θα προβλέπει η τελική υπουργική απόφαση για την άρση των σημάνσεων.
Δεν σημαίνει ότι με τρεις λογαριασμούς σου κόβουν το ρεύμα
Αυτό είναι το σημείο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Το νέο σύστημα δεν προβλέπει ότι όποιος χρωστά τρεις φορές μένει αυτομάτως χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα.
Το μπλόκο αφορά την επόμενη αλλαγή προμηθευτή.
Και οι τρεις σημάνσεις δεν είναι τρεις απλήρωτοι λογαριασμοί στον ίδιο πάροχο.
Αφορούν επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά χρέους και μετακίνησης μεταξύ διαφορετικών εταιρειών.
Ο στόχος, επομένως, δεν είναι να παγιδευτεί ένα νοικοκυριό που δυσκολεύτηκε προσωρινά να πληρώσει.
Είναι να εντοπιστεί εκείνος που χρησιμοποιεί συστηματικά την ελευθερία αλλαγής προμηθευτή για να αφήνει χρέη πίσω του.
Τι γίνεται αν πραγματικά δεν μπορείς να πληρώσεις
Εδώ βρίσκεται και η πιο κρίσιμη κοινωνική παράμετρος.
Ένα νοικοκυριό μπορεί να βρεθεί σε οικονομική δυσκολία χωρίς να είναι «στρατηγικός κακοπληρωτής».
Απώλεια εργασίας, ασθένεια, αυξημένο κόστος στέγασης ή απλώς ένας πολύ υψηλός λογαριασμός μπορούν να δημιουργήσουν πραγματική αδυναμία πληρωμής.
Γι’ αυτό προβλέπεται ότι πριν από την καταχώριση σήμανσης θα πρέπει να προηγείται πρόταση διακανονισμού.
Εάν ο καταναλωτής συνεργάζεται και τηρεί τη ρύθμιση, η φιλοσοφία του μέτρου δεν είναι να τον αντιμετωπίσει όπως εκείνον που εγκαταλείπει διαδοχικά προμηθευτές χωρίς πρόθεση εξόφλησης.
Οι τελικές ασφαλιστικές δικλίδες, πάντως, παραμένουν κρίσιμες και αναμένονται στην υπουργική απόφαση.
Ο παλιός πάροχος δεν θα μπορεί να «κατεβάσει τον διακόπτη»
Σημαντική αλλαγή προβλέπεται και στο θέμα της αποκοπής.
Ο πάροχος θα εξακολουθεί να μπορεί να ζητήσει διακοπή ηλεκτροδότησης λόγω ληξιπρόθεσμων χρεών όσο ο καταναλωτής παραμένει ενεργός πελάτης του.
Από τη στιγμή όμως που ολοκληρωθεί νόμιμα η μεταφορά σε άλλη εταιρεία, ο προηγούμενος προμηθευτής δεν θα μπορεί να παρέμβει στη νέα σύμβαση και να ζητήσει διακοπή της παροχής λόγω του παλιού χρέους.
Το χρέος, βέβαια, δεν εξαφανίζεται.
Η προηγούμενη εταιρεία μπορεί να συνεχίσει να το διεκδικεί με τους νόμιμους τρόπους είσπραξης.
Απλώς δεν θα μπορεί να χρησιμοποιήσει ως μέσο πίεσης τη διακοπή μιας παροχής που πλέον εξυπηρετείται από ανταγωνιστή της.
Παράδειγμα: Χρωστάς 500 ευρώ στον παλιό πάροχο – Τι γίνεται;
Ας υποθέσουμε ότι η Μαρία χρωστά 500 ευρώ στην εταιρεία Α, αλλά έχει ήδη ολοκληρώσει τη μετάβασή της στην εταιρεία Β.
Με το νέο μοντέλο, η εταιρεία Α δεν θα μπορεί να πει στον ΔΕΔΔΗΕ:
«Κόψε της τώρα το ρεύμα επειδή μου χρωστάει».
Η Μαρία έχει ενεργή σύμβαση με την εταιρεία Β.
Η Α θα εξακολουθεί να έχει απαίτηση 500 ευρώ και θα μπορεί να επιδιώξει την είσπραξή της.
Εάν όμως η Μαρία αρχίσει να κάνει το ίδιο και στη Β, μετά στη Γ και συσσωρεύσει τρεις σημάνσεις, τότε θα εμφανιστεί το πραγματικό μπλόκο:
δεν θα μπορεί να φύγει και προς τέταρτη εταιρεία χωρίς να τακτοποιήσει το ιστορικό των οφειλών της.
Αυτό είναι το βασικό «αντάλλαγμα» του νέου συστήματος.
Προστατεύεται η νέα ενεργή σύμβαση του καταναλωτή, αλλά περιορίζεται η δυνατότητα συνεχούς φυγής από τις παλιές οφειλές.
Γιατί αλλάζει το σύστημα τώρα
Η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας έχει συσσωρεύσει τεράστιο όγκο ληξιπρόθεσμων χρεών.
Τα επίσημα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ για το 2024 κατέγραφαν ήδη πολύ μεγάλες οφειλές τόσο ενεργών όσο και πρώην πελατών προς τους προμηθευτές. Μόνο στους οικιακούς πελάτες χαμηλής τάσης εκτός ΚΟΤ, οι παλαιοί πελάτες χρωστούσαν περίπου 722 εκατ. ευρώ, ενώ στους εμπορικούς και βιομηχανικούς πελάτες χαμηλής τάσης τα χρέη πρώην πελατών ξεπερνούσαν τα 644 εκατ. ευρώ. (raaey.gr)
Η μεγάλη συγκέντρωση χρεών σε πρώην πελάτες εξηγεί και γιατί οι προμηθευτές πιέζουν εδώ και χρόνια για αποτελεσματικότερο μηχανισμό.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι υπάρχουν απλήρωτοι λογαριασμοί.
Είναι ότι, μετά την αλλαγή εταιρείας, ο παλιός πάροχος χάνει ένα από τα βασικά μέσα πίεσης που διαθέτει απέναντι στον ενεργό πελάτη.
Θα πληρώσουν λιγότερο οι συνεπείς καταναλωτές;
Οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι το κόστος των ανεξόφλητων λογαριασμών δεν εξαφανίζεται.
Ενσωματώνεται στον χρηματοοικονομικό κίνδυνο των προμηθευτών και, σε κάποιο βαθμό, μεταφέρεται στις τιμές που καλούνται να πληρώσουν όλοι οι πελάτες.
Εδώ όμως χρειάζεται προσοχή.
Η άποψη ότι κάθε συγκεκριμένο ευρώ χρέους μετακυλίεται αυτομάτως στον λογαριασμό ενός συνεπούς καταναλωτή είναι υπεραπλούστευση.
Το βέβαιο είναι ότι μεγάλες επισφάλειες αυξάνουν το κόστος λειτουργίας και χρηματοδότησης των εταιρειών.
Εάν το debt flagging περιορίσει πραγματικά τους στρατηγικούς κακοπληρωτές, θα μειώσει ένα μέρος αυτού του κινδύνου.
Το εάν και πόσο αυτό θα φανεί τελικά στα τιμολόγια θα εξαρτηθεί από τον ανταγωνισμό στην αγορά και τη συμπεριφορά των ίδιων των εταιρειών.
Το μεγάλο ερώτημα: Ποιος είναι κακοπληρωτής και ποιος απλώς δεν έχει;
Εδώ θα κριθεί ολόκληρο το μέτρο.
Είναι σχετικά εύκολο να σχεδιαστεί ένα πληροφοριακό σύστημα που θα καταγράφει τρεις σημάνσεις.
Πολύ δυσκολότερο είναι να διασφαλιστεί ότι δεν θα βρεθούν στο ίδιο καλάθι δύο εντελώς διαφορετικοί καταναλωτές:
ο άνθρωπος που συστηματικά αλλάζει εταιρεία για να μην πληρώνει,
και το νοικοκυριό που πραγματικά κατέρρευσε οικονομικά.
Γι’ αυτό οι όροι για τους διακανονισμούς, η δυνατότητα αμφισβήτησης μιας οφειλής, τα λάθη στους λογαριασμούς, οι ευάλωτοι καταναλωτές και ο τρόπος διαγραφής μιας σήμανσης είναι πολύ σημαντικότεροι από τον ίδιο τον αριθμό «τρεις».
Τι δεν γνωρίζουμε ακόμη
Η τελική υπουργική απόφαση δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, επομένως σημαντικές λεπτομέρειες παραμένουν ανοιχτές.
Δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως για πόσο χρόνο θα παραμένει ενεργό το μπλόκο μετά την τρίτη σήμανση, ποιο ακριβώς ποσό θα πρέπει να εξοφληθεί ή να ρυθμιστεί για να αρθεί, ούτε πώς θα αντιμετωπίζονται περιπτώσεις όπου ο καταναλωτής αμφισβητεί νόμιμα το ύψος της οφειλής.
Αυτές οι λεπτομέρειες θα καθορίσουν εάν το μέτρο θα λειτουργήσει ως στοχευμένο εργαλείο κατά του «ενεργειακού τουρισμού» ή θα δημιουργήσει προβλήματα και σε πολίτες που δεν αποτελούν στρατηγικούς κακοπληρωτές.
Το νέο μήνυμα της αγοράς: Μπορείς να αλλάξεις πάροχο – όχι όμως για πάντα αφήνοντας χρέη
Η ελευθερία αλλαγής προμηθευτή αποτέλεσε έναν από τους βασικούς πυλώνες της απελευθέρωσης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Και αυτή η ελευθερία δεν καταργείται.
Αυτό που επιχειρείται να καταργηθεί είναι η δυνατότητα κάποιος να τη χρησιμοποιεί επαναλαμβανόμενα ως μηχανισμό αποφυγής των οικονομικών του υποχρεώσεων.
Με το νέο μοντέλο, ο καταναλωτής θα έχει δεύτερη και τρίτη ευκαιρία.
Μετά όμως από τρεις διαφορετικές σημάνσεις, η πόρτα προς τον επόμενο πάροχο θα κλείνει.
Και το μήνυμα γίνεται πλέον ξεκάθαρο:
άλλο η πραγματική οικονομική αδυναμία και άλλο το να αλλάζεις εταιρεία κάθε φορά που έρχεται ο λογαριασμός.
Πηγή: pagenews.gr