ΕΛ.Α.Σ.: «Πόσα λεφτά πάνε τελικά στην έρευνα;» – Το «διπλό ταμείο» των 286 εκατ. και η πίεση στην κυβέρνηση

Η αντιπολίτευση ζητά συγκεκριμένες αποφάσεις, ποσά και χρονοδιαγράμματα για το ΕΛΙΔΕΚ και θέτει ένα πολιτικά αιχμηρό ερώτημα: οι πόροι που ανακοινώθηκαν τον Ιούνιο και η χρηματοδότηση που εξαγγέλθηκε τον Αύγουστο είναι δύο διαφορετικά «πορτοφόλια» ή τα ίδια χρήματα που παρουσιάζονται δύο φορές;

Νέο μέτωπο με την κυβέρνηση ανοίγει η ΕΛ.Α.Σ., αυτή τη φορά με επίκεντρο τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας, επιχειρώντας να μεταφέρει τη συζήτηση από το ύψος των κυβερνητικών εξαγγελιών σε ένα πολύ πιο συγκεκριμένο πεδίο: ποια χρήματα έχουν πράγματι εξασφαλιστεί, με ποιες διοικητικές αποφάσεις και πότε θα φτάσουν στην ερευνητική κοινότητα.

Ο Τομέας Παιδείας του κόμματος αμφισβητεί ουσιαστικά την εικόνα που παρουσιάζει η κυβέρνηση για την επόμενη ημέρα του ΕΛΙΔΕΚ και βάζει στο τραπέζι το ποσό των 286 εκατ. ευρώ, ζητώντας να διευκρινιστεί εάν πρόκειται για πρόσθετη χρηματοδότηση ή εάν οι ανακοινώσεις διαφορετικών χρονικών περιόδων αφορούν τελικά τους ίδιους πόρους.

«Η έρευνα χρηματοδοτείται με αποφάσεις και εγγραφές στον προϋπολογισμό — όχι με ανακοινώσεις», είναι η φράση με την οποία η ΕΛ.Α.Σ. συμπυκνώνει την επίθεσή της.

Το ερώτημα των 286 εκατ. ευρώ

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκονται δύο κυβερνητικές κινήσεις.

Η πρώτη αφορά, σύμφωνα με την ΕΛ.Α.Σ., την εξαγγελία για παράταση της δανειακής σύμβασης με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το λεγόμενο ΕΛΙΔΕΚ-2, και την «αποδέσμευση» πόρων που μαζί με την εθνική συμμετοχή φθάνουν τα 286 εκατ. ευρώ έως το 2028.

Το κόμμα υποστηρίζει ότι για την εξαγγελία αυτή δεν έχει δημοσιευθεί η αντίστοιχη διοικητική πράξη.

Η δεύτερη αφορά την ανακοίνωση για ένταξη του προγραμματισμού του ΕΛΙΔΕΚ στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030. Και εδώ η αντιπολίτευση εντοπίζει κενό, υποστηρίζοντας ότι η ανακοίνωση δεν συνοδεύτηκε από συγκεκριμένο ποσό ούτε από σαφές χρονοδιάγραμμα.

Κάπως έτσι προκύπτει το ερώτημα που η ΕΛ.Α.Σ. θέλει πλέον να μετατρέψει σε πολιτικό δίλημμα:

«Τα 286 εκατ. του Ιουνίου και η ένταξη στο ΤΠΑ του Αυγούστου είναι πρόσθετοι πόροι ή το ίδιο ποσό σε δύο εξαγγελίες;»

Το ερώτημα δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια. Εάν πρόκειται για διαφορετικές χρηματοδοτήσεις, τότε η κυβέρνηση μπορεί να υποστηρίξει ότι δημιουργείται ένα ευρύτερο χρηματοδοτικό δίχτυ για την έρευνα. Εάν όμως πρόκειται για τους ίδιους πόρους που μεταφέρονται ή επαναπαρουσιάζονται μέσω διαφορετικών εργαλείων, τότε η πραγματική πρόσθετη χρηματοδότηση είναι μικρότερη από αυτή που μπορεί να δημιουργείται ως εντύπωση από τη διαδοχή των ανακοινώσεων.

Η κυβέρνηση απαντά με τα νούμερα του ΕΛΙΔΕΚ

Η αντιπαράθεση έχει, όμως, και δεύτερη πλευρά.

Το Υπουργείο Ανάπτυξης, απαντώντας στην κριτική της ΕΛ.Α.Σ., υποστηρίζει ότι η εικόνα υποχρηματοδότησης δεν αποτυπώνει την πραγματικότητα και παραθέτει στοιχεία για τις χρηματοδοτήσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.

Σύμφωνα με το υπουργείο, από τα 348,5 εκατ. ευρώ που έχουν δεσμευθεί από το ΕΛΙΔΕΚ για ερευνητικές δράσεις την περίοδο 2016-2030, έως τις 30 Ιουνίου 2026 είχαν απορροφηθεί 278 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων περισσότερα από 232 εκατ. ευρώ την περίοδο 2019-2026.

Στο ποσό περιλαμβάνονται περίπου 68,3 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, τα οποία, κατά το υπουργείο, κατευθύνθηκαν σε 279 ερευνητικά έργα.

Παράλληλα, η κυβερνητική πλευρά επικαλείται ακόμη 370 εκατ. ευρώ μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης για υποδομές και εξοπλισμό ερευνητικών φορέων.

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της πολιτικής σύγκρουσης: η κυβέρνηση απαντά με το τι έχει χρηματοδοτηθεί και τι σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει, ενώ η ΕΛ.Α.Σ. ζητά να αποτυπωθεί με ακρίβεια ποιοι είναι οι νέοι, πρόσθετοι και ήδη κατοχυρωμένοι πόροι για την επόμενη περίοδο.

Θεοδωρικάκος: Στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης η επόμενη τετραετία

Το Υπουργείο Ανάπτυξης έχει επίσης γνωστοποιήσει ότι ο Τάκης Θεοδωρικάκος συμφώνησε με τη διοίκηση του ΕΛΙΔΕΚ την πλήρη ένταξη του προϋπολογισμού των ερευνητικών δραστηριοτήτων του στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης για την επόμενη τετραετία.

Η κυβερνητική επιχειρηματολογία είναι ότι με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται σταθερότερη πηγή χρηματοδότησης, με διαφάνεια, αξιολόγηση και λογοδοσία, ενώ παράλληλα περιορίζεται το δημοσιονομικό κόστος που συνεπάγεται η εξυπηρέτηση δανείων.

Η ΕΛ.Α.Σ., αντίθετα, ζητά να περάσει η συζήτηση από τη δέσμευση στην απόφαση και από την απόφαση στην πραγματική εγγραφή των χρημάτων.

Και αυτό είναι ένα σημείο στο οποίο η κυβέρνηση θα χρειαστεί να δώσει αριθμητικά καθαρή απάντηση: πόσα ακριβώς προβλέπονται για το ΕΛΙΔΕΚ στο νέο πρόγραμμα, ανά έτος και πέραν όσων έχουν ήδη ανακοινωθεί;

Η μάχη πίσω από τους αριθμούς

Η συγκεκριμένη αντιπαράθεση είναι μεγαλύτερη από τα 286 εκατ. ευρώ.

Η ΕΛ.Α.Σ. επιχειρεί να ανοίξει ένα ακόμη πεδίο απέναντι στην κυβέρνηση, συνδέοντας την έρευνα με το παραγωγικό μοντέλο της χώρας, τη φυγή νέων επιστημόνων και την απόσταση που εξακολουθεί να χωρίζει την Ελλάδα από ισχυρότερες ευρωπαϊκές οικονομίες σε κρίσιμες κατηγορίες χρηματοδότησης.

Παράλληλα, επιχειρεί να οικοδομήσει ένα πολιτικό αφήγημα σύμφωνα με το οποίο δεν αρκεί η ανακοίνωση μεγάλων ποσών εάν δεν συνοδεύεται από σαφή πηγή χρηματοδότησης, διοικητική πράξη και ημερομηνία διάθεσης.

Για την κυβέρνηση, από την άλλη πλευρά, η απάντηση βρίσκεται στην αύξηση των επενδύσεων των τελευταίων ετών και στη μετάβαση από το Ταμείο Ανάκαμψης στα επόμενα εθνικά και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.

Το κρίσιμο τεστ

Η σύγκρουση μπορεί τελικά να λυθεί πολύ πιο εύκολα με αριθμούς παρά με πολιτικές ανακοινώσεις.

Πόσα νέα χρήματα θα έχει στη διάθεσή του το ΕΛΙΔΕΚ από το 2026 έως το 2030; Πόσα προέρχονται από την ΕΤΕπ, πόσα από εθνικούς πόρους και πόσα από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης; Και, κυρίως, υπάρχουν επικαλύψεις μεταξύ των ποσών που έχουν ανακοινωθεί;

Αν η κυβέρνηση παρουσιάσει αναλυτικά αυτές τις γραμμές χρηματοδότησης, η αιχμή της ΕΛ.Α.Σ. μπορεί να απαντηθεί επί της ουσίας. Αν όχι, το ερώτημα των 286 εκατ. ευρώ θα παραμείνει ανοιχτό και πολιτικά αξιοποιήσιμο από την αντιπολίτευση.

Πηγή: pagenews.gr