Νέο μέτωπο πολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ της κυβέρνησης και της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.) του Αλέξη Τσίπρα ανοίγει αυτή τη φορά γύρω από τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας.
Το Υπουργείο Ανάπτυξης απαντά στην ανακοίνωση της ΕΛ.Α.Σ. παραθέτοντας αναλυτικά στοιχεία για τα κονδύλια που έχουν διοχετευθεί στο ερευνητικό οικοσύστημα και επιχειρώντας να αποκρούσει την κριτική της αντιπολίτευσης για την κυβερνητική πολιτική στον συγκεκριμένο τομέα.
Η απάντηση έχει σαφές πολιτικό μήνυμα: η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι πόροι όχι μόνο δεν έχουν περιοριστεί, αλλά έχουν κατευθυνθεί εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σε ερευνητικά προγράμματα, υποδομές και εξοπλισμό, ενώ προαναγγέλλει νέο μοντέλο χρηματοδότησης του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. για την επόμενη τετραετία.
Η ΕΛ.Α.Σ. ανοίγει νέο μέτωπο με την κυβέρνηση
Η αντιπαράθεση αποκτά μεγαλύτερη πολιτική σημασία καθώς η ΕΛ.Α.Σ. αποτελεί πλέον τον νέο πολιτικό φορέα υπό τον Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος επιχειρεί να συγκροτήσει έναν ευρύτερο προοδευτικό πόλο απέναντι στην κυβέρνηση.
Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη παρουσιάστηκε τον Μάιο ως προσπάθεια σύγκλισης τριών πολιτικών ρευμάτων: της Ριζοσπαστικής Αριστεράς, της Σοσιαλδημοκρατίας και της Πολιτικής Οικολογίας.
Στην ιδρυτική της διακήρυξη έχει τοποθετήσει στο επίκεντρο τη «δίκαιη ανάπτυξη» και την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, ενώ συνδέει την επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο με το ευρύτερο ζήτημα του ποιος τελικά καρπώνεται τα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη της.
Η σύγκρουση για την έρευνα έρχεται επομένως να προστεθεί στη συνολικότερη αντιπαράθεση κυβέρνησης και νέου κόμματος Τσίπρα για την οικονομική και αναπτυξιακή πολιτική.
Υπουργείο: 278 εκατ. ευρώ έχουν ήδη απορροφηθεί
Η κυβερνητική απάντηση ξεκινά από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας – ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το Υπουργείο Ανάπτυξης, από τα 348,5 εκατ. ευρώ που έχουν δεσμευθεί για ερευνητικές δράσεις την περίοδο 2016-2030, μέχρι τις 30 Ιουνίου 2026 είχαν απορροφηθεί 278 εκατ. ευρώ.
Από αυτά, περισσότερα από 232 εκατ. ευρώ απορροφήθηκαν την περίοδο 2019-2026.
Με αυτή τη σύγκριση το υπουργείο επιχειρεί ουσιαστικά να μεταφέρει τη συζήτηση από την κριτική της ΕΛ.Α.Σ. στους πραγματικούς ρυθμούς εκταμίευσης των πόρων.
68,3 εκατ. σε 279 ερευνητικά έργα
Στα ποσά αυτά περιλαμβάνονται περίπου 68,3 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, τα οποία εγκρίθηκαν το 2022.
Σύμφωνα με το υπουργείο, τα χρήματα έχουν απορροφηθεί σε 279 ερευνητικά έργα, με το συγκεκριμένο πρόγραμμα να ολοκληρώνεται στις 31 Αυγούστου.
Ωστόσο, η κυβερνητική απάντηση δεν σταματά εκεί.
Άλλα 370 εκατ. ευρώ για εργαστήρια και εξοπλισμό
Το υπουργείο προσθέτει ότι μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης έχουν επενδυθεί επιπλέον 370 εκατ. ευρώ σε υποδομές και εξοπλισμό των ερευνητικών φορέων της χώρας.
Τα συγκεκριμένα έργα βρίσκονται πλέον στο τελικό στάδιο ολοκλήρωσης.
Έτσι, μόνο οι δύο χρηματοδοτικές κατηγορίες που επικαλείται η κυβέρνηση —278 εκατ. μέσω ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. και 370 εκατ. για ερευνητικές υποδομές— ξεπερνούν συνολικά τα 648 εκατ. ευρώ.
Πρόκειται πάντως για διαφορετικές χρηματοδοτικές ροές και όχι για ένα ενιαίο πρόγραμμα.
Η κυβέρνηση ανεβάζει τον λογαριασμό ακόμη περισσότερο
Το Υπουργείο Ανάπτυξης υποστηρίζει ότι ούτε αυτό το ποσό αποτυπώνει το σύνολο των χρημάτων που κατευθύνονται στην ελληνική έρευνα.
Στον λογαριασμό πρέπει, όπως επισημαίνει, να προστεθούν τα προγράμματα της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Καινοτομίας που χρηματοδοτούνται μέσω ΕΣΠΑ και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης.
Υπάρχει επίσης η τακτική χρηματοδότηση πανεπιστημίων και ερευνητικών φορέων από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία επομένως είναι ότι η πραγματική χρηματοδότηση πρέπει να εξετάζεται συνολικά και όχι μόνο μέσα από έναν φορέα ή ένα χρηματοδοτικό εργαλείο.
Η κίνηση Θεοδωρικάκου
Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο της απάντησης αφορά το τι θα συμβεί μετά την ολοκλήρωση των σημερινών χρηματοδοτικών προγραμμάτων.
Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος συμφώνησε με τη διοίκηση του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. την πλήρη ένταξη του προϋπολογισμού των ερευνητικών δραστηριοτήτων του στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης για την επόμενη τετραετία.
Η κυβέρνηση επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να δώσει σταθερή χρηματοδοτική βάση στο Ίδρυμα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης.
Και θέτει τρεις όρους:
διαφάνεια, λογοδοσία και αξιολόγηση.
Και δημοσιονομικό όφελος
Η αλλαγή έχει και δημοσιονομική διάσταση.
Με την ένταξη της χρηματοδότησης στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, το υπουργείο υποστηρίζει ότι περιορίζεται η ανάγκη χρησιμοποίησης δανειακών πόρων και, κατά συνέπεια, το κόστος εξυπηρέτησής τους.
Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να παρουσιάσει το νέο μοντέλο όχι μόνο ως εγγύηση συνέχειας της χρηματοδότησης, αλλά και ως περισσότερο αποτελεσματική διαχείριση του δημόσιου χρήματος.
Η μάχη πλέον είναι για το ποιος έχει το σχέδιο για την έρευνα
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται όμως μια πολύ μεγαλύτερη πολιτική σύγκρουση.
Η ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα έχει τοποθετήσει στον πυρήνα της οικονομικής της πρότασης την ανάγκη για νέο παραγωγικό μοντέλο, δίκαιη ανάπτυξη και αξιοποίηση της επιστημονικής και τεχνολογικής προόδου προς όφελος της κοινωνικής πλειοψηφίας.
Η κυβέρνηση απαντά ότι αυτό ακριβώς επιχειρεί ήδη να κάνει, αντιπαραθέτοντας τα εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ που έχουν κατευθυνθεί στην έρευνα και τις νέες υποδομές.
Έτσι, η συζήτηση μετακινείται πλέον από το «πόσα χρήματα υπάρχουν» στο πολύ δυσκολότερο ερώτημα:
τι αποτέλεσμα παράγουν αυτά τα χρήματα.
Πόσα ερευνητικά αποτελέσματα μετατρέπονται σε νέες επιχειρήσεις;
Πόσοι νέοι επιστήμονες παραμένουν στην Ελλάδα;
Πόσο αποτελεσματικά συνδέονται πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα με την παραγωγή;
Και πόσο μπορεί η δημόσια χρηματοδότηση να μετατραπεί σε πραγματική αύξηση παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας;
Αυτό είναι το πεδίο στο οποίο κυβέρνηση και ΕΛ.Α.Σ. φαίνεται ότι θα δώσουν την επόμενη πολιτική μάχη.
Γιατί μετά τη σύγκρουση για τα εκατομμύρια, έρχεται η δυσκολότερη σύγκρουση: ποιος μπορεί να αποδείξει ότι έχει πραγματικό σχέδιο για να μετατρέψει την ελληνική έρευνα σε ανάπτυξη.
Πηγή: pagenews.gr