Η μάχη για το γεν μπορεί να μην αφορά τελικά μόνο το γεν.
Η σπάνια συντονισμένη παρέμβαση ΗΠΑ και Ιαπωνίας στην αγορά συναλλάγματος έδειξε ότι πίσω από την ισοτιμία USD/JPY βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο πλέγμα οικονομικών και γεωπολιτικών συμφερόντων: τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, το ιαπωνικό επενδυτικό πακέτο των 550 δισ. δολαρίων στις ΗΠΑ, η ενεργειακή τροφοδοσία των data centers και, τελικά, η κούρσα Ουάσιγκτον–Πεκίνου για την κυριαρχία στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η σύνδεση είναι πραγματική. Όχι όμως τόσο απλή όσο η θέση ότι η Ουάσιγκτον «έσωσε το γεν για να χρηματοδοτήσει η Ιαπωνία την αμερικανική AI».
Τα στοιχεία δείχνουν μια πιο σύνθετη και ίσως σημαντικότερη εικόνα.
Η Ουάσιγκτον έχει ισχυρό λόγο να εμποδίσει μια νομισματική κρίση στην Ιαπωνία να μετατραπεί σε πρόβλημα για την αγορά αμερικανικού χρέους, την ώρα ακριβώς που το Τόκιο καλείται να χρηματοδοτήσει τεράστιες στρατηγικές επενδύσεις στις ΗΠΑ.
Η Αμερική μπήκε στη μάχη του γεν
Η πρόσφατη παρέμβαση ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστη.
Το γεν είχε πλησιάσει τα 164 ανά δολάριο πριν η συντονισμένη κίνηση Τόκιο–Ουάσιγκτον προκαλέσει απότομη ανατίμησή του. Η επίδραση όμως άρχισε γρήγορα να εξασθενεί, με το ιαπωνικό νόμισμα να επιστρέφει προς τα 159 γεν ανά δολάριο.
Το σημαντικότερο δεν ήταν μόνο ότι παρενέβη η Ιαπωνία.
Ήταν ότι μπήκαν στο παιχνίδι και οι ΗΠΑ.
Και εκεί αρχίζει η μεγάλη ιστορία.
Το κρυφό πρόβλημα των $1 τρισ. σε Treasuries
Η Ιαπωνία είναι τεράστιος κάτοχος αμερικανικού κρατικού χρέους.
Για να στηρίξει το νόμισμά της, χρειάζεται να αποκτήσει γεν πουλώντας ξένα περιουσιακά στοιχεία ή χρησιμοποιώντας άλλες πηγές συναλλαγματικής ρευστότητας.
Σε μεγάλη κλίμακα, αυτό δημιουργεί ένα δυσάρεστο σενάριο για την Ουάσιγκτον: το Τόκιο θα μπορούσε να αναγκαστεί να ρευστοποιήσει σημαντικές ποσότητες αμερικανικών κρατικών τίτλων.
Οι Financial Times επισημαίνουν ότι η αμερικανική πλευρά χρησιμοποίησε ευρώ αντί για δολάρια για την αγορά γεν, περιορίζοντας την ανάγκη της Ιαπωνίας να πουλήσει Treasuries. Παράλληλα, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ προωθεί μεγαλύτερη αξιοποίηση της εγκατάστασης FIMA repo της Federal Reserve, μέσω της οποίας ξένες νομισματικές αρχές μπορούν να αποκτούν δολαριακή ρευστότητα χρησιμοποιώντας Treasuries ως collateral αντί να τα πουλούν.
Αυτό αλλάζει σημαντικά την ανάγνωση της παρέμβασης.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο πόσα γεν αγοράζει το Τόκιο.
Είναι και τι πρέπει να πουλήσει για να τα αγοράσει.
Και πίσω από όλα βρίσκονται τα $550 δισ.
Την ίδια στιγμή υπάρχει ο «ελέφαντας στο δωμάτιο».
Η Ιαπωνία έχει αναλάβει επενδυτική δέσμευση ύψους 550 δισ. δολαρίων στις ΗΠΑ στο πλαίσιο της στρατηγικής οικονομικής συμφωνίας των δύο χωρών.
Η ιαπωνική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι πρόκειται για πραγματική κεφαλαιακή δέσμευση, η οποία θα υλοποιηθεί μέσω επιλεγμένων projects με χρηματοδότηση και εγγυήσεις μηχανισμών όπως JBIC και NEXI.
Τα πρώτα 36 δισ. δολάρια έχουν ήδη κατευθυνθεί σε βιομηχανικά διαμάντια, υποδομές εξαγωγής πετρελαίου και –κυρίως– παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Και εδώ εμφανίζεται η AI.
Από τα $550 δισ. στα data centers
Το επενδυτικό πρόγραμμα δεν είναι επισήμως ένα «πακέτο 550 δισ. για AI».
Αυτό χρειάζεται να είναι απολύτως ξεκάθαρο.
Περιλαμβάνει ενέργεια, βιομηχανία, κρίσιμες υποδομές και άλλους στρατηγικούς τομείς.
Όμως σημαντικό μέρος της ενεργειακής υποδομής που σχεδιάζεται συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με την τεράστια αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας από data centers.
Στον δεύτερο γύρο επενδύσεων ανακοινώθηκαν έως 40 δισ. δολάρια για μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες και έως 33 δισ. για μονάδες φυσικού αερίου, με μέρος της παραγόμενης ενέργειας να προορίζεται για data centers.
Και το κοινό αμερικανοϊαπωνικό επενδυτικό σχέδιο αναφέρεται ρητά σε «Power Development for AI» και ενίσχυση των υποδομών AI, συμπεριλαμβανομένων μετασχηματιστών, υποσταθμών, HVDC και εξοπλισμού data centers.
Εδώ πλέον τα κομμάτια αρχίζουν να ενώνονται.
Η AI δεν είναι μόνο chips – Είναι ηλεκτρικό ρεύμα
Η πρώτη φάση του πολέμου της τεχνητής νοημοσύνης επικεντρώθηκε στα chips.
Nvidia, προηγμένοι ημιαγωγοί, export controls προς την Κίνα και τεράστια clusters GPUs.
Η δεύτερη φάση είναι διαφορετική.
Το bottleneck μεταφέρεται στην ενέργεια.
Τα μεγαλύτερα AI data centers απαιτούν τεράστια και σταθερή ηλεκτροπαραγωγή, δίκτυα μεταφοράς, μετασχηματιστές, συστήματα ψύξης και υποσταθμούς.
Γι’ αυτό οι αμερικανοϊαπωνικές συμφωνίες συνδέουν πλέον AI, προηγμένους ημιαγωγούς, high-performance computing και ανθεκτικές εφοδιαστικές αλυσίδες σε ένα ενιαίο τεχνολογικό οικοσύστημα
Ο πόλεμος της AI μετατρέπεται σταδιακά σε πόλεμο βιομηχανικής υποδομής.
Το Τόκιο γίνεται χρηματοδότης της αμερικανικής ισχύος
Η Ιαπωνία αποκτά έτσι έναν ιδιαίτερο ρόλο.
Δεν είναι μόνο στρατιωτικός σύμμαχος των ΗΠΑ απέναντι στην Κίνα.
Μετατρέπεται και σε έναν από τους σημαντικότερους χρηματοδοτικούς και βιομηχανικούς εταίρους της αμερικανικής στρατηγικής.
Η συμφωνία των 550 δισ. δολαρίων αφορά supply chains κρίσιμα για την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, όπως αναγνωρίζει και η ίδια η ιαπωνική κυβέρνηση.
Και αμερικανικές τράπεζες, μεταξύ των οποίων η JPMorgan, βρίσκονται σε συζητήσεις για συμμετοχή στη χρηματοδότηση του τεράστιου προγράμματος.
Άρα δημιουργείται ένα πρωτοφανές οικονομικό πλέγμα:
ιαπωνικά κεφάλαια, αμερικανικές τράπεζες, κρατικές εγγυήσεις, αμερικανική ενέργεια, data centers και στρατηγική τεχνολογία.
Το αδύναμο γεν γίνεται πρόβλημα της Αμερικής
Κάπου εδώ η ισοτιμία αποκτά διαφορετική σημασία.
Ένα αδύναμο γεν αυξάνει τις πιέσεις στην ιαπωνική οικονομία και στον πληθωρισμό.
Μια επιθετική ιαπωνική προσπάθεια υπεράσπισης του νομίσματος μπορεί, από την άλλη, να προκαλέσει πωλήσεις Treasuries.
Και μια μεγάλη αναταραχή στην αγορά αμερικανικών ομολόγων είναι το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται η Ουάσιγκτον την ώρα που πρέπει να χρηματοδοτηθούν τεράστιες επενδύσεις σε ενέργεια, άμυνα και AI.
Δεν είναι λοιπόν παράξενο που η Ουάσιγκτον ενδιαφέρεται ξαφνικά τόσο πολύ για το γεν.
Το επικίνδυνο carry trade
Υπάρχει και μια δεύτερη βόμβα.
Το επί χρόνια εξαιρετικά φθηνό γεν δημιούργησε ένα τεράστιο carry trade: επενδυτές δανείζονται σε ιαπωνικό νόμισμα με χαμηλό κόστος και τοποθετούν τα κεφάλαια σε assets υψηλότερης απόδοσης.
Εκτιμήσεις που επικαλείται το Barron’s τοποθετούν το μέγεθος αυτών των θέσεων μεταξύ 1,3 και 1,7 τρισ. δολαρίων.
Εάν το γεν ανατιμηθεί βίαια, οι επενδυτές μπορεί να αρχίσουν να κλείνουν μαζικά αυτές τις θέσεις.
Και τότε η παρέμβαση που ξεκίνησε ως προσπάθεια σταθεροποίησης ενός νομίσματος μπορεί να προκαλέσει σοκ σε μετοχές, ομόλογα και άλλα risk assets.
Ο Τραμπ παίζει λοιπόν διπλό παιχνίδι
Για την κυβέρνηση Τραμπ, η σταθεροποίηση της ιαπωνικής χρηματοπιστωτικής μηχανής εξυπηρετεί πολλαπλούς στόχους.
Προστατεύει την αγορά Treasuries από αναγκαστικές ιαπωνικές πωλήσεις.
Περιορίζει τον κίνδυνο ενός ανεξέλεγκτου unwind του yen carry trade.
Στηρίζει έναν κρίσιμο ασιατικό σύμμαχο.
Και διατηρεί λειτουργικό το τεράστιο αμερικανοϊαπωνικό επενδυτικό σχέδιο που χρηματοδοτεί μέρος της νέας ενεργειακής και τεχνολογικής υποδομής των ΗΠΑ.
Το γεν, επομένως, δεν είναι απομονωμένο από τη μεγάλη στρατηγική.
Είναι μέρος της.
Και απέναντι βρίσκεται η Κίνα
Η πραγματική μάχη δεν διεξάγεται μόνο μεταξύ Τόκιο και αγοράς συναλλάγματος.
Η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο οικοδομούν ανταγωνιστικά οικοσυστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Η Ιαπωνία έχει επιλέξει ξεκάθαρα πλευρά.
Η συμφωνία τεχνολογικής συνεργασίας ΗΠΑ–Ιαπωνίας προβλέπει συνεργασία σε AI, high-performance computing, προηγμένους ημιαγωγούς, quantum computing και προστασία κρίσιμων τεχνολογιών και supply chains.
Η αμερικανοϊαπωνική συμμαχία περνά έτσι από τα αεροπλανοφόρα και τους πυραύλους στα chips, στους μετασχηματιστές και στα gigawatts.
Το γεν ήταν η κορυφή του παγόβουνου
Θα ήταν υπερβολικό να υποστηριχθεί ως αποδεδειγμένο γεγονός ότι οι ΗΠΑ παρενέβησαν στο γεν αποκλειστικά για να προστατεύσουν τα 550 δισ. δολάρια των ιαπωνικών επενδύσεων.
Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής δημόσια τεκμηρίωση που να αποδεικνύει μια τέτοια άμεση αιτιώδη σχέση.
Υπάρχει όμως κάτι ίσως σημαντικότερο.
Η νομισματική πολιτική, η αγορά κρατικού χρέους, η ενεργειακή ασφάλεια και η τεχνητή νοημοσύνη παύουν να αποτελούν ξεχωριστά πεδία.
Συγχωνεύονται.
Και η Ιαπωνία βρίσκεται στο κέντρο αυτής της νέας αρχιτεκτονικής.
Γι’ αυτό η παρέμβαση στο γεν μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερη ιστορία από μια ακόμη μάχη μιας κεντρικής τράπεζας με τους traders.
Στη νέα οικονομική σύγκρουση ΗΠΑ–Κίνας, το νόμισμα, τα ομόλογα, τα chips και το ηλεκτρικό ρεύμα αποτελούν πλέον διαφορετικά όπλα του ίδιου πολέμου.