Η Γερμανία επιχειρεί μία από τις βαθύτερες αλλαγές της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας της, μετατρέποντας σταδιακά τις υπηρεσίες πληροφοριών της από μηχανισμούς που κυρίως παρακολουθούν και προειδοποιούν σε φορείς που θα μπορούν, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, να παρεμβαίνουν ενεργά απέναντι σε εξωτερικές απειλές.
Η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς ενέκρινε στις 12 Αυγούστου ένα εκτεταμένο πακέτο μεταρρυθμίσεων για την BND, την ομοσπονδιακή υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών, και την BfV, που είναι αρμόδια για την προστασία του συνταγματικού καθεστώτος στο εσωτερικό.
Στην πράξη, το Βερολίνο εγκαταλείπει μέρος της εξαιρετικά περιοριστικής κουλτούρας που χαρακτήριζε επί δεκαετίες τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες λόγω της ιστορικής εμπειρίας του ναζισμού και της Ανατολικής Γερμανίας. Η νέα λογική είναι σαφώς πιο επιθετική: εντοπισμός της απειλής, αλλά και δυνατότητα διατάραξης ή εξουδετέρωσής της.
«Από την αναγνώριση στην άμυνα»
Το νέο δόγμα είχε περιγραφεί ήδη από τον υπουργό Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ με μία φράση που συμπυκνώνει την αλλαγή φιλοσοφίας:
«Γυρίζουμε τον διακόπτη: από την αναγνώριση, στην άμυνα».
Ο Ντόμπριντ έχει ξεκαθαρίσει ότι το Βερολίνο θέλει να αποκτήσει πραγματική δυνατότητα ενεργητικής κυβερνοάμυνας.
«Όποιος μας επιτίθεται στο μέλλον στον κυβερνοχώρο πρέπει να γνωρίζει ότι αντεπιτιθέμεθα και ότι είμαστε σε θέση να διαταράξουμε και να καταστρέψουμε την υποδομή του επιτιθέμενου», είχε δηλώσει στο Bundestag.
Δεν πρόκειται συνεπώς απλώς για περισσότερες παρακολουθήσεις ή μεγαλύτερες βάσεις δεδομένων.
Η κατεύθυνση είναι η απόκτηση επιχειρησιακών δυνατοτήτων.
Hack-back: Οι γερμανικές υπηρεσίες αποκτούν «δόντια»
Με το νέο πλαίσιο, οι γερμανικές υπηρεσίες θα μπορούν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις να προχωρούν σε ενεργητικές ενέργειες στον κυβερνοχώρο.
Σε περίπτωση κυβερνοεπίθεσης, για παράδειγμα, προβλέπεται δυνατότητα παρέμβασης στα συστήματα του επιτιθέμενου, αλλοίωσης ή διαγραφής δεδομένων και εξουδετέρωσης μέρους της υποδομής που χρησιμοποιείται για την επίθεση.
Το γερμανικό σχέδιο προβλέπει επίσης πολύ ευρύτερη πρόσβαση σε ψηφιακά δεδομένα, χρήση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης και ισχυρότερες δυνατότητες απέναντι σε κρυπτογραφημένες επικοινωνίες
Οι μεταρρυθμίσεις δεν δίνουν λευκή επιταγή στις υπηρεσίες. Προβλέπεται αυξημένος δικαστικός και ανεξάρτητος έλεγχος, ενώ η κυβέρνηση επιμένει ότι η ιστορική διάκριση μεταξύ αστυνομίας και υπηρεσιών πληροφοριών δεν καταργείται.
«Οι συλλήψεις ανθρώπων παραμένουν δουλειά της αστυνομίας», έχει ξεκαθαρίσει ο Ντόμπριντ.
Από τα servers μέχρι τις εχθρικές υποδομές
Το πιο εντυπωσιακό κομμάτι αφορά την εξωτερική δράση της BND.
Σύμφωνα με τις περιγραφές του σχεδίου, η υπηρεσία θα μπορεί υπό συγκεκριμένες συνθήκες να παρεμβαίνει ενεργά στο εξωτερικό για να αποτρέψει σοβαρές απειλές κατά της Γερμανίας.
Οι δυνατότητες που εξετάζονται δεν περιορίζονται στο παραδοσιακό hacking. Μπορούν να περιλαμβάνουν σαμποτάζ ψηφιακών υποδομών και άλλες συγκαλυμμένες ενέργειες ώστε να εμποδιστεί μια επερχόμενη επίθεση, χωρίς να φτάνουν στη χρήση ένοπλης βίας από πράκτορες.
Η γερμανική λογική είναι ότι σε ένα περιβάλλον υβριδικού πολέμου δεν αρκεί μια υπηρεσία να γνωρίζει ποιος προετοιμάζει μια επίθεση.
Πρέπει να μπορεί και να την εμποδίσει.
€1,51 δισ. στην BND – Μεγάλο άλμα στις μυστικές υπηρεσίες
Η πολιτική αλλαγή συνοδεύεται και από χρήματα.
Ο ομοσπονδιακός προϋπολογισμός του 2026 προβλέπει περίπου 1,51 δισ. ευρώ για την BND και επιπλέον 690,9 εκατ. ευρώ για την BfV.
Συνολικά, οι δαπάνες του ομοσπονδιακού κράτους για τις υπηρεσίες πληροφοριών φτάνουν περίπου τα 2,2 δισ. ευρώ.
Το ποσό για την BND είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς το Βερολίνο θέλει όχι απλώς περισσότερους πράκτορες αλλά νέες τεχνολογικές δυνατότητες, υποδομές κυβερνοπολέμου, ανάλυση μεγάλων δεδομένων και μεγαλύτερη διεθνή επιχειρησιακή παρουσία.
Ο ίδιος ο Μερτς έχει θέσει τον στόχο η BND να παίζει «στο υψηλότερο επίπεδο» μεταξύ των διεθνών υπηρεσιών πληροφοριών.
Ο ρωσικός υβριδικός πόλεμος άλλαξε το Βερολίνο
Η μεγάλη κινητήρια δύναμη της μεταρρύθμισης είναι η Ρωσία.
Στο Βερολίνο αυξάνεται η πεποίθηση ότι η χώρα βρίσκεται ήδη μέσα σε μια παρατεταμένη γκρίζα ζώνη αντιπαράθεσης, η οποία περιλαμβάνει κυβερνοεπιθέσεις, κατασκοπεία, δολιοφθορές, drones, παραπληροφόρηση και επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές.
Η πρόσφατη ανακάλυψη drone με εκρηκτικά στο στρατηγικής σημασίας αεροδρόμιο της Λειψίας ενίσχυσε ακόμη περισσότερο το αίσθημα επείγοντος. Η γερμανική κυβέρνηση συνδέει τη μεταρρύθμιση με την αύξηση των υβριδικών απειλών από ξένες δυνάμεις.
Ο Ντόμπριντ έχει μάλιστα αναβαθμίσει επισήμως την εκτίμηση της απειλής για τη Γερμανία σε «υψηλή», υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν πλέον σαφείς ενδείξεις σχεδίων επιθέσεων σε πρόσωπα και υποδομές.
Γιατί η Μόσχα έχει λόγους να ανησυχεί
Για τη Ρωσία, η αλλαγή έχει πολύ συγκεκριμένο πρακτικό νόημα.
Μια περισσότερο επιθετική BND θα μπορεί να στοχεύει δίκτυα που συνδέονται με κυβερνοεπιθέσεις, να διακόπτει ψηφιακές υποδομές που χρησιμοποιούνται εναντίον της Γερμανίας και να δυσκολεύει επιχειρήσεις επιρροής και παραπληροφόρησης.
Το σημαντικότερο είναι η αλλαγή νοοτροπίας.
Για πολλά χρόνια, οι περιορισμοί της γερμανικής νομοθεσίας, η εξαιρετική ευαισθησία στην προστασία δεδομένων και οι περίπλοκες διαδικασίες έγκρισης θεωρούνταν αδυναμία απέναντι σε κρατικούς αντιπάλους που δεν λειτουργούσαν με ανάλογους περιορισμούς.
Το Βερολίνο τώρα επιχειρεί να κλείσει αυτό το χάσμα.
Δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να επιτρέπουν να γνωρίζουμε πώς ακριβώς αξιολογούν εσωτερικά τη μεταρρύθμιση οι ρωσικές υπηρεσίες SVR, GRU και FSB. Είναι όμως προφανές ότι η ενίσχυση της γερμανικής αντεπιθετικής ικανότητας επηρεάζει άμεσα το επιχειρησιακό περιβάλλον τους.
Και η Κίνα στο στόχαστρο για βιομηχανική κατασκοπεία
Το Πεκίνο έχει διαφορετικό λόγο να παρακολουθεί τη γερμανική στροφή.
Η Γερμανία είναι μία από τις σημαντικότερες βιομηχανικές και τεχνολογικές οικονομίες του κόσμου, με ισχυρή παρουσία σε αυτοκινητοβιομηχανία, χημικά, μηχανολογία, ημιαγωγούς, quantum technologies και προηγμένες βιομηχανικές εφαρμογές.
Οι γερμανικές αρχές έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει για κινεζική οικονομική και επιστημονική κατασκοπεία.
Η ενίσχυση της BfV, η μεγαλύτερη δυνατότητα ανάλυσης ψηφιακών δεδομένων και η ευρύτερη χρήση AI μπορούν να κάνουν δυσκολότερη τη λειτουργία δικτύων που επιχειρούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε τεχνολογία, πανεπιστήμια και επιχειρηματική τεχνογνωσία.
Σε αυτό το μέτωπο η σύγκρουση δεν αφορά tanks ή πυραύλους.
Αφορά δεδομένα, πατέντες και τεχνολογική υπεροχή.
Ο πραγματικός στόχος: Λιγότερη εξάρτηση από τις ΗΠΑ
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, πολύ πιο ενδιαφέρουσα διάσταση.
Η Γερμανία δεν θέλει μόνο να προστατευθεί καλύτερα από Ρωσία και Κίνα.
Θέλει να γίνει λιγότερο εξαρτημένη από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Η κυβέρνηση Μερτς έχει αναγνωρίσει ότι η BND πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία επειδή η σημερινή γεωπολιτική κατάσταση δεν επιτρέπει στο Βερολίνο να θεωρεί δεδομένη τη μόνιμη πρόσβαση σε πληροφορίες που παρέχουν οι σύμμαχοι.
Η Tagesschau έχει συνδέσει ευθέως την επιχειρούμενη μεταρρύθμιση με τον στόχο να γίνει η Γερμανία πιο ανεξάρτητη από τις ΗΠΑ.
Εδώ η αλλαγή αποκτά πραγματικά στρατηγικές διαστάσεις.
Το «Trump factor» πίσω από τη γερμανική αυτονομία
Η αβεβαιότητα που δημιούργησε η δεύτερη προεδρία Τραμπ στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν αφορά μόνο το ΝΑΤΟ και την αμερικανική στρατιωτική παρουσία.
Αφορά επίσης τις πληροφορίες.
Μια μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα που εξαρτάται σε κρίσιμο βαθμό από αμερικανική δορυφορική επιτήρηση, signals intelligence, cloud infrastructure και cyber capabilities παραμένει ευάλωτη σε μια πολιτική απόφαση της Ουάσιγκτον.
Η Γερμανία δεν μπορεί να αποσυνδεθεί σύντομα από αυτό το οικοσύστημα.
Μπορεί όμως να μειώσει το χάσμα.
Για αυτό η μεταρρύθμιση των υπηρεσιών πληροφοριών πρέπει να εξεταστεί μαζί με τη γιγαντιαία επανεξοπλιστική προσπάθεια της χώρας και τη φιλοδοξία του Μερτς να καταστήσει την Bundeswehr τη ισχυρότερη συμβατική στρατιωτική δύναμη της Ευρώπης.
Η μεγάλη εσωτερική σύγκρουση: Ασφάλεια ή ελευθερίες
Η γερμανική «επανάσταση» όμως έχει και αντιδράσεις.
Ομοσπονδιακοί θεσμοί προστασίας δεδομένων, οργανώσεις πολιτικών δικαιωμάτων και μέρος της αντιπολίτευσης προειδοποιούν ότι οι νέες εξουσίες μπορούν να διαβρώσουν τα ιστορικά όρια μεταξύ κατασκοπείας, αστυνόμευσης και κρατικής παρακολούθησης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν η ευρύτερη αποθήκευση δεδομένων, οι online searches, η παρακολούθηση κρυπτογραφημένων επικοινωνιών και η χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Η κυβέρνηση απαντά ότι παράλληλα με τις νέες εξουσίες θα ενισχυθεί ο ανεξάρτητος έλεγχος των υπηρεσιών.
Η μεταρρύθμιση δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει την κοινοβουλευτική της διαδρομή και οι τελικές εξουσίες μπορεί να τροποποιηθούν πριν από την ψήφισή της.
Η Γερμανία βγαίνει από τη μεταπολεμική «ζώνη άνεσης»
Η μεγαλύτερη αλλαγή, τελικά, δεν αφορά ένα συγκεκριμένο εργαλείο hacking.
Αφορά το πώς αντιλαμβάνεται πλέον το γερμανικό κράτος τη θέση του στον κόσμο.
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία οικοδομήθηκε πάνω στην αυτοσυγκράτηση: περιορισμένη στρατιωτική ισχύς, αυστηρά όρια στις υπηρεσίες ασφαλείας και βαθιά εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την υπεράσπιση της ευρωπαϊκής τάξης.
Η Ρωσία, η Κίνα, οι κυβερνοεπιθέσεις και η αβεβαιότητα γύρω από την αμερικανική δέσμευση διαλύουν σταδιακά αυτή τη φόρμουλα.
Η Γερμανία επανεξοπλίζεται στρατιωτικά.
Ενισχύει την αμυντική βιομηχανία της.
Και τώρα δίνει στις μυστικές υπηρεσίες της δυνατότητες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν πολιτικά σχεδόν αδιανόητες.
Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι συνεπώς εάν το Βερολίνο θα γίνει αύριο ανεξάρτητο από CIA, NSA και τους υπόλοιπους δυτικούς εταίρους. Αυτό παραμένει εξαιρετικά δύσκολο.
Το κρίσιμο είναι ότι για πρώτη φορά η Γερμανία αποφάσισε πως δεν θέλει να εξαρτάται από αυτούς στον ίδιο βαθμό.
Και αυτό είναι μια αλλαγή που στη Μόσχα και στο Πεκίνο έχουν κάθε λόγο να παρακολουθούν πολύ προσεκτικά.
Πηγή: pagenews.gr