Για περισσότερο από μία δεκαετία, το ελληνικό δημόσιο χρέος ήταν σχεδόν συνώνυμο της οικονομικής κρίσης. Το 2020, εν μέσω πανδημίας, είχε εκτοξευθεί στο 205,6% του ΑΕΠ, ένα από τα υψηλότερα επίπεδα που είχαν καταγραφεί ποτέ στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Έξι χρόνια αργότερα, ο χάρτης αλλάζει εντυπωσιακά.
Οι επίσημες προβλέψεις τοποθετούν το ελληνικό χρέος περίπου στο 137%-137,6% του ΑΕΠ στο τέλος του 2026. Το ΔΝΤ το υπολογίζει στο 136,8%, ενώ ο ελληνικός δημοσιονομικός σχεδιασμός στο 137,6%.
Πρόκειται για πτώση σχεδόν 68 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ σε σχέση με το 2020.
Και εφόσον οι προβλέψεις επιβεβαιωθούν, η Ελλάδα μπορεί να πάψει φέτος να είναι η χώρα με το υψηλότερο χρέος στην Ευρωζώνη, καθώς η Ιταλία προβλέπει δείκτη 138,6% για το 2026.
Take Away
- 205,6% του ΑΕΠ: ελληνικό δημόσιο χρέος το 2020.
- 143,5%: το χρέος στο α΄ τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με τη Eurostat.
- 136,8%-137,6%: οι προβλέψεις για το τέλος του 2026.
- -68 μονάδες: περίπου η συνολική πτώση του δείκτη από το 2020.
- 138,6%: η πρόβλεψη της Ιταλίας για το 2026 – δηλαδή πιθανότατα πάνω από την Ελλάδα.
- €6,94 δισ.: τα δάνεια του πρώτου μνημονίου που αποπληρώθηκαν πρόωρα τον Ιούνιο.
- 2031 αντί 2041: ο στόχος για πλήρη εξόφληση των υπόλοιπων διμερών δανείων του πρώτου προγράμματος.
Η Ελλάδα πατάει γκάζι στις πρόωρες αποπληρωμές
Πίσω από την αποκλιμάκωση βρίσκεται ένας συνδυασμός ανάπτυξης, υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, περιορισμένου νέου δανεισμού και πρόωρης εξόφλησης παλαιότερων υποχρεώσεων.
Τον Ιούνιο η Ελλάδα προχώρησε στην πρόωρη αποπληρωμή περίπου 6,94 δισ. ευρώ από τα διμερή δάνεια του Greek Loan Facility, τα οποία είχαν δοθεί από τις χώρες της Ευρωζώνης στο πλαίσιο του πρώτου προγράμματος διάσωσης του 2010.
Δεν επρόκειτο για χρέος που έληγε άμεσα. Η πληρωμή κάλυψε υποχρεώσεις που κανονικά θα έφταναν μέχρι και τα μέσα της επόμενης δεκαετίας.
Αυτό είναι και το ουσιαστικό νόημα της στρατηγικής: η Αθήνα χρησιμοποιεί μέρος της διαθέσιμης ρευστότητάς της για να αφαιρέσει από το μέλλον υποχρεώσεις που διαφορετικά θα έπρεπε να αναχρηματοδοτηθούν.
Γιατί συμφέρει να πληρώνεις πριν από τη λήξη
Η πρόωρη αποπληρωμή δεν σημαίνει απλώς ότι μειώνεται ένας αριθμός στον κρατικό ισολογισμό.
Περιορίζει τον κίνδυνο αναχρηματοδότησης, μειώνει την έκθεση στις μελλοντικές διακυμάνσεις των επιτοκίων και μπορεί να περιορίσει τις δαπάνες για τόκους.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που συνδέονται με το πρόγραμμα αποκλιμάκωσης του χρέους, οι πρόωρες αποπληρωμές μπορούν να οδηγήσουν σε μέση εξοικονόμηση περίπου 150 εκατ. ευρώ ετησίως σε βάθος 12 ετών.
Παράλληλα, ενισχύεται το μήνυμα προς επενδυτές και οίκους αξιολόγησης ότι το ελληνικό Δημόσιο δεν περιμένει απλώς τις λήξεις των παλαιών δανείων, αλλά διαχειρίζεται ενεργά το προφίλ του χρέους του.
Το 137% δεν προκύπτει μόνο από τις αποπληρωμές
Εδώ βρίσκεται μια σημαντική λεπτομέρεια.
Η θεαματική πτώση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ δεν σημαίνει ότι δεκάδες ποσοστιαίες μονάδες χρέους απλώς «εξοφλήθηκαν».
Ο δείκτης έχει δύο πλευρές: το χρέος και το ΑΕΠ.
Όσο αυξάνεται το ονομαστικό μέγεθος της ελληνικής οικονομίας, ο ίδιος όγκος χρέους αντιστοιχεί σε μικρότερο ποσοστό του ΑΕΠ. Ταυτόχρονα, τα πρωτογενή πλεονάσματα και οι πρόωρες αποπληρωμές πιέζουν προς τα κάτω και το ίδιο το απόλυτο ύψος του χρέους.
Ο δημοσιονομικός σχεδιασμός προβλέπει γενικό κυβερνητικό χρέος περίπου 359 δισ. ευρώ ή 137,6% του ΑΕΠ το 2026, έναντι περίπου 362,8 δισ. ευρώ και 145,4% το 2025.
Άρα η μεγάλη αποκλιμάκωση προκύπτει από τη συνδυασμένη κίνηση: μικρότερο χρέος και μεγαλύτερη οικονομία.
Η Ιταλία μπορεί να περάσει την Ελλάδα
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη συμβολική αλλαγή.
Για χρόνια, οποιοσδήποτε ευρωπαϊκός πίνακας δημόσιου χρέους είχε την Ελλάδα στην κορυφή.
Στο πρώτο τρίμηνο του 2026 αυτό εξακολουθούσε να ισχύει: Ελλάδα 143,5%, Ιταλία 138,9%, Γαλλία 117,6%, Βέλγιο 109,1% και Ισπανία 101,6%.
Ωστόσο, η κατεύθυνση των δύο μεγαλύτερων οφειλετών είναι διαφορετική.
Η Ελλάδα κινείται προς περίπου 137%, ενώ η Ιταλία προβλέπει ότι το δικό της χρέος θα φτάσει στο 138,6%.
Εάν οι εκτιμήσεις επιβεβαιωθούν, η Ελλάδα θα πάψει για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια να βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των περισσότερο υπερχρεωμένων οικονομιών της Ευρωζώνης.
Από την ελληνική κρίση σε ένα ιταλικό πρόβλημα;
Αυτό δεν σημαίνει ότι το ελληνικό χρέος έπαψε να αποτελεί κίνδυνο.
Το 137% του ΑΕΠ εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά υψηλό σε σύγκριση με το 60% που προβλέπεται ως σημείο αναφοράς από τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Η διαφορά είναι ότι πλέον η τροχιά έχει μεγαλύτερη σημασία από τον απόλυτο αριθμό.
Η Ελλάδα μειώνει το χρέος της, ενώ αρκετές μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες αντιμετωπίζουν δυσκολότερες δημοσιονομικές προοπτικές.
Το ΔΝΤ επισημαίνει επίσης ένα ιδιαίτερο ελληνικό πλεονέκτημα: μεγάλο μέρος του χρέους έχει πολύ μεγάλες διάρκειες, χαμηλά σταθερά επιτόκια και εκτεταμένες περιόδους χάριτος, ενώ η χώρα διαθέτει σημαντικό ταμειακό απόθεμα.
Το μεγάλο στοίχημα είναι το 2031
Η Αθήνα έχει θέσει έναν ακόμη πιο φιλόδοξο στόχο: να εξοφλήσει πλήρως τα υπόλοιπα δάνεια του πρώτου προγράμματος διάσωσης έως το 2031, περίπου μία δεκαετία νωρίτερα από το αρχικό χρονοδιάγραμμα.
Και οι προβολές πηγαίνουν ακόμη μακρύτερα.
Στο βασικό σενάριο του ΔΝΤ, το ελληνικό δημόσιο χρέος μπορεί να κινηθεί κοντά στο 130% ήδη το 2027, περίπου στο 110% το 2031 και κάτω από το 100% γύρω στο 2035.
Αυτές είναι προβλέψεις και όχι εγγυήσεις. Εξαρτώνται από την ανάπτυξη, τα επιτόκια, τα πρωτογενή πλεονάσματα και την απουσία μεγάλων εξωτερικών κρίσεων.
Η κατεύθυνση, όμως, είναι πλέον δύσκολο να αγνοηθεί.
Από το 205,6% του 2020 προς περίπου 137% το 2026, η Ελλάδα επιχειρεί κάτι που πριν από λίγα χρόνια θα φαινόταν εξαιρετικά δύσκολο: όχι απλώς να μειώσει το μεγαλύτερο δημόσιο χρέος της Ευρωζώνης, αλλά να παραδώσει αυτόν τον ανεπιθύμητο «τίτλο» σε άλλη μεγάλη ευρωπαϊκή οικονομία.
Πηγή: pagenews.gr