Είχαν δωρίσει τα σώματα των αγαπημένων τους προσώπων στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ με την προσδοκία ότι θα χρησιμοποιούνταν για την εκπαίδευση των επόμενων γενεών γιατρών και την προαγωγή της επιστήμης. Χρόνια αργότερα, δεκάδες οικογένειες έμαθαν ότι τμήματα των σορών είχαν κλαπεί από το νεκροτομείο και είχαν καταλήξει προς πώληση στη μαύρη αγορά.
Τώρα, το Χάρβαρντ συμφώνησε να καταβάλει συνολικά 53 εκατομμύρια δολάρια για τη διευθέτηση των αγωγών που κατατέθηκαν από συγγενείς δωρητών, στον απόηχο μιας υπόθεσης που συγκλόνισε το πανεπιστήμιο και έθεσε σοβαρά ερωτήματα για την εποπτεία του προγράμματος δωρεάς σωμάτων της Ιατρικής Σχολής.
Η προτεινόμενη συμφωνία κατατέθηκε σε δικαστήριο της Βοστώνης και, εφόσον λάβει την προκαταρκτική έγκριση του δικαστή, θα δημιουργηθούν δύο ειδικά ταμεία συνολικού ύψους 53 εκατ. δολαρίων για την αποζημίωση των οικογενειών.
Πουλούσε ανθρώπινα μέλη
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται ο Σέντρικ Λοτζ, πρώην διευθυντής του νεκροτομείου στο Πρόγραμμα Δωρεάς Σώματος της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ.
Λόγω της θέσης του είχε πρόσβαση στα σώματα ανθρώπων που είχαν γίνει δωρεά στην Ιατρική Σχολή για εκπαιδευτικούς και ερευνητικούς σκοπούς. Οι φοιτητές Ιατρικής χρησιμοποιούν τις σορούς για την εκμάθηση της ανατομίας και την εξάσκηση σε ιατρικές διαδικασίες. Οταν ολοκληρωθεί η χρήση τους, συνήθως αποτεφρώνονται και τα λείψανα επιστρέφονται στις οικογένειες ή ενταφιάζονται στο νεκροταφείο της Ιατρικής Σχολής.
Ο Λοτζ, όμως, εκμεταλλεύτηκε αυτή την πρόσβαση με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο.
Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης, αφαιρούσε χωρίς άδεια τμήματα από τις σορούς και τα μετέφερε από το νεκροτομείο της Βοστώνης στο σπίτι του στο Νιου Χάμσαϊρ. Από εκεί, ο ίδιος και η σύζυγός του, Ντενίζ Λοτζ, τα πουλούσαν και τα έστελναν σε αγοραστές σε άλλες πολιτείες.
Στα ανθρώπινα λείψανα που περιλαμβάνονταν στο κύκλωμα βρίσκονταν, σύμφωνα με τις εισαγγελικές αρχές, όργανα, δέρμα, εγκέφαλοι και διαμελισμένα κεφάλια. Ορισμένα από αυτά μεταπωλούνταν στη συνέχεια από τους αγοραστές με σκοπό το κέρδος.
Πωλήσεις στη μαύρη αγορά
Η δράση του Λοτζ άρχισε το 2018 και συνεχίστηκε για σειρά ετών, σύμφωνα με τις ομοσπονδιακές αρχές. Ο ίδιος παραδέχθηκε την ενοχή του τον Μάιο του 2025 για διακίνηση κλεμμένων ανθρώπινων λειψάνων μεταξύ διαφορετικών πολιτειών.
Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους καταδικάστηκε σε οκτώ χρόνια φυλάκιση, ενώ η σύζυγός του καταδικάστηκε σε φυλάκιση ενός έτους και μίας ημέρας για τον ρόλο της στο κύκλωμα.
Η υπόθεση δεν περιοριζόταν στο ζευγάρι. Αρκετοί ακόμη άνθρωποι που δεν είχαν σχέση εργασίας με το Χάρβαρντ κατηγορήθηκαν για συμμετοχή στο δίκτυο αγοράς και μεταπώλησης των ανθρώπινων λειψάνων και δήλωσαν ένοχοι.
Οι οικογένειες στράφηκαν κατά του Χάρβαρντ
Μετά την αποκάλυψη της υπόθεσης το 2023, συγγενείς ανθρώπων που είχαν δωρίσει τα σώματά τους στην Ιατρική Σχολή κατέθεσαν αγωγές κατά του Χάρβαρντ.
Υποστήριξαν ότι το πανεπιστήμιο δεν είχε λάβει επαρκή μέτρα για την επίβλεψη του Λοτζ και την προστασία των δωρηθέντων σορών, με αποτέλεσμα η δράση του να συνεχιστεί επί χρόνια.
Οι αγωγές είχαν αρχικά απορριφθεί από δικαστή της Μασαχουσέτης. Ωστόσο, τον Οκτώβριο του 2025, το Ανώτατο Δικαστήριο της πολιτείας ανέτρεψε την απόφαση και επέτρεψε στις οικογένειες να συνεχίσουν τη δικαστική τους διεκδίκηση.
Το δικαστήριο έκρινε ότι οι ενάγοντες είχαν παρουσιάσει επαρκή επιχειρήματα σύμφωνα με τα οποία το Χάρβαρντ ενδέχεται να μην εκπλήρωσε την υποχρέωσή του να διαχειριστεί με αξιοπρέπεια και καλή πίστη τα σώματα που είχαν δωριστεί στην Ιατρική Σχολή.
Η νέα συμφωνία των 53 εκατ. δολαρίων, εφόσον εγκριθεί από το δικαστήριο, θα βάλει τέλος στις συγκεκριμένες ομαδικές αγωγές.
«Ηθικά αποτρόπαιες» πράξεις
Σε επιστολή της Ιατρικής Σχολής, ο κοσμήτορας της Ιατρικής Σχολής Τζορτζ Ντέιλι και ο κοσμήτορας Ιατρικής Εκπαίδευσης Μπέρναρντ Τσανγκ καταδίκασαν τη συμπεριφορά του πρώην υπαλλήλου.
Χαρακτήρισαν τις εγκληματικές πράξεις του Λοτζ «ηθικά αποτρόπαιες» και ασύμβατες με τα πρότυπα που θέτει το Χάρβαρντ για τον σεβασμό των ανθρώπων που δωρίζουν το σώμα τους στην επιστήμη και των οικογενειών τους.
Το πανεπιστήμιο έχει ανακοινώσει επίσης αλλαγές στο Πρόγραμμα Δωρεάς Σώματος, με στόχο την ενίσχυση της εποπτείας και των διαδικασιών ασφαλείας μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου.
Παράλληλα, από το ακαδημαϊκό έτος 2027-2028, η Ιατρική Σχολή θα θεσπίσει ετήσια υποτροφία οικονομικής ενίσχυσης για φοιτητές Ιατρικής, αφιερωμένη στη μνήμη και προς τιμήν όλων όσοι έχουν δωρίσει το σώμα τους στο πανεπιστήμιο σύμφωνα με το bbc