Η Ευρωπαϊκή Ένωση περνά σε μια νέα φάση της σύγκρουσής της με τους τεχνολογικούς κολοσσούς. Μετά τα πρώτα μεγάλα μέτωπα εφαρμογής του Digital Markets Act (DMA), τις έρευνες, τις απαιτήσεις συμμόρφωσης και τα βαριά πρόστιμα, οι Βρυξέλλες επιχειρούν πλέον να μεταφέρουν το κέντρο βάρους από την αντιμετώπιση παραβάσεων του παρελθόντος στον έλεγχο των αγορών που θα καθορίσουν το μέλλον.
Στο επίκεντρο μπαίνουν όλο και περισσότερο η τεχνητή νοημοσύνη, το cloud, η πρόσβαση στα δεδομένα και η διαλειτουργικότητα των ψηφιακών οικοσυστημάτων.
Η αλλαγή δεν σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαλαρώνει απέναντι στη Big Tech. Αντίθετα, δείχνει ότι η ευρωπαϊκή ψηφιακή πολιτική περνά από την πρώτη περίοδο «δοκιμής» του DMA σε μια περισσότερο μόνιμη και στρατηγική εποπτεία των ισχυρότερων ψηφιακών πλατφορμών.
Η πρώτη μάχη του DMA πλησιάζει στην ωρίμανσή της
Το DMA δημιουργήθηκε για να περιορίσει τη δυνατότητα των λεγόμενων gatekeepers να χρησιμοποιούν την κυριαρχία τους σε μία ψηφιακή αγορά για να αποκτούν πλεονεκτήματα σε άλλες.
Σήμερα στο καθεστώς των gatekeepers βρίσκονται μεταξύ άλλων οι Alphabet, Amazon, Apple, ByteDance, Meta και Microsoft, με υπηρεσίες όπως Google Search, YouTube, Android, App Store, iOS, Facebook, Instagram, WhatsApp, TikTok, LinkedIn και Windows να βρίσκονται μέσα στο ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Η πρώτη περίοδος εφαρμογής έβαλε στο στόχαστρο ορισμένες από τις πιο αμφιλεγόμενες πρακτικές των εταιρειών: τα app stores, την προώθηση των δικών τους υπηρεσιών έναντι ανταγωνιστών, τη χρήση προσωπικών δεδομένων και τους περιορισμούς που επιβάλλονται σε developers.
Τώρα όμως η Κομισιόν έχει αρχίσει να αποκτά μια πολύ καθαρότερη εικόνα για το τι λειτουργεί και τι όχι.
Το μήνυμα των €890 εκατ. προς την Google
Το πόσο αποφασισμένη παραμένει η Ευρώπη φάνηκε τον Ιούλιο.
Η Κομισιόν επέβαλε στην Google δύο πρόστιμα συνολικού ύψους €890 εκατ. για παραβιάσεις του DMA:
- €460 εκατ. για προνομιακή μεταχείριση δικών της υπηρεσιών στο Google Search.
- €430 εκατ. για περιορισμούς που εμπόδιζαν developers να κατευθύνουν αποτελεσματικά τους καταναλωτές προς εναλλακτικά κανάλια αγορών.
Η Κομισιόν έκρινε ότι η Google εξακολουθούσε να εμφανίζει δικές της υπηρεσίες —όπως shopping, ξενοδοχεία, μεταφορές και αθλητικά αποτελέσματα— με ευνοϊκότερο τρόπο από ανταγωνιστικές υπηρεσίες.
Παράλληλα, διαπίστωσε ότι οι όροι του Google Play περιόριζαν την ελευθερία των developers να ενημερώνουν τους χρήστες για εναλλακτικές, συχνά φθηνότερες, επιλογές αγοράς.
Το μήνυμα των Βρυξελλών είναι σαφές: το DMA δεν αποτελεί απλώς ένα ευρωπαϊκό νομοθέτημα συμμόρφωσης. Μπορεί να μεταφραστεί σε άμεσο οικονομικό κόστος για τους μεγαλύτερους τεχνολογικούς ομίλους του κόσμου.
Από τα app stores στην τεχνητή νοημοσύνη
Η πραγματικά μεγάλη αλλαγή, ωστόσο, βρίσκεται αλλού.
Η πρώτη επίσημη αναθεώρηση του DMA έδειξε ότι η Κομισιόν θεωρεί την τεχνητή νοημοσύνη και το cloud κρίσιμες προτεραιότητες για την επόμενη περίοδο. Και υπάρχει σοβαρός λόγος.
Η AI δημιουργεί τον κίνδυνο να επαναληφθεί ένα γνώριμο φαινόμενο: οι εταιρείες που ελέγχουν ήδη λειτουργικά συστήματα, search engines, browsers, δεδομένα και cloud infrastructure να χρησιμοποιήσουν αυτά τα πλεονεκτήματα για να κυριαρχήσουν και στην επόμενη μεγάλη τεχνολογική αγορά.
Η Κομισιόν έχει εντοπίσει πέντε βασικές περιοχές ενδιαφέροντος:
- διαλειτουργικότητα των υπηρεσιών AI,
- πιθανή προνομιακή μεταχείριση των AI προϊόντων των ίδιων των gatekeepers,
- πρόσβαση στα δεδομένα,
- εξάρτηση από τις υποδομές cloud,
- στενότερο συντονισμό μεταξύ DMA, AI Act και ευρωπαϊκού δικαίου ανταγωνισμού.
Αυτό ουσιαστικά μεταφέρει τη μάχη ένα βήμα νωρίτερα.
Η Ευρώπη δεν θέλει να περιμένει να δημιουργηθούν νέα ψηφιακά μονοπώλια στην AI και μετά να προσπαθήσει να τα περιορίσει.
Το cloud γίνεται το επόμενο μεγάλο μέτωπο
Αντίστοιχη σημασία αποκτά το cloud computing.
Από τον Νοέμβριο του 2025 η Επιτροπή έχει ανοίξει τρεις σχετικές έρευνες. Οι δύο εξετάζουν κατά πόσο το Microsoft Azure και το Amazon Web Services θα πρέπει να χαρακτηριστούν gatekeepers, ενώ η τρίτη διερευνά ευρύτερα εάν το σημερινό DMA μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά πρακτικές που περιορίζουν τον ανταγωνισμό στο ευρωπαϊκό cloud.
Η υπόθεση έχει πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία από μια συμβατική αντιπαράθεση ανταγωνισμού.
Cloud και AI αποτελούν πλέον βασικές υποδομές για κυβερνήσεις, τράπεζες, βιομηχανίες, αμυντικές επιχειρήσεις και δημόσιες υπηρεσίες.
Επομένως, η εξάρτηση της Ευρώπης από μια μικρή ομάδα κυρίως αμερικανικών εταιρειών δεν αποτελεί μόνο οικονομικό ζήτημα. Αγγίζει πλέον ευθέως τη συζήτηση για την ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία.
Η Apple και το άνοιγμα των «κλειστών» οικοσυστημάτων
Ένα ακόμη σημαντικό πεδίο είναι η διαλειτουργικότητα.
Οι κανόνες του DMA υποχρεώνουν τις μεγάλες πλατφόρμες να επιτρέπουν σε τρίτους να έχουν αποτελεσματικότερη πρόσβαση σε χαρακτηριστικά των λειτουργικών συστημάτων τους.
Στην περίπτωση της Apple, η Κομισιόν έχει ήδη καθορίσει συγκεκριμένα μέτρα ώστε κατασκευαστές και developers τρίτων εταιρειών να μπορούν να χρησιμοποιούν λειτουργίες του iOS και του iPadOS που προηγουμένως παρέμεναν ουσιαστικά προνομιακό πεδίο του οικοσυστήματος της Apple.
Παράλληλα, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το DMA έχει ήδη οδηγήσει σε αλλαγές που επιτρέπουν εναλλακτικά app stores, web distribution εφαρμογών και μεγαλύτερη δυνατότητα των developers να κατευθύνουν τους καταναλωτές εκτός των επίσημων καταστημάτων Apple και Google.
Οι Βρυξέλλες δεν θέλουν μόνο πρόστιμα
Εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία της αλλαγής στρατηγικής.
Η επιτυχία του DMA δεν μπορεί να μετριέται αποκλειστικά από το ύψος των προστίμων που επιβάλλονται στην Google, την Apple ή τη Meta.
Ένα πρόστιμο μπορεί να τιμωρήσει μια εταιρεία. Δεν δημιουργεί όμως αυτομάτως έναν νέο ανταγωνιστή.
Γι’ αυτό και η Κομισιόν φαίνεται να δίνει μεγαλύτερο βάρος στην πρακτική αλλαγή των ψηφιακών οικοσυστημάτων: περισσότερη δυνατότητα επιλογής, ευκολότερη μεταφορά δεδομένων, εναλλακτικά app stores, πραγματική διαλειτουργικότητα και μικρότερη εξάρτηση επιχειρήσεων από τους gatekeepers.
Η ίδια η πρώτη αναθεώρηση του DMA καταλήγει ότι έχουν ήδη υπάρξει θετικά αποτελέσματα, αλλά αναγνωρίζει παράλληλα ότι το κανονιστικό πλαίσιο δεν έχει ακόμη αξιοποιήσει το πλήρες δυναμικό του και ότι υπάρχουν καταγγελίες για προσπάθειες παράκαμψης των υποχρεώσεων από gatekeepers.
Η μεγάλη ευρωπαϊκή πρόκληση
Η Ευρώπη βρίσκεται επομένως μπροστά σε μια λεπτή ισορροπία.
Από τη μία πλευρά θέλει να περιορίσει την υπερβολική δύναμη μιας χούφτας αμερικανικών —και σε μικρότερο βαθμό κινεζικών— τεχνολογικών ομίλων.
Από την άλλη, πρέπει να αποφύγει ένα κανονιστικό περιβάλλον τόσο βαρύ ώστε να λειτουργήσει εις βάρος της καινοτομίας και των επενδύσεων στην ίδια την Ευρώπη.
Το πραγματικό τεστ του DMA, συνεπώς, μόλις αρχίζει.
Γιατί η επόμενη μάχη των Βρυξελλών δεν θα αφορά μόνο ποιος ελέγχει το σημερινό App Store ή τα αποτελέσματα μιας μηχανής αναζήτησης.
Θα αφορά ποιος θα ελέγχει τις υποδομές της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης — τα δεδομένα, το cloud, τα λειτουργικά συστήματα και τελικά τις ψηφιακές πύλες μέσα από τις οποίες θα περνά ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Πηγή: pagenews.gr