Ο αμερικανικός «λογαριασμός» έφτασε στην Ευρώπη – Χρέος $40 τρισ. και ακριβότερο χρήμα
Το τεράστιο αμερικανικό χρέος παύει να είναι αποκλειστικά πρόβλημα της Ουάσιγκτον.
Με το δημόσιο χρέος των Ηνωμένων Πολιτειών να έχει ξεπεράσει για πρώτη φορά τα 40 τρισ. δολάρια, οι αγορές ομολόγων αρχίζουν να μεταφέρουν τον λογαριασμό στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Και η Ευρώπη βρίσκεται πλέον μέσα στη δίνη.
Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έχουν εκτοξευθεί σε πολυετή υψηλά, καθώς οι επενδυτές απαιτούν μεγαλύτερο τίμημα για να χρηματοδοτήσουν κυβερνήσεις που ταυτόχρονα πρέπει να πληρώνουν υψηλότερους τόκους, περισσότερη άμυνα, ακριβότερη ενέργεια και ολοένα μεγαλύτερες κοινωνικές υποχρεώσεις.
Το αμερικανικό 30ετές Treasury ξεπέρασε το 5,3%, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007. Στη Γερμανία, το 10ετές Bund άγγιξε περίπου το 3,26%, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από το 2011.
Η Wall Street μπορεί να βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Η τιμή του χρήματος όμως είναι παγκόσμια.
Γιατί το αμερικανικό χρέος ανεβάζει τον λογαριασμό της Ευρώπης
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο μεγαλύτερος εκδότης κρατικού χρέους στον κόσμο.
Όταν η Ουάσιγκτον αναγκάζεται να προσφέρει υψηλότερες αποδόσεις για να προσελκύσει επενδυτές, δημιουργεί έναν εξαιρετικά ισχυρό ανταγωνιστή για κάθε άλλη κυβέρνηση που θέλει να δανειστεί.
Ένας διεθνής επενδυτής που μπορεί να αγοράσει ένα αμερικανικό Treasury με απόδοση άνω του 5% χρειάζεται πολύ ισχυρότερο κίνητρο για να αγοράσει γερμανικά, γαλλικά ή ιταλικά ομόλογα.
Έτσι, τα ευρωπαϊκά κράτη αναγκάζονται να πληρώνουν περισσότερο.
Το αμερικανικό χρέος των 40 τρισ. δολαρίων λειτουργεί επομένως σαν μια τεράστια «ηλεκτρική σκούπα» που τραβά κεφάλαια από την παγκόσμια αγορά.
Και όσο περισσότερα κεφάλαια χρειάζεται η Ουάσιγκτον, τόσο πιο ακριβό γίνεται το χρήμα για όλους τους υπόλοιπους.
Και μετά μπήκε στο παιχνίδι η Big Tech
Η κατάσταση γίνεται ακόμη δυσκολότερη επειδή οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν ανταγωνίζονται μόνο το αμερικανικό Δημόσιο.
Ανταγωνίζονται και τη Silicon Valley.
Οι μεγαλύτεροι τεχνολογικοί όμιλοι των ΗΠΑ δανείζονται τεράστια ποσά για data centers, chips, δίκτυα ηλεκτροδότησης και την κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης.
Οι επενδύσεις στο AI δημιουργούν έτσι μια δεύτερη τεράστια ζήτηση κεφαλαίου.
Το αποτέλεσμα είναι ένας παγκόσμιος διαγωνισμός:
κυβερνήσεις θέλουν χρήματα για χρέος και άμυνα,
Big Tech θέλει χρήματα για AI,
ενεργειακές εταιρείες θέλουν χρήματα για νέες υποδομές,
και οι επενδυτές μπορούν να απαιτούν ολοένα υψηλότερες αποδόσεις.
Το ίδιο το αμερικανικό Treasury αντιμετωπίζει ήδη αυτή την πίεση, με αναλυτές να επισημαίνουν ότι η έκδοση εταιρικού χρέους για AI περιορίζει το διαθέσιμο επενδυτικό κεφάλαιο για κρατικά ομόλογα.
Η Γερμανία πληρώνει ξανά «κανονικό» επιτόκιο
Η αλλαγή είναι τεράστια εάν συγκριθεί με την προηγούμενη δεκαετία.
Μέχρι το 2022, οι επενδυτές ήταν σε ορισμένες περιόδους διατεθειμένοι ακόμη και να πληρώνουν τη Γερμανία για να της δανείσουν χρήματα.
Σήμερα η απόδοση του 10ετούς Bund βρίσκεται πάνω από το 3%.
Η νέα πραγματικότητα σημαίνει ότι κάθε νέα έκδοση ομολόγων και κάθε παλιό χρέος που λήγει πρέπει να αναχρηματοδοτείται με πολύ υψηλότερο κόστος.
Αυτό είναι το λεγόμενο refinancing risk.
Και είναι ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την Ευρώπη τα επόμενα χρόνια.
Η Ευρώπη χρωστά περισσότερο και πληρώνει ακριβότερα
Το πρόβλημα έχει συσσωρευτεί εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες.
Χρηματοπιστωτική κρίση, πανδημία, ενεργειακή κρίση, αυξημένες δαπάνες για συντάξεις και υγεία και τώρα επανεξοπλισμός έχουν αυξήσει σημαντικά τα δημόσια χρέη.
Η Κομισιόν προβλέπει ότι το συνολικό χρέος της ΕΕ θα αυξηθεί από 82,8% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025 σε 85,3% το 2027, ενώ το συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα προβλέπεται να διευρυνθεί από 3,1% σε 3,6% του ΑΕΠ.
Στην ευρωζώνη το βάρος είναι υψηλότερο.
Και το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ύψος του χρέους.
Είναι ότι πλέον το κόστος εξυπηρέτησής του ανεβαίνει.
Πόλεμος και ενέργεια χαλάνε ξανά την εξίσωση
Η ευρωπαϊκή δημοσιονομική κατάσταση θα ήταν ευκολότερη εάν ο πληθωρισμός συνέχιζε να υποχωρεί.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή άλλαξε όμως ξανά τις παραμέτρους.
Η Κομισιόν προβλέπει πληθωρισμό 3% στην ευρωζώνη για το 2026, αποδίδοντας την αναζωπύρωση των πιέσεων στο νέο ενεργειακό σοκ.
Το ακριβότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο μειώνουν την ανάπτυξη και ταυτόχρονα δυσκολεύουν την αποκλιμάκωση των επιτοκίων.
Αυτό είναι σχεδόν το χειρότερο δυνατό μείγμα για μια υπερχρεωμένη κυβέρνηση:
χαμηλότερη ανάπτυξη,
υψηλότερος πληθωρισμός,
και ακριβότερος δανεισμός.
Γαλλία: Η νέα «επικίνδυνη ζώνη»
Καμία μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα δεν βρίσκεται σήμερα περισσότερο στο μικροσκόπιο από τη Γαλλία.
Το Παρίσι έχει δημόσιο χρέος περίπου 3,5 τρισ. ευρώ και υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα.
Οι αγορές έχουν φτάσει στο σημείο να απαιτούν σε ορισμένες περιόδους υψηλότερη απόδοση για γαλλικά ομόλογα από ό,τι για αντίστοιχα ιταλικά — μια εικόνα που πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν σχεδόν αδιανόητη.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα βρίσκεται μπροστά.
Πρόσφατη ανεξάρτητη έκθεση προβλέπει ότι οι ετήσιες πληρωμές τόκων της Γαλλίας μπορεί να αυξηθούν από περίπου 78 δισ. ευρώ φέτος σε 124 δισ. ευρώ το 2030.
Τα χρήματα αυτά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν δύο φορές.
Κάθε επιπλέον δισεκατομμύριο που πηγαίνει στους τόκους είναι ένα δισεκατομμύριο λιγότερο για νοσοκομεία, πράσινες επενδύσεις, άμυνα, φοροελαφρύνσεις ή κοινωνική πολιτική.
Η Λεπέν βλέπει πολιτικό χρυσό στην κρίση
Η άνοδος των αποδόσεων μετατρέπεται ήδη σε πολιτικό όπλο στη Γαλλία.
Η Μαρίν Λεπέν επιχειρεί να παρουσιάσει την αναστάτωση στις αγορές ως απόδειξη της αποτυχίας της οικονομικής διαχείρισης της εποχής Μακρόν.
Η μάχη για το δημόσιο χρέος μπορεί έτσι να εξελιχθεί σε ένα από τα βασικά θέματα της γαλλικής προεδρικής αναμέτρησης του 2027.
Και η Γαλλία δεν είναι η μοναδική χώρα όπου η δημοσιονομική πίεση συναντά τις κάλπες.
Ιταλία, Ισπανία και σειρά άλλων ευρωπαϊκών κρατών εισέρχονται επίσης σε πολιτικά ευαίσθητη περίοδο, την ώρα που οι υπουργοί Οικονομικών καλούνται να συντάξουν πολύ δυσκολότερους προϋπολογισμούς.
Μελόνι: Το παράδοξο της Ιταλίας
Η Ιταλία παραμένει μία από τις πιο υπερχρεωμένες οικονομίες της Ευρώπης.
Ωστόσο, η σχετική εικόνα της απέναντι στη Γαλλία έχει βελτιωθεί.
Οι αγορές έχουν επιβραβεύσει τη μεγαλύτερη πολιτική σταθερότητα και τη δημοσιονομική πειθαρχία της κυβέρνησης Μελόνι, ενώ οι αποδόσεις των ιταλικών ομολόγων έχουν πλησιάσει ή σε ορισμένες περιπτώσεις υποχωρήσει κάτω από τις γαλλικές.
Πρόκειται για μια εντυπωσιακή αντιστροφή των ρόλων στην ευρωζώνη.
Η χώρα που επί χρόνια συμβόλιζε τον δημοσιονομικό κίνδυνο εμφανίζεται σήμερα, σε σχετικούς όρους, λιγότερο ανησυχητική από ένα παραδοσιακό μέλος του ευρωπαϊκού «πυρήνα».
Ισπανία: Το δημογραφικό αντίβαρο
Η Ισπανία βρίσκεται επίσης σε καλύτερη θέση από όσο υποδηλώνει το υψηλό επίπεδο χρέους της.
Η ισχυρή αύξηση του πληθυσμού και της απασχόλησης έχει ενισχύσει το ονομαστικό ΑΕΠ, μειώνοντας το βάρος του χρέους ως ποσοστό της οικονομίας.
Η Κομισιόν αναμένει την ισπανική αναλογία χρέους προς ΑΕΠ να συνεχίσει να υποχωρεί.
Αυτό δείχνει κάτι κρίσιμο:
η βιωσιμότητα του χρέους δεν εξαρτάται μόνο από περικοπές.
Εξαρτάται και από ανάπτυξη, παραγωγικότητα και δημογραφία.
Το ευρωπαϊκό παράδοξο της άμυνας
Η μεγαλύτερη πολιτική σύγκρουση όμως βρίσκεται αλλού.
Η Ευρώπη έχει αποφασίσει ότι πρέπει να ξοδεύει περισσότερο για την άμυνα.
Ταυτόχρονα, οι αγορές απαιτούν μεγαλύτερη δημοσιονομική πειθαρχία.
Οι δύο απαιτήσεις συγκρούονται.
Η Κομισιόν αναφέρει ρητά ότι η αύξηση των ευρωπαϊκών ελλειμμάτων οφείλεται μεταξύ άλλων στις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες και στην αύξηση των τόκων.
Άρα οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να απαντήσουν στο δύσκολο ερώτημα:
Πώς χρηματοδοτείς έναν ιστορικό επανεξοπλισμό την ώρα που το κόστος του χρήματος ανεβαίνει;
Δεν είναι ακόμη νέα κρίση του ευρώ
Παρά την πίεση, η Ευρώπη βρίσκεται πολύ μακριά από το 2010.
Η ευρωζώνη διαθέτει σήμερα πολύ ισχυρότερα θεσμικά εργαλεία, κοινή τραπεζική εποπτεία, μηχανισμούς διάσωσης και μια ΕΚΤ που έχει αποδείξει ότι μπορεί να παρέμβει όταν απειλείται η συνοχή της νομισματικής ένωσης.
Το συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα της ευρωζώνης παραμένει επίσης πολύ χαμηλότερο από εκείνο των ΗΠΑ.
Δεν υπάρχει λοιπόν αυτή τη στιγμή μια νέα ευρωπαϊκή κρίση χρέους.
Υπάρχει όμως ένα πολύ πιο αργό και ύπουλο πρόβλημα:
ο δημοσιονομικός χώρος στενεύει.
Η Αμερική εξάγει πλέον και το κόστος του χρέους της
Για δεκαετίες, το τεράστιο βάθος της αγοράς Treasuries αποτελούσε πλεονέκτημα για ολόκληρο το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Τώρα το ίδιο χαρακτηριστικό δημιουργεί και μια διαφορετική επίδραση.
Όσο περισσότερο δανείζεται η Ουάσιγκτον και όσο υψηλότερες αποδόσεις χρειάζεται να προσφέρει, τόσο περισσότερα κεφάλαια απορροφά από τον υπόλοιπο κόσμο.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να απομονωθεί από αυτή τη διαδικασία.
Ούτε μπορεί απλώς να περιμένει να πέσουν ξανά τα αμερικανικά επιτόκια.
Γιατί ο ανταγωνισμός για τα παγκόσμια κεφάλαια δεν προέρχεται πλέον μόνο από τα κράτη.
Προέρχεται από πολέμους, άμυνα, AI, ενεργειακή μετάβαση και δημογραφικές ανάγκες ταυτόχρονα.
Το νέο πολιτικό δίλημμα της Ευρώπης
Αυτό είναι τελικά το πραγματικό πρόβλημα που φέρνουν στην Ευρώπη τα 40 τρισ. δολάρια αμερικανικού χρέους.
Οι κυβερνήσεις θα κληθούν να επιλέξουν ανάμεσα σε δαπάνες που όλες θεωρούνται αναγκαίες.
Άμυνα ή κοινωνικό κράτος;
Πράσινη μετάβαση ή φοροελαφρύνσεις;
Επενδύσεις ή ταχύτερη μείωση του χρέους;
Και όσο αυξάνεται ο λογαριασμός των τόκων, αυτές οι επιλογές θα γίνονται όλο και πιο πολιτικά επώδυνες.
Ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ Ολιβιέ Μπλανσάρ έχει περιγράψει ειδικά τη Γαλλία ως χώρα που πιθανόν έχει εισέλθει σε μια «επικίνδυνη ζώνη», όπου η εξέλιξη μπορεί να εξαρτηθεί από την εμπιστοσύνη των επενδυτών.
Αυτό είναι και το μεγαλύτερο μάθημα για την υπόλοιπη Ευρώπη.
Τα 40 τρισ. δολάρια είναι αμερικανικό χρέος.
Αλλά όταν η Αμερική πληρώνει περισσότερο για να δανειστεί, πολύ σύντομα πληρώνουν περισσότερο και οι Ευρωπαίοι.
Πηγή: pagenews.gr