«Υπήρχαν και πράγματα που θα έπρεπε να έχουν γίνει αλλιώς. Υπήρχαν πράγματα που δεν καταφέραμε να κάνουμε ή πράγματα που κάναμε λάθος», λέει ο Αλέξης Τσίπρας στο κλείσιμο του τρίτου επεισοδίου.
Και αμέσως μετά δίνει το πραγματικό πολιτικό μήνυμα:
«Αυτό που εμένα με βασανίζει, είναι η ανάγκη να επιχειρήσουμε σε στέρεες βάσεις αυτή τη νέα προσπάθεια να έχει διάρκεια».
Η λέξη-κλειδί είναι η διάρκεια.
Ο Τσίπρας επιχειρεί να κόψει τον ομφάλιο λώρο με το παρελθόν
Η συγκεκριμένη αναφορά στα λάθη δεν είναι τυχαία.
Ο Τσίπρας έχει ήδη δηλώσει ότι «ο κύκλος του ΣΥΡΙΖΑ έχει κλείσει», ενώ η ΕΛ.Α.Σ. επιχειρεί να παρουσιαστεί όχι ως επανασυσπείρωση του παλιού κομματικού μηχανισμού αλλά ως νέος πολιτικός φορέας με αυτοτελή στρατηγική και κυβερνητική φιλοδοξία.
Ο ίδιος έχει θέσει τον πήχη πολύ ψηλότερα από μια απλή επιστροφή στη Βουλή ή μια καλή εκλογική επίδοση.
«Στόχος μου είναι να κυβερνήσω», έχει δηλώσει, με την ΕΛ.Α.Σ. να διαμηνύει παράλληλα ότι δεν υπάρχουν «ρεζερβέ θέσεις» στο νέο εγχείρημα.
Το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: ο Τσίπρας δεν επιχειρεί να ξαναστήσει τον ΣΥΡΙΖΑ του 2015 ή του 2019.
Επιχειρεί να δημιουργήσει έναν νέο πόλο στον χώρο της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς με στόχο να διεκδικήσει εκ νέου κυβερνητική εξουσία.
Τρία επεισόδια, μία πολιτική αφήγηση
Η επιλογή του ντοκιμαντέρ αντί μιας συμβατικής πολιτικής καμπάνιας αποτελεί μέρος αυτής της στρατηγικής.
Η παραγωγή σχεδιάστηκε από ομάδα εθελοντών και αναπτύσσεται σε τρία επεισόδια που συγκροτούν μία ενιαία αφήγηση.
Το πρώτο, «Το πρόσημο της πολιτικής», τοποθετεί στο επίκεντρο τον ίδιο τον Αλέξη Τσίπρα, τις προσωπικές του εμπειρίες και την πολιτική του διαδρομή.
Το δεύτερο, «Η ελπίδα της ανατροπής», μεταφέρει το βάρος στη νέα γενιά: εργασία, στέγη, ανασφάλεια, καθυστερημένα σχέδια ζωής και χαμηλές προσδοκίες.
Το τρίτο, «Η ώρα της ευθύνης», επιχειρεί να ενώσει τα δύο προηγούμενα: τον πολιτικό ηγέτη και την κοινωνική δυσαρέσκεια με τη δημιουργία ενός νέου συλλογικού φορέα.
Η επικοινωνιακή κατασκευή είναι εμφανής.
Τσίπρας → κοινωνία → νέα πολιτική οργάνωση.
«Να νικήσουμε την αδιαφορία»
Το τρίτο επεισόδιο δεν χτίζεται αποκλειστικά γύρω από τον πρώην πρωθυπουργό.
Άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών μιλούν για την απογοήτευση από την πολιτική, την κοινωνική αδικία, τη συμμετοχή και κυρίως την αίσθηση ότι τίποτα δεν μπορεί πλέον να αλλάξει.
«Το πραγματικό κίνητρο είναι η κοινωνική αδικία. Αυτό γίνεται θυμός», ακούγεται στο ντοκιμαντέρ.
Σε άλλο σημείο:
«Ο προοδευτικός κόσμος έχει απογοητευτεί τα τελευταία χρόνια και ψάχνει από κάπου να πιαστεί».
Και ίσως η πιο πολιτικά ενδιαφέρουσα φράση:
«Ο μεγαλύτερός μου φόβος είναι ότι έχουμε μετατραπεί σε μια κοινωνία χαμηλών προσδοκιών».
Αυτό είναι ουσιαστικά το ακροατήριο στο οποίο επιχειρεί να απευθυνθεί η νέα ΕΛ.Α.Σ.: όχι μόνο στον παραδοσιακό ψηφοφόρο της Αριστεράς, αλλά στους απογοητευμένους και στους πολιτικά αδρανείς που έχουν απομακρυνθεί από τα κόμματα.
Το ντοκιμαντέρ τελειώνει – Η πραγματική καμπάνια αρχίζει
Το timing της δημοσιοποίησης της τριλογίας έχει ιδιαίτερη σημασία.
Στις 2 Σεπτεμβρίου, ο Αλέξης Τσίπρας θα παρουσιάσει στη Θεσσαλονίκη το οικονομικό πρόγραμμα της ΕΛ.Α.Σ.
Και εκεί η πολιτική αφήγηση θα πρέπει πλέον να μετατραπεί σε αριθμούς.
Ο πρώην πρωθυπουργός έχει ήδη περιγράψει τους βασικούς άξονες: αντιμετώπιση της ακρίβειας, παραγωγική ανασυγκρότηση, επανίδρυση του κοινωνικού κράτους, αύξηση του παραγόμενου πλούτου και διαφορετική φορολογική κατανομή.
«Λιγότερους φόρους για τους πολλούς και δικαιότερους για τους ισχυρούς», έχει αναφέρει παρουσιάζοντας το πλαίσιο του σχεδίου.
Η ΕΛ.Α.Σ. μιλά για ένα τετραετές εθνικό σχέδιο οικονομικής και παραγωγικής ανασυγκρότησης.
Αυτό θα είναι και το πρώτο μεγάλο τεστ αξιοπιστίας του νέου φορέα.
Γιατί από τις 2 Σεπτεμβρίου το ερώτημα δεν θα είναι πλέον τι συμβολίζει η επιστροφή Τσίπρα.
Θα είναι τι ακριβώς προτείνει για τη χώρα και πόσο κοστίζει.
Η 2α Σεπτεμβρίου και η μάχη με το ΠΑΣΟΚ
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη διάσταση στο ημερολόγιο.
Η παρουσίαση του οικονομικού προγράμματος τοποθετήθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου, μία ημέρα πριν από την ιστορικά φορτισμένη επέτειο της 3ης Σεπτέμβρη για το ΠΑΣΟΚ.
Δημοσιεύματα έχουν ήδη συνδέσει την επιλογή της ημερομηνίας με την προσπάθεια της ΕΛ.Α.Σ. να προηγηθεί επικοινωνιακά του ΠΑΣΟΚ και να διεκδικήσει χώρο στο ίδιο ευρύτερο προοδευτικό ακροατήριο.
Η σύγκρουση Τσίπρα–Ανδρουλάκη επομένως δεν αφορά μόνο δημοσκοπικά ποσοστά.
Αφορά το ποιος θα καταφέρει να αποκτήσει την πολιτική πρωτοβουλία στον χώρο απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.
Και ο Τσίπρας επιχειρεί να κινηθεί πρώτος.
Στις 9 Σεπτεμβρίου το δεύτερο τεστ
Μία εβδομάδα αργότερα έρχεται η δεύτερη κρίσιμη ημερομηνία.
Στις 9 Σεπτεμβρίου, ο Αλέξης Τσίπρας θα επισκεφθεί τη ΔΕΘ και θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου στο «Ι. Βελλίδης».
Εκεί θα δεχθεί πλέον ερωτήσεις για όλα: οικονομία, φορολογία, εξωτερική πολιτική, συνεργασίες, πρόσωπα, ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ και κυρίως για το πώς μπορεί η ΕΛ.Α.Σ. να μετατραπεί από νέο πολιτικό εγχείρημα σε πραγματικό διεκδικητή της εξουσίας.
Με τις εκλογές να βρίσκονται πλέον στον πολιτικό ορίζοντα του 2027, η ΔΕΘ αποκτά χαρακτήρα πρώτης μεγάλης δοκιμασίας της νέας στρατηγικής.
Από το «ελπίδα» στο «ευθύνη»
Υπάρχει, τέλος, μια ενδιαφέρουσα αλλαγή στη γλώσσα που επιλέγει ο ίδιος ο Τσίπρας.
Το 2015 η πολιτική του άνοδος οικοδομήθηκε σε μεγάλο βαθμό γύρω από την έννοια της ελπίδας.
Το 2026 η λέξη που τοποθετεί στο τέλος της νέας αφήγησης είναι διαφορετική:
ευθύνη.
Η αλλαγή δεν είναι μικρή.
Ένας πρώην πρωθυπουργός δεν μπορεί εύκολα να εμφανιστεί ως πολιτικό outsider. Έχει κυβερνητικό παρελθόν, αποφάσεις που πρέπει να υπερασπιστεί και λάθη για τα οποία καλείται να δώσει απαντήσεις.
Γι’ αυτό και η παραδοχή του αποκτά μεγαλύτερο βάρος:
«Υπήρχαν πράγματα που δεν καταφέραμε να κάνουμε ή πράγματα που κάναμε λάθος».
Το στοίχημα της ΕΛ.Α.Σ. είναι αν αυτή η παραδοχή μπορεί να λειτουργήσει ως διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στον Τσίπρα του παρελθόντος και στον Τσίπρα που επιχειρεί να επιστρέψει ως κυβερνητική εναλλακτική.
Ο πήχης που βάζει ο ίδιος ο Τσίπρας
Στο τέλος του ντοκιμαντέρ ο πρώην πρωθυπουργός χρησιμοποιεί την εικόνα ενός αθλητή πριν από το άλμα.
«Φαντάζομαι ένας αθλητής όταν πάει να κάνει ένα άλμα, αυτό που τον φοβίζει είναι ότι δεν θα περάσει τον πήχη, έτσι δεν είναι;»
Στην πραγματικότητα, ο πήχης που έχει θέσει ο ίδιος είναι ήδη πολύ ψηλά.
Δεν μιλά για ένα κόμμα διαμαρτυρίας.
Δεν μιλά για έναν μικρότερο φορέα της Αριστεράς.
Δεν μιλά καν απλώς για ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου.
Μιλά για κυβέρνηση.
Γι’ αυτό και η φράση με την οποία κλείνει την τριλογία ίσως περιγράφει καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη το πραγματικό στοίχημα:
«Να επιχειρήσουμε σε στέρεες βάσεις αυτή τη νέα προσπάθεια να έχει διάρκεια».
Το ντοκιμαντέρ τελείωσε.
Για τον Αλέξη Τσίπρα, τώρα αρχίζει η δύσκολη πλευρά της επιστροφής: να αποδείξει ότι η ΕΛ.Α.Σ. μπορεί να αποκτήσει όχι μόνο αφήγημα και πρόσωπα, αλλά πρόγραμμα, κοινωνική βάση και κυβερνητική προοπτική.