Αυξανόμενη απειλή στην Ευρώπη
Ο ιός του Δυτικού Νείλου συγκαταλέγεται σήμερα στις πιο σημαντικές αναδυόμενες ιογενείς λοιμώξεις στην Ευρώπη, όπως επισημαίνει η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, παθολόγος-καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ. Η εικόνα αυτή, όπως σημειώνει, δεν αφορά μόνο μεμονωμένα περιστατικά αλλά συνδέεται με μια ευρύτερη γεωγραφική εξάπλωση του ιού, ο οποίος απασχολεί ολοένα και περισσότερο τη δημόσια υγεία.
Στο πλαίσιο αυτό, το ECDC αναφέρει ότι ο ιός κυκλοφορεί το 2026 σε 9 ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται βαλκανικές χώρες, η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία και η Γερμανία. Η καθηγήτρια υπογραμμίζει ότι ο ιός αντιμετωπίζεται πλέον ως απειλή που διευρύνεται τόσο γεωγραφικά όσο και επιδημιολογικά, με καθοριστικό ρόλο να αποδίδεται στο κλίμα, στους ξενιστές όπως ο πληθυσμός των κουνουπιών, αλλά και στο ανθρώπινο, αστικό και οικολογικό περιβάλλον.
Από την ασυμπτωματική λοίμωξη στη νευρολογική νόσο
Η πλειονότητα των λοιμώξεων από τον ιό του Δυτικού Νείλου είναι ασυμπτωματική. Ένα μικρότερο ποσοστό εκδηλώνεται ως εμπύρετη νόσος με κεφαλαλγία και μυϊκά άλγη. Ωστόσο, λιγότερο από 1% των λοιμώξεων εξελίσσεται σε νευροδιεισδυτική νόσο, δηλαδή σε μορφή με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Παρότι η πιθανότητα αυτής της σοβαρής εξέλιξης είναι χαμηλή, η κλινική της βαρύτητα είναι μεγάλη. Η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη μορφή μπορεί να συνδεθεί με σημαντική θνητότητα, ανάγκη νοσηλείας σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας και, σε ορισμένους ασθενείς, μακροχρόνιες νευρολογικές και νευροψυχολογικές επιπλοκές.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από σοβαρή νόσο
Σημαντικά στοιχεία για τους παράγοντες κινδύνου προέρχονται από μεγάλη μελέτη στις ΗΠΑ που δημοσιεύθηκε στο JAMA το 2025 και ανέλυσε δεδομένα της περιόδου 2013-2024. Η έρευνα έδειξε ότι πιο πιθανό να νοσήσουν βαριά είναι τα άτομα που έχουν μολυνθεί από τον ιό και ταυτόχρονα έχουν σκλήρυνση κατά πλάκας, διαταραχές σχετιζόμενες με αλκοόλ ή λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία.
Επιβαρυντικοί παράγοντες για την εμφάνιση μηνιγγοεγκεφαλίτιδας αποτελούν επίσης το αρσενικό φύλο, η αιματολογική κακοήθεια, το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, η χρόνια νεφρική νόσος και η υπέρταση. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ηλικία, καθώς η αύξησή της συνδέθηκε με σαφώς δυσμενέστερη έκβαση. Όπως αναφέρεται, οι θάνατοι που καταγράφηκαν φέτος από τον ΕΟΔΥ αφορούσαν άτομα άνω των 65 ετών, με διάμεση ηλικία θανόντων τα 82 έτη, δηλαδή από 66 έως 91 ετών.
Τι δείχνουν οι αναλύσεις για τα συμπτώματα και τη θνητότητα
Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 47 μελετών που δημοσιεύθηκε στο Annals of Neurology το 2025 έδωσε πιο καθαρή εικόνα για τη βαρύτερη μορφή της λοίμωξης. Πυρετός καταγράφηκε στο 88% των περιστατικών, ναυτία ή έμετος στο 58% και κόπωση στο 50%. Στις νευρολογικές εκδηλώσεις, κεφαλαλγία εμφανίστηκε περίπου στο 50% των ασθενών, διαταραχή νοητικής κατάστασης στο 39% και εστιακή μυϊκή αδυναμία στο 32%.
Ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο ήταν ότι 42% των ασθενών χρειάστηκαν νοσηλεία σε ΜΕΘ, ενώ η συνολική θνητότητα υπολογίστηκε σε 9,2%. Η ίδια μετα-ανάλυση καταδεικνύει, επίσης, ότι οι συννοσηρότητες παίζουν κρίσιμο ρόλο στην πρόγνωση. Η χρόνια νεφρική νόσος συσχετίστηκε με περίπου εξαπλάσιο κίνδυνο θανάτου, η υπέρταση με περίπου τετραπλάσιο κίνδυνο και ο σακχαρώδης διαβήτης με υπερδιπλάσιο κίνδυνο.
Τι έδειξαν νεότερα δεδομένα για ΜΕΘ και έκβαση
Σε άλλη μετα-ανάλυση με δεδομένα από 4.000 ασθενείς και 39 μελέτες, η οποία δημοσιεύθηκε στο International Journal of Infectious Diseases το 2026, η συνολική θνητότητα των κλινικά αναγνωρισμένων περιστατικών ήταν 6%. Ωστόσο, στους ασθενείς που εισήχθησαν στη ΜΕΘ, η θνητότητα προσέγγιζε το 62%, αναδεικνύοντας πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η πρόγνωση ανάλογα με τη βαρύτητα της νόσου.
Η ίδια εικόνα αποτυπώνεται και στα στοιχεία που επικαλείται η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου από το JAMA το 2025: η θνητότητα είναι περίπου 10% για τη σοβαρή μορφή, ανεβαίνει περίπου στο 20% για άτομα 70 ετών και άνω και φτάνει στο 30-40% σε βαριά ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς. Επιπλέον, σε σημαντικό ποσοστό όσων νοσηλεύτηκαν παρέμειναν για μεγάλο διάστημα κόπωση, αδυναμία, μυαλγία, απώλεια μνήμης και κατάθλιψη.
Επίμονα συμπτώματα μετά τη νοσηλεία
Η μετα-ανάλυση δείχνει ότι η επιβάρυνση της νόσου δεν σταματά απαραίτητα με την υποχώρηση της οξείας φάσης. Μεταξύ των επιζώντων, η κόπωση αναφέρθηκε στο 37-75% των περιπτώσεων, τα προβλήματα μνήμης στο 11-57%, οι δυσκολίες συγκέντρωσης στο 17-48% και τα συμπτώματα κατάθλιψης στο 17-38%.
Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική έκταση της επιβάρυνσης δεν αποτυπώνεται πλήρως μόνο από τα στοιχεία της νοσηρότητας και της θνητότητας στην οξεία φάση. Η παρατεταμένη συμπτωματολογία, όπως επισημαίνεται, αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής κλινικής εικόνας.
Θεραπεία και πρόληψη
Η θεραπευτική προσέγγιση παραμένει μέχρι σήμερα κυρίως υποστηρικτική. Νεότερη ανασκόπηση στο Reviews in Medical Virology το 2026 τονίζει ότι δεν υπάρχει εγκεκριμένο ειδικό αντιικό φάρμακο ούτε εγκεκριμένο ανθρώπινο εμβόλιο. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει τη διαχείριση της αναπνευστικής ανεπάρκειας, των επιληπτικών κρίσεων, των διαταραχών υγρών και ηλεκτρολυτών και των υπόλοιπων επιπλοκών της εγκεφαλίτιδας.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν σαφές όφελος επιβίωσης από κορτικοστεροειδή, ενώ η ριμπαβιρίνη δεν συνιστάται λόγω ανεπαρκούς αποτελεσματικότητας. Έρευνα διεξάγεται για μονοκλωνικά αντισώματα, αλλά προς το παρόν η συμπτωματική αγωγή εξακολουθεί να αποτελεί την καθιερωμένη πρακτική.
Η πρόληψη αναδεικνύεται έτσι σε βασικό άξονα, τόσο σε επίπεδο πολιτείας όσο και σε ατομικό επίπεδο, ώστε να περιορίζεται η μετάδοση μέσω μολυσμένων κουνουπιών. Η ευρωπαϊκή διάσταση του ζητήματος είναι πλέον εμφανής, με την αντιμετώπιση να απαιτεί συλλογική προσέγγιση απέναντι σε έναν ιό που επεκτείνεται και συνδέεται με σύνθετους οικολογικούς και κλιματικούς παράγοντες
Πηγή: Pagenews.gr