Η μεταφορά της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot από την Κάρπαθο προς την Κρήτη έχει ήδη γίνει είδηση. Η ουσία, όμως, βρίσκεται ένα επίπεδο βαθύτερα: γιατί η Αθήνα επέλεξε τώρα να συγκεντρώσει ένα τόσο πολύτιμο αντιβαλλιστικό σύστημα γύρω από τη Σούδα και τι δείχνει αυτή η επιλογή για τον νέο αμυντικό χάρτη της χώρας.
Η πυροβολαρχία, μαζί με προσωπικό και εξοπλισμό, άρχισε να μετακινείται στις 23 Αυγούστου, έπειτα από επανεκτίμηση του περιφερειακού κινδύνου. Η Σούδα δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία ελληνική στρατιωτική εγκατάσταση: είναι κόμβος ελληνικών, αμερικανικών και ΝΑΤΟϊκών επιχειρήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, με κρίσιμες ναυτικές και αεροπορικές υποδομές.
Και ακριβώς αυτή η στρατηγική αξία εξηγεί γιατί η Κρήτη ανεβαίνει πλέον στην πρώτη γραμμή της ελληνικής αεράμυνας.
Από την Κάρπαθο στη Σούδα: Άλλαξε η απειλή, αλλάζει και η διάταξη
Η Patriot είχε μεταφερθεί στην Κάρπαθο τον Μάρτιο, όταν η μεγάλη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή ανάγκασε το ελληνικό επιτελείο να αναδιατάξει την αντιβαλλιστική προστασία της χώρας.
Έξι μήνες αργότερα, το σύστημα μετακινείται ξανά.
Δεν πρόκειται για εγκατάλειψη της νοτιοανατολικής πτέρυγας του Αιγαίου. Πρόκειται για μεταφορά της βαρύτητας προς έναν στόχο πολύ μεγαλύτερης στρατηγικής αξίας: τη Σούδα.
Οι τελευταίες εκτιμήσεις που φθάνουν στην Αθήνα αφορούν, μεταξύ άλλων, το ενδεχόμενο απειλής εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, στον ελληνικό σχεδιασμό λαμβάνονται υπόψη οι ιρανικές δυνατότητες βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς.
Αυτό αλλάζει τη λογική της άμυνας.
Η προτεραιότητα δεν είναι πλέον μόνο η γεωγραφική κάλυψη. Είναι η προστασία υποδομών των οποίων η απώλεια ή προσωρινή αδρανοποίηση θα είχε πολύ μεγαλύτερες στρατιωτικές και γεωπολιτικές συνέπειες.
Γιατί η Σούδα είναι διαφορετική
Η γεωγραφία εξηγεί σχεδόν τα πάντα.
Η Κρήτη βρίσκεται ανάμεσα στην ηπειρωτική Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Η Σούδα αποτελεί κρίσιμο κόμβο για ναυτικές και αεροπορικές επιχειρήσεις των ελληνικών και συμμαχικών δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή διεξάγονται πλέον με βαλλιστικούς πυραύλους, cruise missiles και drones μεγάλου βεληνεκούς, η αξία μιας τέτοιας εγκατάστασης συνοδεύεται αναπόφευκτα και από αυξημένη ανάγκη προστασίας.
Γι’ αυτό η εγκατάσταση Patriot κοντά στη Σούδα μπορεί να διαβαστεί ως κάτι περισσότερο από έκτακτο μέτρο.
Η Ελλάδα αρχίζει να αντιμετωπίζει την Κρήτη ως κρίσιμο αμυντικό κόμβο της Ανατολικής Μεσογείου.
Το ελληνικό «τόξο» δεν σταματά στην Κρήτη
Υπάρχει όμως και μία δεύτερη διάσταση που κάνει την εικόνα πολύ πιο ενδιαφέρουσα.
Η Αθήνα παρακολουθεί παράλληλα την κατάσταση στην Κύπρο. Ελληνικά F-16 εξακολουθούν να βρίσκονται εκεί, ενώ παραμένει και η φρεγάτα «Νικηφόρος Φωκάς», η οποία διαθέτει το σύστημα αντιμετώπισης drones «Κένταυρος».
Ταυτόχρονα εξετάζεται η δυνατότητα συνδρομής προς τη Βουλγαρία στην αεράμυνα, εφόσον υπάρξει επίσημο αίτημα από τη Σόφια.
Έτσι διαμορφώνεται μια πολύ ευρύτερη εικόνα:
Κρήτη – Κύπρος – νοτιοανατολική Ευρώπη.
Δεν πρόκειται ακόμη για ένα νέο επίσημο «δόγμα». Οι κινήσεις όμως δείχνουν ότι η ελληνική αεράμυνα καλείται πλέον να υπολογίζει απειλές που δεν περιορίζονται στο παραδοσιακό ελληνοτουρκικό επιχειρησιακό περιβάλλον.
Το μεγάλο ερώτημα: Επιστρέφει και η Patriot από τη Σαουδική Αραβία;
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη επόμενη εξέλιξη.
Η Αθήνα εξετάζει παράλληλα το μέλλον της ελληνικής Patriot που βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία από το 2021.
Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει επισήμως επιβεβαιώσει ότι η συγκεκριμένη αποστολή εντάσσεται στη διμερή αμυντική συνεργασία Ελλάδας–Σαουδικής Αραβίας και έχει ως αποκλειστικό σκοπό την αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική προστασία κρίσιμων υποδομών. Στην ίδια επίσημη απάντηση τονίζεται ότι η διάθεση του συστήματος γίνεται με γνώμονα και τη διατήρηση της ελληνικής επιχειρησιακής επάρκειας.
Πλέον εξετάζεται είτε μία βραχεία παράταση είτε η επιστροφή της πυροβολαρχίας, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει ανακοινωμένη τελική απόφαση.
Και εδώ η συζήτηση αποκτά άλλη βαρύτητα.
Εάν η πυροβολαρχία επιστρέψει, η Ελλάδα θα ανακτήσει ένα ακόμη πολύτιμο σύστημα σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση για αντιβαλλιστική άμυνα έχει εκτοξευθεί.
Από «εξαγωγή ασφάλειας» στην προστασία της ελληνικής επικράτειας
Η αποστολή στη Σαουδική Αραβία υπήρξε σημαντική διπλωματικά και επιχειρησιακά για την Ελλάδα.
Η ίδια η περιφερειακή πραγματικότητα, όμως, έχει αλλάξει.
Όταν οι Patriot αναπτύχθηκαν στο Βασίλειο το 2021, η Αθήνα μπορούσε να χρησιμοποιήσει την αποστολή ως εργαλείο αμυντικής διπλωματίας και ενίσχυσης μιας στρατηγικής σχέσης.
Το 2026 το ερώτημα είναι διαφορετικό:
πόσα από τα υψηλής αξίας συστήματα αεράμυνας μπορεί να διαθέτει η Ελλάδα εκτός συνόρων όταν η ίδια η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται μέσα στην ακτίνα μιας πολύ ευρύτερης πυραυλικής αντιπαράθεσης;
Δεν είναι τυχαίο ότι η ελληνική παρουσία στη Σαουδική Αραβία επανεξετάζεται πλέον σε πολύ μικρότερα χρονικά διαστήματα, αντί να θεωρείται δεδομένη για μεγάλο χρονικό ορίζοντα.
Και μία ακόμη παράμετρος: Τα ελληνικά Patriot πρέπει να εκσυγχρονιστούν
Υπάρχει και ένα λιγότερο εμφανές κομμάτι του παζλ.
Πριν από την τελευταία πολεμική κλιμάκωση, Ελλάδα και Σαουδική Αραβία βρίσκονταν σε προχωρημένες συνομιλίες για πρόγραμμα αναβάθμισης των έξι ελληνικών πυροβολαρχιών Patriot, με το Ριάντ να αναλαμβάνει σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες κόστος περίπου 350 εκατ. δολαρίων.
Οι συνομιλίες πάγωσαν καθώς η πολεμική ζήτηση για συστήματα και κυρίως για πυραύλους αναχαίτισης αυξήθηκε απότομα.
Αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο τρίγωνο για την Αθήνα:
να διατηρήσει επαρκή αριθμό συστημάτων στην Ελλάδα, να εξασφαλίσει επάρκεια πυραύλων και ταυτόχρονα να προχωρήσει στον εκσυγχρονισμό τους.
Η Κρήτη γίνεται κάτι περισσότερο από βάση
Η μετακίνηση από την Κάρπαθο στη Σούδα, επομένως, δεν πρέπει να διαβαστεί απομονωμένα.
Συνδέεται με την παρουσία ελληνικών μέσων στην Κύπρο, την επανεξέταση της αποστολής στη Σαουδική Αραβία, την πιθανότητα υποστήριξης συμμάχων στα Βαλκάνια και –κυρίως– με την ανάγκη προστασίας κρίσιμων ελληνικών και συμμαχικών εγκαταστάσεων.
Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια διαφορετική εξίσωση ασφαλείας.
Για δεκαετίες, μεγάλο μέρος του σχεδιασμού της ελληνικής αεράμυνας ήταν προσανατολισμένο πρωτίστως προς το Αιγαίο.
Η νέα πραγματικότητα απαιτεί ταυτόχρονα βλέμμα προς νότο και ανατολή.
Και μέσα σε αυτόν τον νέο χάρτη, η Κρήτη αποκτά διαφορετικό βάρος: όχι απλώς ως το μεγάλο ελληνικό νησί της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά ως κόμβος πάνω στον οποίο συναντώνται η ελληνική άμυνα, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία και η νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Η Patriot στη Σούδα είναι, τελικά, μόνο το πιο ορατό κομμάτι αυτής της αλλαγής.
Πηγή: pagenews.gr