Μάχη €2 τρισ. στην Ευρώπη: Ο Κόστα τρέχει στις 27 πρωτεύουσες – Το «Nein» του Βερολίνου και η πίεση του Νότου

Ο νέος προϋπολογισμός της ΕΕ γίνεται πεδίο σύγκρουσης για άμυνα, αγρότες, περιφέρειες και ανταγωνιστικότητα – Γιατί ο Κόστα θέλει συμφωνία πριν μπει το 2027

Μια από τις μεγαλύτερες πολιτικές και οικονομικές μάχες των επόμενων ετών στην Ευρώπη ξεκίνησε ουσιαστικά σήμερα.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα άρχισε περιοδεία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, επιχειρώντας να διαπιστώσει μέχρι πού είναι διατεθειμένοι να υποχωρήσουν οι 27 ηγέτες ώστε να κλείσει η συμφωνία για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το διακύβευμα είναι τεράστιο:

σχεδόν 2 τρισ. ευρώ για την περίοδο 2028–2034.

Και το πρόβλημα είναι ότι σχεδόν όλοι συμφωνούν πως η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερες επενδύσεις — αλλά δεν συμφωνούν ούτε ποιος θα πληρώσει, ούτε πού θα πάνε τα χρήματα.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη António Costa (@antoniocosta.euco)

Ο Κόστα ξεκίνησε σήμερα την ευρωπαϊκή περιοδεία

Από τις 25 Αυγούστου έως τις 17 Σεπτεμβρίου, ο Κόστα θα πραγματοποιήσει έναν μαραθώνιο διμερών συναντήσεων με Ευρωπαίους ηγέτες.

Σήμερα, πρώτη ημέρα της περιοδείας, έχει συναντήσεις με τον πρωθυπουργό της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίτσο στην Μπρατισλάβα και τον Εσθονό πρωθυπουργό Κρίστεν Μίχαλ στο Ταλίν.

Θα ακολουθήσουν Λετονία, Λιθουανία, Τσεχία και στη συνέχεια οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Ο ίδιος έχει ξεκαθαρίσει ότι στην ατζέντα βρίσκονται άμυνα, ανταγωνιστικότητα, διεύρυνση και Ουκρανία.

Αλλά πάνω από όλα βρίσκεται ο προϋπολογισμός.

«Μεταξύ των βασικών αποφάσεων που έχουμε μπροστά μας φέτος, μία ξεχωρίζει πάνω από όλες: η επίτευξη, έως το τέλος του έτους, συμφωνίας για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο», γράφει ο Κόστα σε σημερινή παρέμβασή του.

€2 τρισ. – Αλλά για ποιους;

Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει προϋπολογισμό σχεδόν 2 τρισ. ευρώ, ή περίπου 1,26% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος της ΕΕ, για την επταετία 2028–2034.

Πρόκειται για πολύ περισσότερα από έναν λογιστικό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Μέσα σε αυτά τα χρήματα πρέπει να χωρέσουν:

αγροτική πολιτική, περιφέρειες, άμυνα, Ουκρανία, ανταγωνιστικότητα, έρευνα, ενεργειακή μετάβαση, σύνορα, μετανάστευση και νέες τεχνολογίες.

Και εδώ ακριβώς αρχίζει ο πόλεμος των συμφερόντων.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη António Costa (@antoniocosta.euco)

Το Βερολίνο λέει «όχι» στα €2 τρισ.

Η μεγαλύτερη αντίσταση προέρχεται από τη Γερμανία και άλλες χώρες που θέλουν να περιοριστεί το μέγεθος του κοινού προϋπολογισμού και οι εθνικές συνεισφορές.

Σύμφωνα με τους Financial Times, το Βερολίνο έχει απορρίψει το πακέτο των περίπου €2 τρισ., θεωρώντας υπερβολική την αύξηση της οικονομικής επιβάρυνσης των κρατών-μελών.

Και η γερμανική στάση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.

Ως η μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ και ένας από τους μεγαλύτερους καθαρούς χρηματοδότες του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, η Γερμανία βρίσκεται ουσιαστικά στην πρώτη γραμμή κάθε συζήτησης για αύξηση των εθνικών εισφορών.

Το μήνυμα του Κόστα προς τους καθαρούς πληρωτές είναι ήδη προσεκτικά διατυπωμένο:

«Πρέπει να διατηρήσουμε αυτές τις συνεισφορές σε λογικά επίπεδα». 

Ο Νότος φοβάται το «ψαλίδι»

Στην άλλη πλευρά βρίσκονται χώρες όπως Ιταλία και Ισπανία, αλλά και κράτη με μεγάλη εξάρτηση από την Κοινή Αγροτική Πολιτική και τα περιφερειακά ταμεία.

Η βασική ανησυχία τους είναι διαφορετική:

αν πρέπει να χρηματοδοτηθούν περισσότερα για άμυνα, ασφάλεια, Ουκρανία και ανταγωνιστικότητα χωρίς να αυξηθεί αρκετά ο συνολικός προϋπολογισμός, από πού θα κοπούν τα χρήματα;

Και οι προφανείς υποψήφιοι είναι δύο από τις μεγαλύτερες παραδοσιακές πολιτικές της ΕΕ:

αγροτικές ενισχύσεις και συνοχή.

Ήδη από τις διαπραγματεύσεις του Ιουνίου είχαν διαμορφωθεί δύο στρατόπεδα, με νότιες και ανατολικές χώρες να ζητούν ισχυρότερη προστασία της γεωργίας και της περιφερειακής χρηματοδότησης, ενώ δημοσιονομικά αυστηρότερες κυβερνήσεις πίεζαν προς την αντίθετη κατεύθυνση.

€865 δισ. για περιφέρειες, γεωργία και κοινωνική συνοχή

Η Επιτροπή έχει επιχειρήσει να απαντήσει σε αυτές τις ανησυχίες με μια τεράστια κοινή δεξαμενή.

Περίπου €865 δισ. του προτεινόμενου προϋπολογισμού προορίζονται για τη μεγάλη κατηγορία που περιλαμβάνει περιφέρειες, κοινωνική και εδαφική συνοχή, γεωργία και συναφείς πολιτικές.

Το μοντέλο όμως αλλάζει.

Για πρώτη φορά προβλέπονται National and Regional Partnership Plans, δηλαδή εθνικά και περιφερειακά σχέδια που θα συγκεντρώνουν κάτω από μία κοινή στρατηγική χρηματοδοτήσεις οι οποίες σήμερα βρίσκονται σε διαφορετικά ταμεία.

Και αυτό έχει προκαλέσει ανησυχία σε όσους φοβούνται ότι οι παραδοσιακές ευρωπαϊκές πολιτικές θα χάσουν μέρος της αυτονομίας και της προστασίας που διαθέτουν σήμερα.

€409 δισ. για τη μάχη ανταγωνιστικότητας

Το δεύτερο μεγάλο χρηματοδοτικό μπλοκ αφορά την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

Η πρόταση προβλέπει περίπου €409 δισ. για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της έρευνας και των σχετικών επενδύσεων.

Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη γεωοικονομική αλλαγή.

Η Ευρώπη προσπαθεί να χρηματοδοτήσει ταυτόχρονα:

• AI και προηγμένες τεχνολογίες,
• ημιαγωγούς,
• καθαρή βιομηχανία,
• ενεργειακή ασφάλεια,
• κρίσιμες πρώτες ύλες,
• αμυντική βιομηχανία.

Ο προϋπολογισμός επομένως μετατρέπεται σε βιομηχανικό όπλο απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.

Και τώρα πρέπει να πληρωθεί και το NextGenerationEU

Υπάρχει όμως ένας λογαριασμός που δεν υπήρχε στις προηγούμενες μεγάλες διαπραγματεύσεις.

Η ΕΕ πρέπει πλέον να αρχίσει να αποπληρώνει τα κοινά δάνεια που χρησιμοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση του NextGenerationEU.

Στον προτεινόμενο προϋπολογισμό έχουν υπολογιστεί περίπου €25 δισ. ετησίως —ή 0,11% του ευρωπαϊκού ΑΕΕ— για την αποπληρωμή αυτών των δανείων.

Με απλά λόγια:

πριν αρχίσει η Ευρώπη να μοιράζει χρήματα για τις νέες προτεραιότητες, πρέπει πλέον να εξυπηρετεί και το χρέος της προηγούμενης μεγάλης κρίσης.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη António Costa (@antoniocosta.euco)

Η μεγάλη μάχη: Ποιος θα πληρώσει;

Εδώ βρίσκεται ίσως η δυσκολότερη εξίσωση.

Εάν οι εθνικές κυβερνήσεις δεν θέλουν να αυξήσουν σημαντικά τις συνεισφορές τους, η ΕΕ χρειάζεται νέους ίδιους πόρους.

Ο Κόστα το λέει ξεκάθαρα:

«Ένα ισορροπημένο και φιλόδοξο πακέτο νέων κοινών πόρων θα αποτελέσει ουσιαστικό μέρος μιας συνολικής συμφωνίας». 

Πίσω από τη φράση βρίσκεται μια τεράστια πολιτική διαπραγμάτευση.

Διότι «νέοι ίδιοι πόροι» σημαίνει ουσιαστικά ότι η Ευρώπη πρέπει να βρει νέες πηγές εσόδων σε επίπεδο ΕΕ — κάτι που αγγίζει άμεσα τη φορολογική και δημοσιονομική κυριαρχία των κρατών.

Άμυνα εναντίον αγροτών;

Αυτό είναι το πολιτικά εκρηκτικό δίλημμα που ο Κόστα θέλει να αποφύγει.

Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερα χρήματα για άμυνα.

Χρειάζεται περισσότερα για ανταγωνιστικότητα.

Χρειάζεται να συνεχίσει να στηρίζει την Ουκρανία.

Χρειάζεται περισσότερα για σύνορα και μεταναστευτική πολιτική.

Αλλά ταυτόχρονα οι κυβερνήσεις δεν μπορούν εύκολα να επιστρέψουν στους αγρότες και στις περιφέρειες λέγοντας:

«τα δικά σας χρήματα μειώθηκαν για να αγοράσουμε όπλα».

Γι’ αυτό και η διαπραγμάτευση είναι πολύ περισσότερο πολιτική παρά λογιστική.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη António Costa (@antoniocosta.euco)

Γιατί ο Κόστα βιάζεται τόσο

Θεωρητικά, ο νέος προϋπολογισμός αρχίζει την 1η Ιανουαρίου 2028.

Άρα γιατί πρέπει να συμφωνηθεί ήδη μέσα στο 2026;

Ο Κόστα δίνει την απάντηση: μετά την πολιτική συμφωνία απαιτείται περίπου ένας χρόνος για να στηθεί όλο το νομοθετικό και διοικητικό πλαίσιο, ώστε να μη διακοπεί η χρηματοδότηση αγροτών, επιχειρήσεων, φοιτητών, ερευνητών και επενδυτικών προγραμμάτων.

Υπάρχει όμως και δεύτερος λόγος.

Το 2027 είναι εκλογικά επικίνδυνο.

Γαλλία, Ιταλία, Πολωνία και Ισπανία μπαίνουν σε κρίσιμους πολιτικούς κύκλους, γεγονός που μπορεί να κάνει μια ήδη δύσκολη ευρωπαϊκή συμφωνία ακόμη δυσκολότερη.

Γι’ αυτό ο Κόστα θέλει να κλειδώσει το deal πριν αλλάξει το πολιτικό σκηνικό.

Και για την Ελλάδα τα €2 τρισ. είναι τεράστιο θέμα

Για την Αθήνα, αυτή η διαπραγμάτευση έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από όσο δείχνει ένας «ευρωπαϊκός προϋπολογισμός».

Η Ελλάδα βγαίνει από την περίοδο του RRF και αναζητεί τη χρηματοδοτική γέφυρα για την επόμενη γενιά επενδύσεων.

Άρα το πόσα χρήματα θα υπάρχουν μετά το 2027 για:

συνοχή, αγροτική πολιτική, ενεργειακές υποδομές, μεταφορές, νερό, ψηφιακά έργα, άμυνα και ανταγωνιστικότητα

θα επηρεάσει άμεσα και το ελληνικό αναπτυξιακό μοντέλο.

Και εδώ συνδέεται άμεσα με το προηγούμενο οικονομικό μας θέμα για την post-RRF Ελλάδα.

Η μάχη μόλις ξεκίνησε

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει ήδη θέσει τον στόχο:

συμφωνία πριν από το τέλος του 2026. 

Αλλά για να επιτευχθεί απαιτείται ομοφωνία μεταξύ των κρατών-μελών.

Και αυτό σημαίνει ότι ο Κόστα πρέπει να συμβιβάσει σχεδόν ασύμβατες απαιτήσεις:

οι καθαροί πληρωτές θέλουν μικρότερο λογαριασμό.

Ο Νότος και η Ανατολή θέλουν να προστατεύσουν συνοχή και αγρότες.

Η Ανατολική Ευρώπη απαιτεί περισσότερη ασφάλεια.

Η Κομισιόν ζητά περισσότερα χρήματα για ανταγωνιστικότητα.

Η Ευρώπη πρέπει να χρηματοδοτήσει την άμυνά της.

Και παράλληλα πρέπει να πληρώνει το χρέος του NextGenerationEU.

Αυτός είναι ο λόγος που η περιοδεία που ξεκίνησε σήμερα ο Αντόνιο Κόστα δεν είναι μια συνηθισμένη διπλωματική περιοδεία.

Είναι η έναρξη μιας μάχης €2 τρισ. για το ποια Ευρώπη θα χρηματοδοτείται μετά το 2027 — και ποιος τελικά θα πληρώσει τον λογαριασμό.

Πηγή: Pagenews.gr