Δύο πρώην πρωθυπουργοί, δύο εντελώς διαφορετικές απειλές και ένα Μέγαρο Μαξίμου που μπαίνει στην τελική ευθεία προς τις εκλογές επιχειρώντας να ξαναστήσει την πολιτική σκακιέρα γύρω από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Αλέξης Τσίπρας και Αντώνης Σαμαράς δεν προκαλούν το ίδιο πρόβλημα στη Νέα Δημοκρατία.
Και αυτή ακριβώς είναι η λεπτομέρεια που εξηγεί μεγάλο μέρος της κυβερνητικής στρατηγικής των τελευταίων ημερών.
Ο Τσίπρας είναι ένας αντίπαλος που η ΝΔ γνωρίζει καλά. Έχει κυβερνήσει, έχει αφήσει ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα και το όνομά του μπορεί να επαναφέρει στη συντηρητική βάση μνήμες από το 2015, το δημοψήφισμα, τα capital controls και την περίοδο ΣΥΡΙΖΑ.
Ο Σαμαράς είναι διαφορετική περίπτωση.
Δεν διεκδικεί ψηφοφόρους από την άλλη πλευρά του πολιτικού φάσματος. Εάν τελικά προχωρούσε σε νέο πολιτικό φορέα, θα μπορούσε να απευθυνθεί μέσα στην ίδια δεξαμενή από την οποία η ΝΔ προσπαθεί να επαναπατρίσει ψηφοφόρους.
Γι’ αυτό το πραγματικό πολιτικό παιχνίδι είναι πιο σύνθετο από ένα απλό «Μητσοτάκης εναντίον Τσίπρα».
Γιατί ο Τσίπρας μπορεί να γίνει ο αντίπαλος που… βολεύει τη ΝΔ
Το παράδοξο είναι εμφανές.
Όσο περισσότερο η κυβέρνηση επιτίθεται στον Αλέξη Τσίπρα, τόσο περισσότερο τον αναγνωρίζει ως πολιτικό αντίπαλο.
Και όσο περισσότερο εκείνος εμφανίζεται ως δυνητικός διεκδικητής της εξουσίας, τόσο ευκολότερο γίνεται για τη ΝΔ να μετατρέψει τις επόμενες εκλογές από μια χαλαρή ψήφο δυσαρέσκειας σε δίλημμα διακυβέρνησης.
Αυτό ακριβώς υποστηρίζει η ανάλυση του Crisis Monitor: ένας ισχυρότερος Τσίπρας μπορεί να περιορίσει το περιθώριο του δυσαρεστημένου νεοδημοκράτη να ψηφίσει μικρότερο κόμμα στα δεξιά θεωρώντας ότι η πρωτιά της ΝΔ είναι δεδομένη. Πρόκειται για πολιτική εκτίμηση και όχι για αποδεδειγμένο κυβερνητικό σχέδιο, αλλά ο μηχανισμός έχει σαφή εκλογική λογική.
Με άλλα λόγια, άλλο να πιστεύει ένας ψηφοφόρος ότι μπορεί να «τιμωρήσει» τη ΝΔ χωρίς συνέπειες και άλλο να θεωρεί ότι η ψήφος του μπορεί να κρίνει ποιος θα βρίσκεται στο Μέγαρο Μαξίμου.
Εκεί ακριβώς αρχίζει να λειτουργεί ξανά η πόλωση.
ΔΕΘ: Η κυβέρνηση σηκώνει τον Τσίπρα στο ρινγκ
Η σύγκρουση έχει ήδη ξεκινήσει.
Η απόφαση του Αλέξη Τσίπρα να παρουσιάσει το οικονομικό του πρόγραμμα στη Θεσσαλονίκη πριν από την κεντρική παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ προκάλεσε έντονη κυβερνητική αντίδραση.
Ο Παύλος Μαρινάκης μίλησε για «πρωτοφανή στα χρονικά απρέπεια», ενώ πυρά εξαπέλυσαν επίσης κυβερνητικά στελέχη, μεταξύ των οποίων ο Άδωνις Γεωργιάδης και ο Κωστής Χατζηδάκης.
Ο Γεωργιάδης, μάλιστα, ανέβασε ακόμη περισσότερο τους τόνους, επιμένοντας στον χαρακτηρισμό «παλιόπαιδο» για τον πρώην πρωθυπουργό και κατηγορώντας τον ότι επιχειρεί να σπάσει μια πολιτική σειρά δεκαετιών στη ΔΕΘ.
Η πολιτική συνέπεια είναι προφανής:
η κυβέρνηση, ενώ επιτίθεται στον Τσίπρα, ταυτόχρονα τον ανεβάζει στο κεντρικό πολιτικό ρινγκ απέναντι στον Μητσοτάκη.
Και αυτό μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο και για τους δύο.
Τσίπρας και Μητσοτάκης χρειάζονται ο ένας τον άλλον;
Εδώ βρίσκεται το ενδιαφέρον σημείο.
Ο Τσίπρας χρειάζεται τον Μητσοτάκη για να παρουσιάσει την επιστροφή του όχι ως μία ακόμη αναδιάταξη στον χώρο της Κεντροαριστεράς αλλά ως επιστροφή με στόχο την εξουσία.
Ο Μητσοτάκης, αντίστοιχα, μπορεί να χρησιμοποιήσει τον Τσίπρα για να επαναφέρει το ισχυρότερο εκλογικό δίλημμα που είχε η ΝΔ τα προηγούμενα χρόνια:
σταθερότητα ή επιστροφή στην περίοδο 2015-2019.
Αυτό πιέζει ταυτόχρονα και το ΠΑΣΟΚ.
Όσο η πολιτική αντιπαράθεση προσωποποιείται γύρω από Μητσοτάκη και Τσίπρα, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τον Νίκο Ανδρουλάκη να επιβάλει το δικό του δίλημμα εξουσίας.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Άδωνις Γεωργιάδης πλέον υποστηρίζει ανοιχτά πως η επανεμφάνιση ισχυρού πολιτικού φορέα υπό τον Τσίπρα αποτελεί απόδειξη της αδυναμίας του ΠΑΣΟΚ να καταλάβει τον χώρο της αντιπολίτευσης.
Ο Σαμαράς όμως είναι άλλος πονοκέφαλος
Και εδώ αλλάζει ολόκληρη η εξίσωση.
Ο Αντώνης Σαμαράς δεν απειλεί τη ΝΔ επειδή μπορεί εύκολα να γίνει πρωθυπουργός.
Την απειλεί επειδή, εάν δημιουργήσει νέο κόμμα, μπορεί να αφαιρέσει κρίσιμες μονάδες από την εκλογική της βάση.
Πρόσφατα πολιτικά ρεπορτάζ αναφέρουν ότι στο κυβερνητικό στρατόπεδο το ενδεχόμενο κόμματος Σαμαρά συνυπολογίζεται στα σενάρια και ότι σχεδιάζονται αναχώματα προς τα δεξιά.
Και η διαφορά είναι τεράστια.
Ο Τσίπρας μπορεί να λειτουργήσει ως εξωτερικός αντίπαλος που συσπειρώνει.
Ο Σαμαράς θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εσωτερικός ανταγωνιστής της ευρύτερης παράταξης που αποσυσπειρώνει.
Τα νούμερα δείχνουν γιατί υπάρχει ανησυχία – αλλά όχι ακόμη «βόμβα Σαμαρά»
Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που πρέπει να κρατήσουμε για να είναι το άρθρο πραγματικό ρεπορτάζ και όχι κατασκευή σεναρίων.
Σε πανελλαδική έρευνα της Interview τον Ιούνιο, στην ερώτηση πόσο πιθανό θα ήταν οι ερωτώμενοι να ψηφίσουν ένα κόμμα υπό τον Αντώνη Σαμαρά, 5% απάντησε «πολύ» και 6% «αρκετά», ενώ 79% απάντησε «καθόλου».
Άρα δεν έχουμε αυτή τη στιγμή δημοσκοπική απόδειξη ότι ένα κόμμα Σαμαρά θα εξελισσόταν αυτομάτως σε μεγάλη εκλογική δύναμη.
Αλλά για τη ΝΔ δεν χρειάζεται να γίνει μεγάλη δύναμη για να δημιουργήσει πρόβλημα.
Σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό σύστημα, ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη μετακίνηση ψηφοφόρων μπορεί να αποκτήσει σημασία για την απόσταση από το όριο αυτοδυναμίας, τους μετεκλογικούς συσχετισμούς και τη δυνατότητα του Μητσοτάκη να εμφανίσει τη ΝΔ ως αδιαμφισβήτητο πόλο σταθερότητας.
Η μεγάλη δεξαμενή στα δεξιά της ΝΔ
Η πίεση δεν ξεκινά σήμερα.
Ήδη στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου 2023, οι Σπαρτιάτες είχαν πάρει 4,68%, η Ελληνική Λύση 4,44% και η Νίκη 3,69%.
Μαζί ξεπερνούσαν το 12%.
Τότε όμως η ΝΔ βρισκόταν στο 40,56%.
Σήμερα, οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν ένα πολύ πιο κατακερματισμένο τοπίο, με τη ΝΔ να παραμένει πρώτη αλλά να μην διαθέτει το εκλογικό «μαξιλάρι» του 2023. Το Crisis Monitor, επικαλούμενο το Politico Poll of Polls, τοποθετεί τη ΝΔ κοντά στο 30%, τον νέο φορέα Τσίπρα στο 17% και το ΠΑΣΟΚ στο 11%.
Τα συγκεκριμένα ποσοστά είναι στιγμιότυπο δημοσκοπικών εκτιμήσεων και όχι πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος.
Αποτυπώνουν όμως το βασικό πρόβλημα: η ΝΔ εξακολουθεί να κυριαρχεί, αλλά έχει μεγαλύτερη ανάγκη επανασυσπείρωσης της εκλογικής βάσης που την οδήγησε στο 40,56% το 2023.
Το σχέδιο Μητσοτάκη: Να μετατρέψει τη διαμαρτυρία σε δίλημμα εξουσίας
Αυτό μπορεί να είναι το μεγάλο στοίχημα της επόμενης περιόδου.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν χρειάζεται κατ’ ανάγκη να κερδίσει πίσω έναν δυσαρεστημένο δεξιό ψηφοφόρο πείθοντάς τον ότι συμφωνεί πλέον με κάθε κυβερνητική επιλογή.
Μπορεί να επιχειρήσει να τον επαναφέρει θέτοντας ένα διαφορετικό ερώτημα:
Ποιον θέλεις πρωθυπουργό την επόμενη ημέρα;
Εάν ο αντίπαλος είναι ένας κατακερματισμένος χώρος μικρών κομμάτων, η ψήφος διαμαρτυρίας είναι εύκολη.
Εάν απέναντι βρίσκεται ο Αλέξης Τσίπρας με πραγματική προοπτική διεκδίκησης της εξουσίας, η ψήφος αποκτά διαφορετικό βάρος.
Και εκεί το Μαξίμου μπορεί να ξαναπαίξει το χαρτί της σύγκρισης δύο κυβερνητικών περιόδων.
Το πραγματικό πρόβλημα για το Μαξίμου λέγεται «δεξιά πολυκατοικία»
Αυτό εξηγεί και γιατί ο Σαμαράς αποτελεί διαφορετικού τύπου πολιτικό κίνδυνο.
Ένας νέος φορέας υπό τον πρώην πρωθυπουργό θα μπορούσε να διεκδικήσει ψηφοφόρους που δεν θέλουν Τσίπρα, αλλά ταυτόχρονα επιθυμούν να στείλουν αυστηρό μήνυμα στον Μητσοτάκη.
Δηλαδή ακριβώς τους ψηφοφόρους που η στρατηγική της πόλωσης με τον Τσίπρα θα επιχειρούσε να επαναφέρει στη ΝΔ.
Γι’ αυτό και η εικόνα των τελευταίων ημερών έχει ενδιαφέρον: σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ, το Μαξίμου παρακολουθεί τόσο την επιστροφή Τσίπρα όσο και τις κινήσεις Σαμαρά, χωρίς να θεωρεί κανέναν από τους δύο αμελητέα παράμετρο.
Η μάχη πριν από τη μάχη
Η ΔΕΘ θα είναι το πρώτο μεγάλο crash test αυτής της νέας πολιτικής γεωγραφίας.
Ο Τσίπρας θέλει να μπει πριν από τον Μητσοτάκη στην οικονομική συζήτηση.
Ο Μητσοτάκης θέλει να επαναφέρει στο προσκήνιο την κυβέρνηση, την οικονομία, τις παρεμβάσεις για τη μεσαία τάξη και το αφήγημα της σταθερότητας.
Το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να μη συνθλιβεί από την αναβίωση ενός διπόλου Μητσοτάκη–Τσίπρα.
Και στα δεξιά βρίσκεται ο μεγάλος άγνωστος: τι τελικά θα κάνει ο Αντώνης Σαμαράς.
Τσίπρας απέναντι, Σαμαράς δίπλα
Αυτό είναι τελικά το παράδοξο που κάνει τη σημερινή συγκυρία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα.
Για τον Μητσοτάκη, ένας ισχυρότερος Τσίπρας μπορεί να είναι ταυτόχρονα απειλή και πολιτικό εργαλείο.
Απειλή, επειδή επαναφέρει έναν αναγνωρίσιμο διεκδικητή εξουσίας.
Εργαλείο, επειδή μπορεί να ξαναφέρει σπίτι ψηφοφόρους της ΝΔ που σήμερα αισθάνονται ασφαλείς να κινηθούν προς μικρότερα κόμματα.
Ο Σαμαράς λειτουργεί ανάποδα.
Μπορεί να μην απειλεί άμεσα τον Μητσοτάκη για την πρωθυπουργία, αλλά θα μπορούσε να χτυπήσει τη ΝΔ ακριβώς στην περιοχή από την οποία χρειάζεται να αντλήσει δυνάμεις για να πλησιάσει ξανά τα ποσοστά αυτοδυναμίας.
Γι’ αυτό ο πιο ακριβής τρόπος να περιγραφεί η νέα πολιτική εξίσωση δεν είναι ότι «το Μαξίμου θέλει Τσίπρα και φοβάται Σαμαρά» ως διαπιστωμένο σχέδιο — κάτι τέτοιο δεν τεκμηριώνεται.
Είναι πιο ενδιαφέρον:
Ο Τσίπρας είναι ο αντίπαλος που μπορεί να συσπειρώσει τη ΝΔ. Ο Σαμαράς είναι ο αντίπαλος που μπορεί να της πάρει τη συσπείρωση.
Και αυτή η διπλή πίεση ενδέχεται να καθορίσει πολύ περισσότερο την πορεία προς τις εκλογές από όσο δείχνουν σήμερα οι δημοσκοπήσεις.
Πηγή: pagenews.gr