Ισλανδία: Το δημοψήφισμα που ανοίγει ξανά τη συζήτηση για την ΕΕ

Οι Ισλανδοί καλούνται στις κάλπες για ένα ερώτημα που αφορά την επανεκκίνηση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το αποτέλεσμα μπορεί να καθορίσει όχι την ένταξη, αλλά το πλαίσιο της επόμενης μεγάλης συζήτησης για τη χώρα.

Ένα ερώτημα με πολύ μεγαλύτερο βάρος από το μέγεθος της χώρας

Οι περίπου 272.000 Ισλανδοί προσέρχονται αύριο στις κάλπες για ένα δημοψήφισμα που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της χώρας τους. Το ερώτημα είναι σαφές: «Πρέπει η Ισλανδία να επαναλάβει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση;» Η διαδικασία δεν αφορά άμεση ψήφο υπέρ ή κατά της ένταξης, αλλά το αν θα ανοίξει ξανά ο δρόμος για συνομιλίες με τις Βρυξέλλες.

Αν υπερισχύσει το «ναι», η ισλανδική κυβέρνηση θα επαναλάβει τις επαφές με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε κάθε περίπτωση, μια τελική συμφωνία δεν θα ισχύσει αυτόματα, καθώς θα χρειαστεί και νέα έγκριση από τους ίδιους τους Ισλανδούς.

Η γεωπολιτική συγκυρία που επανέφερε το θέμα

Η συζήτηση για την ευρωπαϊκή πορεία της Ισλανδίας αναζωπυρώθηκε σε μια περίοδο έντονων διεθνών εξελίξεων. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η αυξανόμενη στρατηγική σημασία της Αρκτικής και η αβεβαιότητα που αποδίδεται στην εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, ιδιαίτερα μετά τις αναφορές του στη Γροιλανδία, επανέφεραν το ερώτημα αν η συμμετοχή στην Ε.Ε. μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια σε ένα μικρό κράτος.

Η ψηφοφορία έρχεται περίπου δέκα χρόνια μετά το «πάγωμα» των ενταξιακών διαπραγματεύσεων και σε μια διαφορετική γεωπολιτική πραγματικότητα. Η υπουργός Εξωτερικών Θόργκερντουρ Κάτριν Γκούναρσντότιρ έχει συνδέσει ανοιχτά αυτή τη νέα συνθήκη με την ευρωπαϊκή επιλογή, υπογραμμίζοντας τη σημασία που έχει να στέκονται μαζί χώρες με κοινές αρχές και αξίες.

Τι σημαίνει ένα «ναι» για τις Βρυξέλλες

Για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, μια θετική έκβαση θα εκλαμβανόταν ως πολιτική επιτυχία σε μια συγκυρία κατά την οποία η διεύρυνση επανέρχεται στο προσκήνιο λόγω Ουκρανίας, Μολδαβίας και Δυτικών Βαλκανίων. Η Ισλανδία θεωρείται ιδιότυπα κατάλληλος υποψήφιος, καθώς είναι εύπορη χώρα, μέλος του ΝΑΤΟ, συμμετέχει στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και στη Σένγκεν και ήδη εφαρμόζει μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Αντίθετα, ένα «όχι» θα έστελνε διαφορετικό μήνυμα. Θα αποτελούσε πλήγμα στην εικόνα της Ε.Ε. ως πόλου έλξης σε μια εποχή που η γεωπολιτική αβεβαιότητα εντείνεται και η συζήτηση για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αποκτά νέα διάσταση.

Η αλιεία στο κέντρο της εσωτερικής αντιπαράθεσης

Στο εσωτερικό της Ισλανδίας, όμως, το βασικό ζήτημα δεν είναι η γεωπολιτική, αλλά η οικονομία. Στην προεκλογική συζήτηση κυριάρχησαν δύο θέματα: η μελλοντική υιοθέτηση του ευρώ και, κυρίως, η αλιεία. Τα θαλάσσια προϊόντα αντιστοιχούν σχεδόν στο 40% των εξαγωγών αγαθών της χώρας, γεγονός που καθιστά τον κλάδο κεντρικό για την οικονομική της ζωή.

Ο φόβος ότι η χώρα θα χάσει τον έλεγχο των αλιευτικών πόρων υπήρξε ένας από τους βασικότερους λόγους για τους οποίους εγκαταλείφθηκε η προηγούμενη προσπάθεια ένταξης. Η σημερινή υπουργός Εξωτερικών έχει ξεκαθαρίσει ότι η Ισλανδία δεν πρόκειται να δεχθεί συμφωνία που δεν διασφαλίζει τον έλεγχο της αλιείας της.

Η οριακή μάχη και το επόμενο βήμα

Η αναμέτρηση παραμένει εξαιρετικά αμφίρροπη. Η πιο πρόσφατη δημοσκόπηση της Maskína εμφανίζει το 51,3% να τάσσεται υπέρ της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων και το 48,7% κατά, με τη διαφορά να βρίσκεται εντός του περιθωρίου στατιστικού λάθους. Αυτό σημαίνει ότι το αποτέλεσμα μπορεί να κριθεί στις λεπτομέρειες.

Ακόμη κι αν επικρατήσει το «ναι», η συζήτηση για την ευρωπαϊκή πορεία της Ισλανδίας δεν θα ολοκληρωθεί. Θα περάσει σε ένα επόμενο και δυσκολότερο στάδιο: τη διαπραγμάτευση των όρων με τους οποίους η χώρα θα μπορούσε να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για την ώρα, όμως, το δημοψήφισμα αφορά κυρίως το αν η πόρτα θα ανοίξει ξανά.

Πηγή: Pagenews.gr