Η Δυτική Μακεδονία αποτελεί ίσως το δυσκολότερο τεστ της ελληνικής ενεργειακής μετάβασης.
Για δεκαετίες, η περιοχή τροφοδότησε με λιγνίτη την ηλεκτροδότηση της χώρας, έχτισε γύρω από τη ΔΕΗ ένα ολόκληρο οικονομικό οικοσύστημα και συνέδεσε χιλιάδες θέσεις εργασίας με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Τώρα, καθώς η Ελλάδα απομακρύνεται από τον λιγνίτη, το πραγματικό πολιτικό ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα πραγματοποιηθεί η μετάβαση.
Είναι τι θα πάρει η περιοχή σε αντάλλαγμα.
Από τις εγκαταστάσεις της νέας μονάδας Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Αποδοτικότητας της ΔΕΗ στον ΑΗΣ Καρδιάς, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να δώσει τη δική του απάντηση.
«Η πραγματικότητα έρχεται να διαψεύσει αυτούς που ισχυρίζονταν ότι η ΔΕΗ εγκαταλείπει τη Δυτική Μακεδονία», τόνισε ο πρωθυπουργός.
Η πολιτική σημασία της επίσκεψης είναι μεγαλύτερη από μια ακόμη ενεργειακή επένδυση.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να περάσει από την άμυνα απέναντι στην κριτική για την απολιγνιτοποίηση σε ένα νέο αφήγημα: η Δυτική Μακεδονία δεν παύει να αποτελεί ενεργειακό κέντρο της Ελλάδας — αλλάζει το είδος της ενέργειας που παράγει.
Από τον λιγνίτη σε ένα νέο ενεργειακό χαρτοφυλάκιο
Ο πρωθυπουργός περιέγραψε ουσιαστικά το νέο μοντέλο της ΔΕΗ στην περιοχή.
«Η ΔΕΗ συνεχίζει να επενδύει στη Δυτική Μακεδονία, εστιάζοντας σε ένα διαφοροποιημένο και καθαρό μείγμα παραγωγής ενέργειας που περιλαμβάνει Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, συστήματα αντλησιοταμίευσης, χρήση φυσικού αερίου», ανέφερε.
Αυτή είναι η ουσία του σχεδίου.
Η περιοχή επιχειρεί να περάσει από ένα σχεδόν μονοκαλλιεργητικό ενεργειακό μοντέλο, βασισμένο στον λιγνίτη, σε ένα χαρτοφυλάκιο διαφορετικών τεχνολογιών.
ΑΠΕ για παραγωγή καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας.
Αντλησιοταμίευση για αποθήκευση και εξισορρόπηση του συστήματος.
Φυσικό αέριο ως μεταβατικό και ευέλικτο καύσιμο.
Και υποδομές τηλεθέρμανσης ώστε η ενεργειακή μετάβαση να συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα των κατοίκων.
Η ΣΗΘΥΑ και το πρώτο χειροπιαστό όφελος για τον πολίτη
Η νέα μονάδα Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Αποδοτικότητας έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή απαντά σε ένα πρακτικό πρόβλημα της μεταλιγνιτικής εποχής.
Οι λιγνιτικές μονάδες δεν παρήγαγαν μόνο ηλεκτρικό ρεύμα.
Τροφοδοτούσαν και τα συστήματα τηλεθέρμανσης των πόλεων.
Η αποχώρηση του λιγνίτη δημιουργούσε επομένως το ερώτημα: από πού θα προέρχεται πλέον η θερμική ενέργεια;
Ο Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η νέα εγκατάσταση αναμένεται να καλύψει «πλήρως, με σταθερό και προβλέψιμο τρόπο, τις ανάγκες τηλεθέρμανσης της ευρύτερης περιοχής».
Εδώ βρίσκεται και ένα κρίσιμο πολιτικό στοιχείο.
Η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να γίνει αποδεκτή από τις τοπικές κοινωνίες μόνο εάν μεταφράζεται σε συγκεκριμένο όφελος.
Θέρμανση.
Θέσεις εργασίας.
Επενδύσεις.
Νέα οικονομική δραστηριότητα.
Και τελικά χαμηλότερο ενεργειακό κόστος.
Στάσσης: Η επόμενη μέρα περνά και από την αποθήκευση
Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ Γιώργος Στάσσης ενημέρωσε τον πρωθυπουργό για τις παραγωγικές δυνατότητες της νέας μονάδας, τα θερμικά φορτία που θα διοχετεύονται στην τηλεθέρμανση, αλλά και τα σχέδια αντλησιοταμίευσης που προγραμματίζει η επιχείρηση στη Δυτική Μακεδονία.
Η αντλησιοταμίευση έχει στρατηγική σημασία.
Όσο αυξάνεται η παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη να αποθηκεύεται ενέργεια όταν υπάρχει πλεόνασμα και να επιστρέφει στο σύστημα όταν αυξάνεται η ζήτηση.
Αυτό σημαίνει ότι οι παλιές ενεργειακές περιοχές μπορούν να αποκτήσουν νέο ρόλο.
Όχι μόνο ως τόποι παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά ως κόμβοι αποθήκευσης και διαχείρισης ενός πολύ πιο σύνθετου ηλεκτρικού συστήματος.
Μητσοτάκης: Η ΔΕΗ ως «εθνικός πρωταγωνιστής»
Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα είχε και η αναφορά του πρωθυπουργού στην ίδια τη ΔΕΗ.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την επιχείρηση «εθνικό πρωταγωνιστή» με δυνατότητα επέκτασης πέρα από τα ελληνικά σύνορα.
Η διατύπωση αποτυπώνει την αλλαγή που επιδιώκει να προβάλει η κυβέρνηση για τη μεγαλύτερη ενεργειακή εταιρεία της χώρας.
Από μια επιχείρηση επικεντρωμένη στην ελληνική αγορά και στον λιγνίτη, σε έναν περιφερειακό ενεργειακό όμιλο με παρουσία σε διαφορετικές τεχνολογίες και αγορές.
Και ο πρωθυπουργός συνέδεσε ευθέως την οικονομική υγεία της επιχείρησης με τον καταναλωτή.
«Μια υγιής και κερδοφόρος επιχείρηση είναι αυτή που μπορεί να στηρίξει την κοινωνία και την οικονομία, προσφέροντας ανταγωνιστικές τιμές ρεύματος σε μια περίοδο που η καταπολέμηση της ακρίβειας αποτελεί κορυφαία κυβερνητική προτεραιότητα», σημείωσε.
Αυτή είναι ίσως η πολιτικά δυσκολότερη υπόσχεση.
Γιατί η επιτυχία της πράσινης μετάβασης δεν θα κριθεί μόνο στα εγκατεστημένα MW.
Θα κριθεί και στον λογαριασμό του νοικοκυριού.
Το μεγάλο στοίχημα: Περισσότερες δουλειές από όσες χάθηκαν
Υπάρχει όμως ένα ακόμη δυσκολότερο τεστ: η απασχόληση.
Η απολιγνιτοποίηση αφαίρεσε από τη Δυτική Μακεδονία ένα οικονομικό μοντέλο δεκαετιών.
Ο Μητσοτάκης ανέβασε πολύ ψηλά τον πήχη για το τελικό αποτέλεσμα.
«Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι το ισοζύγιο απασχόλησης στη Δυτική Μακεδονία θα είναι θετικό», δήλωσε.
Και προχώρησε ακόμη περισσότερο:
«Θα έχουν δημιουργηθεί πολλές περισσότερες και καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας από αυτές που χάθηκαν ως αποτέλεσμα της μετάβασης μακριά από τον λιγνίτη».
Αυτό μετατρέπει την ενεργειακή πολιτική σε απολύτως μετρήσιμο πολιτικό στοίχημα.
Δεν αρκεί η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών.
Δεν αρκεί η αντικατάσταση των καυσίμων.
Η κυβέρνηση δεσμεύεται ότι η νέα οικονομία θα δημιουργήσει περισσότερη απασχόληση από αυτήν που καταστράφηκε.
Και μάλιστα καλύτερα αμειβόμενη.
Η Δυτική Μακεδονία ως εργαστήριο της νέας ελληνικής οικονομίας
Η σημασία της περιοχής ξεπερνά πλέον την ενέργεια.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει τη μετάβαση με ένα ευρύτερο παραγωγικό μοντέλο.
Ενέργεια και αποθήκευση.
Βιομηχανία.
Αγροτεχνολογία.
Υποδομές.
Νέες επενδύσεις.
Και διαφορετικές πηγές απασχόλησης ώστε η περιοχή να μην εξαρτάται ξανά από έναν μόνο κλάδο.
Το μήνυμα που θέλει να εκπέμψει το Μαξίμου είναι ότι η μεταλιγνιτική εποχή δεν σημαίνει «κλείσιμο».
Σημαίνει αλλαγή παραγωγικού μοντέλου.
Αυτό όμως είναι και το σημείο όπου η πολιτική αφήγηση θα συναντήσει την πραγματικότητα.
Οι πολίτες της Κοζάνης, της Πτολεμαΐδας και της Φλώρινας δεν θα κρίνουν την ενεργειακή μετάβαση από τα κυβερνητικά σχέδια.
Θα την κρίνουν από τις δουλειές, τους μισθούς, τις επενδύσεις και το κόστος ζωής.
Το πολιτικό στοίχημα δεν είναι να κλείσει ο λιγνίτης – Είναι να μη «κλείσει» μαζί του η περιοχή
Αυτό είναι τελικά το μεγάλο στοίχημα της κυβέρνησης.
Η απολιγνιτοποίηση αποτελεί ενεργειακή επιλογή.
Η επιτυχία ή η αποτυχία της όμως θα κριθεί κοινωνικά και πολιτικά.
Εάν η Δυτική Μακεδονία μετατραπεί σε περιοχή με ΑΠΕ, αποθήκευση, σύγχρονες ενεργειακές υποδομές, νέες επιχειρήσεις και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, τότε η κυβέρνηση θα μπορεί να υποστηρίξει ότι πραγματοποίησε μια πραγματική «δίκαιη μετάβαση».
Εάν όμως οι επενδύσεις παράγουν MW χωρίς να παράγουν αρκετές δουλειές και τοπικό εισόδημα, η πολιτική κριτική θα επιστρέψει.
Γι’ αυτό η νέα ΣΗΘΥΑ στην Καρδιά έχει συμβολισμό πολύ μεγαλύτερο από την ίδια την εγκατάσταση.
Ο Μητσοτάκης ουσιαστικά λέει στη Δυτική Μακεδονία:
«Η ΔΕΗ μένει εδώ — αλλάζει, επενδύει και μαζί της πρέπει να αλλάξει ολόκληρη η οικονομία της περιοχής».
Και βάζει πλέον δύο συγκεκριμένα κριτήρια επιτυχίας:
ανταγωνιστικότερη ενέργεια για τον καταναλωτή και περισσότερες, καλύτερα αμειβόμενες δουλειές για τη Δυτική Μακεδονία.
Αν αυτά επιτευχθούν, η περιοχή δεν θα είναι το «θύμα» της απολιγνιτοποίησης.
Μπορεί να γίνει το μεγαλύτερο παράδειγμα της επόμενης ενεργειακής εποχής της Ελλάδας.
Πηγή: pagenews.gr