Η Ελλάδα περνά τη Δευτέρα σε μία από τις σημαντικότερες φάσεις του εξοπλιστικού της σχεδιασμού των τελευταίων δεκαετιών.
Στο Τελ Αβίβ αναμένεται να υπογραφούν οι συμφωνίες για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», το νέο ολοκληρωμένο σύστημα αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας που προορίζεται να αλλάξει την αρχιτεκτονική άμυνας της χώρας.
Οι συμφωνίες θα υπογραφούν μεταξύ της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων του ελληνικού ΥΠΕΘΑ και της SIBAT, της Διεύθυνσης Διεθνούς Αμυντικής Συνεργασίας του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, μαζί με τους εμπλεκόμενους αμυντικούς φορείς και εταιρείες. Το κόστος του αντιαεροπορικού σκέλους τοποθετείται λίγο πάνω από τα 3 δισ. ευρώ, ενώ ελληνικές πηγές προσδιορίζουν το έργο περίπου στα 3,1 δισ. ευρώ.
Δεν πρόκειται απλώς για άλλη μία μεγάλη αγορά πυραύλων.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί το κεντρικό κομμάτι της νέας ελληνικής φιλοσοφίας αποτροπής: η χώρα περνά από μεμονωμένα οπλικά συστήματα σε δικτυωμένη, πολυεπίπεδη άμυνα, όπου αισθητήρες, ραντάρ, κέντρα διοίκησης και διαφορετικά αναχαιτιστικά μέσα θα λειτουργούν ως ενιαίο σύστημα.
Η συμφωνία των €3,1 δισ. και το χρονοδιάγραμμα των 35 μηνών
Το οικονομικό μέγεθος είναι μεγάλο, αλλά εξίσου σημαντικό είναι το χρονοδιάγραμμα.
Ο Νίκος Δένδιας έχει δηλώσει ότι το συνολικό κόστος των αντιαεροπορικών συστημάτων «υπερβαίνει ελαφρώς τα 3 δισεκατομμύρια» και ότι η πλήρης επιχειρησιακή ολοκλήρωση αναμένεται μέσα σε 35 μήνες, με σταδιακές παραδόσεις στο μεταξύ.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν σχεδιάζει έναν θεωρητικό «θόλο» για το μακρινό μέλλον.
Εφόσον τηρηθεί το πρόγραμμα, μέσα σε λιγότερο από τρία χρόνια θα πρέπει να έχει δημιουργηθεί ο βασικός κορμός μιας νέας αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής αρχιτεκτονικής.
Η ανάγκη είναι προφανής από τις τελευταίες συγκρούσεις σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή.
Drones χαμηλού κόστους, πύραυλοι cruise, βαλλιστικοί πύραυλοι και μαζικές επιθέσεις κορεσμού έχουν μετατρέψει την αεράμυνα από συμπληρωματική δυνατότητα σε κεντρικό στοιχείο εθνικής επιβίωσης.
Δένδιας: «Προστατευτική ασπίδα απέναντι σε όλες τις σύγχρονες απειλές»
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας έχει περιγράψει με σαφήνεια τη λογική του συστήματος.
«Δημιουργούμε επιτέλους μια προστατευτική ασπίδα για την ελληνική επικράτεια, με πολλαπλά επίπεδα άμυνας απέναντι σε όλες τις σύγχρονες απειλές, συμπεριλαμβανομένων αεροσκαφών, drones, πυραύλων και βαλλιστικών πυραύλων», έχει δηλώσει.
Η επιλογή της λέξης «πολλαπλά επίπεδα» είναι κρίσιμη.
Ένα σύστημα αεράμυνας δεν χρειάζεται μόνο έναν πύραυλο μεγάλης εμβέλειας.
Χρειάζεται διαφορετικές ζώνες εμπλοκής για διαφορετικές απειλές.
Άλλο μέσο χρειάζεται για ένα φθηνό drone σε μικρό ύψος και άλλο για έναν βαλλιστικό πύραυλο.
Η φιλοσοφία είναι επομένως να μη χρησιμοποιείται ένα πανάκριβο αναχαιτιστικό για κάθε στόχο, αλλά να επιλέγεται το κατάλληλο επίπεδο άμυνας ανάλογα με το είδος, την απόσταση και την ταχύτητα της απειλής.
Το ισραηλινό DNA του νέου ελληνικού θόλου
Η επιλογή του Ισραήλ δεν είναι τυχαία.
Η χώρα διαθέτει ίσως τη μεγαλύτερη πραγματική επιχειρησιακή εμπειρία διεθνώς σε πολυεπίπεδη αντιπυραυλική άμυνα, έχοντας αναπτύξει διαφορετικά συστήματα για αναχαίτιση απειλών σε διαφορετικά ύψη και αποστάσεις.
Το ελληνικό πρόγραμμα αναμένεται να βασιστεί σε ισραηλινά ραντάρ και πυραυλικά συστήματα των Rafael και Israel Aerospace Industries, τα οποία θα αποτελέσουν βασικά στοιχεία της νέας αρχιτεκτονικής.
Παράλληλα, Αθήνα και Ιερουσαλήμ έχουν ήδη επεκτείνει την αμυντική συνεργασία πολύ πέρα από την αγορά εξοπλισμών.
Για το 2026 έχει συμφωνηθεί πρόγραμμα 54 κοινών δράσεων, 29 στην Ελλάδα και 25 στο Ισραήλ, με έμφαση σε επιχειρησιακή διαλειτουργικότητα, drones, αντι-drone τεχνολογίες, κυβερνοάμυνα, έρευνα και αμυντική καινοτομία.
Ο Δένδιας έχει χαρακτηρίσει τη διμερή σχέση στρατηγική, σημειώνοντας:
«Η αμυντική μας συνεργασία πλέον καλύπτει ολόκληρο το φάσμα: από την επιχειρησιακή διαλειτουργικότητα και τις κοινές ασκήσεις μέχρι τη στρατηγική σύγκλιση στην έρευνα, στην καινοτομία, στην αμυντική τεχνολογία και βιομηχανία».
Το κρίσιμο σημείο: Η Ελλάδα παίρνει τον πηγαίο κώδικα
Υπάρχει όμως ένα στοιχείο της συμφωνίας που στρατηγικά μπορεί να είναι σημαντικότερο ακόμη και από το ίδιο το hardware.
Η Ελλάδα έχει θέσει ως απαράβατη προϋπόθεση την πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα του συστήματος Command & Control.
Και ο Νίκος Δένδιας ήταν απολύτως κατηγορηματικός:
«Οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν αποκτούν και δεν θα αποκτήσουν συστήματα στα οποία δεν διαθέτουμε τον πηγαίο κώδικα», έχει δηλώσει.
Και εξήγησε γιατί:
«Να λειτουργούν οι Ένοπλες Δυνάμεις ένα σύστημα τέτοιων δυνατοτήτων χωρίς να έχουν δυνατότητα παρέμβασης στην αρχιτεκτονική και στην εξέλιξή του, καθιστά τη χώρα όμηρο ακόμη και της φιλικότερης ξένης χώρας ή συμμάχου. Αυτό είναι απολύτως αδύνατο».
Αυτό αποτελεί μεγάλη αλλαγή φιλοσοφίας στις ελληνικές προμήθειες.
Η Αθήνα δεν θέλει απλώς να αγοράζει ένα «κλειστό» σύστημα.
Θέλει να μπορεί να το τροποποιεί, να το εξελίσσει και να το προσαρμόζει στις δικές της επιχειρησιακές ανάγκες χωρίς να εξαρτάται πλήρως από τον ξένο κατασκευαστή.
Σε έναν ψηφιακό πόλεμο, αυτή είναι πραγματική στρατηγική αυτονομία.
Πάνω από €700 εκατ. μπορούν να μείνουν στην Ελλάδα
Το δεύτερο κρίσιμο στοιχείο είναι η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή.
Το ΥΠΕΘΑ έχει θέσει ως στόχο συμμετοχή ελληνικών εταιρειών τουλάχιστον 25% στην παραγωγή των συστημάτων.
Με ένα πρόγραμμα περίπου 3,1 δισ. ευρώ, αυτό μεταφράζεται θεωρητικά σε βιομηχανικό έργο άνω των 700 εκατ. ευρώπου μπορεί να περάσει στην ελληνική αμυντική βιομηχανία, ανάλογα με την τελική δομή των συμβάσεων.
Η κυβέρνηση θέλει να συνδέσει αυτή την πολιτική με έναν ευρύτερο στόχο:
η Ελλάδα να πάψει να λειτουργεί αποκλειστικά ως αγοραστής εισαγόμενων οπλικών συστημάτων.
Ο Δένδιας έχει περιγράψει τη φιλοσοφία ως μετάβαση από «χώρα πελάτη» σε χώρα που συμπαράγει και παράγειαμυντικές τεχνολογίες.
Αν η βιομηχανική συμμετοχή εφαρμοστεί πραγματικά —και δεν περιοριστεί σε εργασίες χαμηλής προστιθέμενης αξίας— η «Ασπίδα του Αχιλλέα» μπορεί να αποτελέσει και βιομηχανικό πρόγραμμα, όχι μόνο εξοπλιστικό.
Γιατί η Ελλάδα αλλάζει τώρα όλη τη φιλοσοφία άμυνας
Μέχρι σήμερα, η ισχυρότερη ελληνική «αεράμυνα» ήταν σε μεγάλο βαθμό η ίδια η Πολεμική Αεροπορία.
Τα μαχητικά αναλάμβαναν σημαντικό μέρος της προστασίας του ελληνικού εναέριου χώρου.
Η νέα φιλοσοφία θέλει να αλλάξει αυτόν τον καταμερισμό.
Ο Δένδιας έχει εξηγήσει ότι η νέα πυραυλική ομπρέλα θα μπορεί να απελευθερώσει τα μαχητικά 4ης, 4,5 και 5ης γενιάς από μεγάλο μέρος της αποστολής εδαφικής άμυνας ώστε να χρησιμοποιηθούν περισσότερο ως δυνάμεις αποτροπής και στρατηγικής κρούσης.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς η Πολεμική Αεροπορία περνά στην εποχή των F-35 και παράλληλα διευρύνει τον στόλο των F-16 Viper.
Η λογική είναι:
η «Ασπίδα του Αχιλλέα» προστατεύει.
Τα μαχητικά αποκτούν μεγαλύτερη ελευθερία να αποτρέπουν.
Πέντε επίπεδα και όχι απλώς ένας «Iron Dome»
Ο όρος «ελληνικός Iron Dome» χρησιμοποιείται συχνά για λόγους ευκολίας.
Δεν περιγράφει όμως με ακρίβεια το ελληνικό σχέδιο.
Η πλήρης «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί ευρύτερη αμυντική φιλοσοφία με πέντε επίπεδα που καλύπτουν θάλασσα, ξηρά, αέρα, διάστημα και κυβερνοχώρο.
Σε παλαιότερη παρουσίασή του ο Δένδιας είχε επίσης περιγράψει πέντε επιχειρησιακές διαστάσεις προστασίας: anti-drone, anti-missile, anti-aircraft, anti-ship και anti-submarine.
Άρα η συμφωνία με το Ισραήλ αποτελεί τον κρίσιμο πυραυλικό πυρήνα ενός μεγαλύτερου σχεδίου και όχι ολόκληρη την «Ασπίδα» από μόνη της.
Η γεωπολιτική διάσταση: Ελλάδα–Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο
Η υπογραφή έχει αναπόφευκτα και γεωπολιτικό βάρος.
Ελλάδα και Ισραήλ έχουν μετατρέψει τη σχέση τους τα τελευταία χρόνια από απλή διμερή συνεργασία σε στρατηγική σχέση ασφάλειας.
Η Αθήνα εντάσσει τη συνεργασία αυτή και στο σχήμα 3+1 Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ–ΗΠΑ, το οποίο ο Δένδιας έχει χαρακτηρίσει άξονα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο ίδιος έχει συνδέσει ευθέως αυτή τη στρατηγική με την ανάγκη προστασίας της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας:
«Η Ελλάδα υπερασπίζεται την κυριαρχία της, υπερασπίζεται τα κυριαρχικά της δικαιώματα, χωρίς να απειλεί κανέναν και χωρίς να διεκδικεί τίποτα».
Και πρόσθεσε ότι η «Ατζέντα 2030» έχει ως στόχο να δημιουργήσει «τις ισχυρότερες Ένοπλες Δυνάμεις από τη δημιουργία του σύγχρονου ελληνικού κράτους».
Το μήνυμα προς την Τουρκία είναι αποτρεπτικό, όχι δηλωτικό
Η συμφωνία δεν χρειάζεται να κατονομάζει την Τουρκία για να έχει σαφή στρατηγική σημασία στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μια ολοκληρωμένη ελληνική αεράμυνα αλλάζει τον υπολογισμό οποιουδήποτε δυνητικού αντιπάλου.
Αυξάνει το κόστος μιας πυραυλικής ή αεροπορικής επιχείρησης.
Περιορίζει τη χρησιμότητα μαζικών επιθέσεων με drones.
Προστατεύει κρίσιμες υποδομές, στρατιωτικές βάσεις και αστικά κέντρα.
Και επιτρέπει στην ελληνική Πολεμική Αεροπορία να χρησιμοποιείται περισσότερο για επιθετική αποτροπή αντί να δεσμεύεται αποκλειστικά στην άμυνα του εθνικού χώρου.
Το σημαντικό είναι ότι η Αθήνα δεν παρουσιάζει την «Ασπίδα» ως εργαλείο επιθετικής στρατηγικής.
Την παρουσιάζει ως μηχανισμό που κάνει πολύ ακριβότερη οποιαδήποτε σκέψη επίθεσης εναντίον της Ελλάδας.
Η αυριανή υπογραφή είναι μόνο η αρχή
Η πραγματική επιτυχία του προγράμματος θα κριθεί σε τέσσερα σημεία.
Στην τήρηση του χρονοδιαγράμματος των 35 μηνών.
Στην πραγματική ενσωμάτωση των διαφορετικών αισθητήρων και πυραυλικών συστημάτων σε ένα ενιαίο δίκτυο.
Στην ουσιαστική —και όχι συμβολική— συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας.
Και στην πλήρη τεχνολογική αυτονομία του ελληνικού Command & Control μέσω πρόσβασης στον πηγαίο κώδικα.
Αν αυτά επιτευχθούν, τότε η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν θα είναι απλώς άλλη μία ακριβή προμήθεια.
Θα αποτελεί μια δομική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα υπερασπίζεται τον εθνικό της χώρο.
Για δεκαετίες, η ελληνική αποτροπή βασιζόταν κυρίως σε ισχυρά μαχητικά, πλοία και ανθρώπινο δυναμικό.
Η νέα εποχή προσθέτει κάτι διαφορετικό:
ένα ψηφιακά συνδεδεμένο, πολυεπίπεδο πλέγμα άμυνας που πρέπει να εντοπίζει, να αξιολογεί και να καταστρέφει απειλές από ένα μικρό drone μέχρι έναν βαλλιστικό πύραυλο.
Και αυτό είναι το πραγματικό στρατηγικό βάρος της συμφωνίας που υπογράφεται τη Δευτέρα στο Ισραήλ:
η Ελλάδα δεν αγοράζει απλώς πυραύλους. Χτίζει έναν νέο τρόπο πολέμου — ώστε ο πόλεμος να γίνει πολύ δυσκολότερο να ξεκινήσει.
Πηγή: pagenews.gr