Σαφές μήνυμα προς τις Βρυξέλλες, λίγες ώρες πριν από την έναρξη ενός κρίσιμου τετραημέρου για το μέλλον της παγκόσμιας ναυτιλίας, στέλνει ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Βασίλης Κικίλιας.
Με παρέμβασή του ενόψει των συζητήσεων στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), που διεξάγονται στο Λονδίνο από την 1η έως τις 4 Σεπτεμβρίου, ο υπουργός προειδοποιεί ότι η έλλειψη ευελιξίας στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να δυσκολέψει —αντί να διευκολύνει— την επίτευξη μιας διεθνούς συμφωνίας για την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας.
Η ελληνική θέση δεν αμφισβητεί τον στόχο της πράσινης μετάβασης. Επιχειρεί όμως να μεταφέρει τη συζήτηση στο πώς αυτή θα εφαρμοστεί: με ποια καύσιμα, με ποιες τεχνολογίες, σε ποιο χρονοδιάγραμμα και κυρίως με ποιο οικονομικό κόστος για τη ναυτιλία, το εμπόριο, τις επιχειρήσεις και τελικά τους καταναλωτές.
Κικίλιας: Δεν ακούστηκαν χώρες που εκπροσωπούν πάνω από το 70% της ευρωπαϊκής ναυτιλίας
Ο Βασίλης Κικίλιας ασκεί ευθεία κριτική στη διαδικασία των ευρωπαϊκών προπαρασκευαστικών συζητήσεων.
«Ενόψει των κρίσιμων διαπραγματεύσεων που ακολουθούν, επιθυμώ να εκφράσω την έντονη ανησυχία μου για τις σχετικές προπαρασκευαστικές συζητήσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.»
Σύμφωνα με τον υπουργό, η ΕΕ δεν επέδειξε την απαιτούμενη ευελιξία ώστε να διαμορφωθεί μια γραμμή που να μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερη διεθνή συναίνεση.
«Δυστυχώς, οι συζητήσεις αυτές κατέδειξαν έλλειψη κατανόησης και ουσιαστικής βούλησης για την επίδειξη της αναγκαίας ευελιξίας, ώστε να καταστεί δυνατή η σύγκλιση, χωρίς να ληφθούν δεόντως υπόψη τα ζητήματα που έθεσαν κράτη-μέλη τα οποία εκπροσωπούν περισσότερο από το 70% της ευρωπαϊκής ναυτιλίας.»
Το ποσοστό έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς η ελληνική πλευρά επιχειρεί να δείξει ότι οι επιφυλάξεις δεν προέρχονται από μια περιφερειακή μειοψηφία, αλλά από κράτη με ιδιαίτερα μεγάλο πραγματικό αποτύπωμα στη ναυτιλιακή δραστηριότητα της Ευρώπης.
«Οι άκαμπτες προσεγγίσεις μπορεί να υπονομεύσουν τη συμφωνία»
Η βασική προειδοποίηση Κικίλια αφορά πλέον το ίδιο το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων του IMO.
«Φοβάμαι ότι η επιμονή σε άκαμπτες προσεγγίσεις θα μπορούσε τελικά να υπονομεύσει τις προοπτικές σύγκλισης και, κατ’ επέκταση, επίτευξης συμφωνίας στον ΙΜΟ.»
Το διακύβευμα είναι μεγάλο.
Η ναυτιλία είναι κατεξοχήν διεθνής δραστηριότητα. Ένα πλοίο μπορεί να ανήκει σε εταιρεία μιας χώρας, να είναι νηολογημένο σε δεύτερη, να χρηματοδοτείται από τρίτη και να μεταφέρει φορτίο μεταξύ διαφορετικών ηπείρων.
Γι’ αυτό και για χώρες με ισχυρή ναυτιλία, όπως η Ελλάδα, η ύπαρξη ενός ενιαίου παγκόσμιου κανονιστικού πλαισίου έχει ιδιαίτερη σημασία.
Εάν οι μεγάλες ναυτιλιακές δυνάμεις δεν καταλήξουν σε κοινή βάση, αυξάνεται ο κίνδυνος διαφορετικών περιφερειακών καθεστώτων, πρόσθετης γραφειοκρατίας και άνισων όρων ανταγωνισμού.
Η ελληνική γραμμή: Φιλοδοξία, αλλά μαζί με διαθέσιμα καύσιμα και τεχνολογία
Η Αθήνα δεν ζητά εγκατάλειψη των περιβαλλοντικών στόχων.
Το επιχείρημα Κικίλια είναι ότι η περιβαλλοντική φιλοδοξία πρέπει να συμβαδίζει με την πραγματική εξέλιξη των τεχνολογιών που καλείται να χρησιμοποιήσει η ναυτιλία.
«Αυτό που χρειαζόμαστε είναι να γεφυρώσουμε τη φιλοδοξία με την εξέλιξη των καυσίμων, των συστημάτων πρόωσης και των τεχνολογικών εξελίξεων.»
Πρόκειται ουσιαστικά για το κεντρικό δίλημμα της ενεργειακής μετάβασης στη ναυτιλία.
Ο κλάδος καλείται να επενδύσει σε πλοία που θα έχουν επιχειρησιακή ζωή δεκαετιών, ενώ ακόμη εξελίσσονται τα εναλλακτικά καύσιμα, οι υποδομές ανεφοδιασμού και οι τεχνολογίες πρόωσης που θα κυριαρχήσουν στην επόμενη περίοδο.
Λανθασμένη επιλογή τεχνολογίας σήμερα μπορεί να σημαίνει τεράστιο stranded investment αύριο.
Κικίλιας: Ρεαλιστικά και τεχνολογικά εφαρμόσιμα μέτρα
Ο υπουργός θέτει τρεις βασικές προϋποθέσεις για το νέο πλαίσιο: ρεαλισμό, τεχνολογική εφαρμοσιμότητα και οικονομική βιωσιμότητα.
«Αυτό πρέπει να γίνει με ανοιχτή και εποικοδομητική στάση, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μέτρα που είναι ρεαλιστικά και τεχνολογικά εφαρμόσιμα και, επιπλέον, δεν αυξάνουν το κόστος για τις οικογένειες και τις επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.»
Εδώ βρίσκεται και η οικονομική διάσταση της ελληνικής παρέμβασης.
Οι νέοι περιβαλλοντικοί κανόνες δεν επηρεάζουν μόνο τις ναυτιλιακές εταιρείες.
Αυξήσεις στο κόστος καυσίμων, στη χρηματοδότηση νέων πλοίων ή στην κανονιστική συμμόρφωση μπορούν να μεταφερθούν στα ναύλα και, μέσω της εφοδιαστικής αλυσίδας, στις τελικές τιμές προϊόντων.
Η πράσινη μετάβαση της ναυτιλίας είναι επομένως ταυτόχρονα περιβαλλοντικό, βιομηχανικό και πληθωριστικό ζήτημα.
Πάνω από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου ταξιδεύει δια θαλάσσης
Ο Κικίλιας υπενθυμίζει και το μέγεθος του κλάδου που βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
«Η διεθνής ναυτιλία, η οποία μεταφέρει περισσότερο από το 80% του διεθνούς εμπορίου, υπηρετεί με συνέπεια τις κοινωνίες μας υπό δύσκολες συνθήκες.»
Η αναφορά αυτή εξηγεί γιατί οι αποφάσεις του IMO ξεπερνούν κατά πολύ τα στενά όρια της ναυτιλιακής βιομηχανίας.
Οποιαδήποτε μεγάλη αλλαγή στο κόστος μεταφοράς μπορεί να επηρεάσει πρώτες ύλες, τρόφιμα, ενέργεια, βιομηχανικά προϊόντα και εμπορευματικές αλυσίδες σε παγκόσμια κλίμακα.
Γιατί η Ελλάδα παρεμβαίνει τόσο έντονα
Η θέση της Αθήνας έχει ιδιαίτερο βάρος λόγω του μεγέθους της ελληνόκτητης ναυτιλίας.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την περιβαλλοντική πολιτική αλλά και έναν από τους στρατηγικότερους κλάδους της οικονομίας και της διεθνούς επιρροής της χώρας.
Η ελληνική πλευρά παραδοσιακά υποστηρίζει ότι οι βασικοί κανόνες για την παγκόσμια ναυτιλία πρέπει να διαμορφώνονται στον IMO, ώστε να εφαρμόζονται με όσο το δυνατόν πιο ομοιόμορφο τρόπο διεθνώς.
Η λογική είναι ότι η κλιματική αλλαγή δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά εάν ένα πλοίο υπάγεται σε δραστικά διαφορετικούς κανόνες ανάλογα με το λιμάνι ή τη γεωγραφική περιοχή στην οποία βρίσκεται.
Ο φόβος του κανονιστικού κατακερματισμού
Αυτό είναι και το ευρύτερο πρόβλημα πίσω από την αντιπαράθεση.
Εάν δεν επιτευχθεί παγκόσμια συμφωνία στον IMO, περισσότερες χώρες ή περιφερειακοί οργανισμοί μπορούν να κινηθούν προς δικά τους συστήματα.
Για τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις, ένα τέτοιο μοντέλο μπορεί να σημαίνει διαφορετικές απαιτήσεις εκπομπών, διαφορετικούς οικονομικούς μηχανισμούς και διαφορετικές υποχρεώσεις ανά εμπορική διαδρομή.
Για την Αθήνα, αυτό θα έφερνε μεγαλύτερη αβεβαιότητα στις επενδύσεις που πρέπει ήδη σήμερα να αποφασίσουν οι ναυτιλιακές εταιρείες για τον στόλο της επόμενης 20ετίας.
«Υπαρξιακή» συζήτηση για τη ναυτιλία
Η ισχυρότερη διατύπωση του υπουργού αφορά ακριβώς το μέγεθος της αλλαγής που βρίσκεται μπροστά στον κλάδο.
«Η συζήτηση αυτή είναι υπαρξιακής σημασίας για τη ναυτιλία.»
Η απανθρακοποίηση απαιτεί τεράστιες επενδύσεις σε πλοία, κινητήρες, καύσιμα, λιμενικές εγκαταστάσεις και νέες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Ταυτόχρονα, οι εταιρείες πρέπει να λαμβάνουν επενδυτικές αποφάσεις σήμερα χωρίς να είναι απολύτως σαφές ποια τεχνολογία ή ποιο καύσιμο θα επικρατήσει διεθνώς μετά από μία ή δύο δεκαετίες.
Ακριβώς γι’ αυτό η σταθερότητα και η προβλεψιμότητα των διεθνών κανόνων θεωρούνται κρίσιμες.
Το Λονδίνο γίνεται το μεγάλο τεστ για Ευρώπη και IMO
Οι διαπραγματεύσεις της 1ης–4ης Σεπτεμβρίου αποκτούν έτσι διπλή σημασία.
Πρώτον, θα δείξουν πόσο κοντά βρίσκεται η διεθνής ναυτιλιακή κοινότητα σε πραγματική σύγκλιση γύρω από τα μεσοπρόθεσμα μέτρα απανθρακοποίησης.
Δεύτερον, θα δείξουν εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να διαμορφώσει μια γραμμή που να συνδυάζει την υψηλή περιβαλλοντική φιλοδοξία με τις ανησυχίες των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών ναυτιλιακών κρατών.
Για την Ελλάδα, το ζητούμενο δεν είναι να καθυστερήσει η πράσινη μετάβαση.
Είναι να πραγματοποιηθεί με κανόνες που μπορούν να εφαρμοστούν παγκοσμίως, με τεχνολογίες που πραγματικά υπάρχουν ή μπορούν να αναπτυχθούν σε επαρκή κλίμακα και χωρίς το κόστος να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα ή να μεταφερθεί δυσανάλογα στην πραγματική οικονομία.
Και ο Βασίλης Κικίλιας συνοψίζει την ελληνική θέση:
«Εν τέλει, αποτελεί ευθύνη μας απέναντι στις κοινωνίες μας να καθοδηγήσουμε τον κλάδο που συνδέει τον κόσμο προς μια ασφαλή και βιώσιμη πορεία ενεργειακής μετάβασης.»
Το μήνυμα προς τις Βρυξέλλες πριν αρχίσει το κρίσιμο τετραήμερο στο Λονδίνο είναι επομένως σαφές: η πράσινη ναυτιλία χρειάζεται φιλοδοξία, αλλά χωρίς τεχνολογικό και οικονομικό ρεαλισμό η ίδια η παγκόσμια συμφωνία κινδυνεύει.
Πηγή: pagenews.gr