Μερικές φορές η σημαντικότερη κίνηση για την υγεία δεν απαιτεί ώρες, δύσκολες διαδικασίες ή ιδιαίτερη προετοιμασία.
Μπορεί να χρειάζεται μόλις 30 δευτερόλεπτα.
Αυτό είναι το μήνυμα που επιχειρεί να μεταφέρει ο Sir Chris Hoy, ένας από τους σημαντικότερους Βρετανούς ποδηλάτες όλων των εποχών, μετά τη διάγνωσή του με καρκίνο του προστάτη σε προχωρημένο στάδιο.
Ο Hoy χρησιμοποιεί πλέον τη δική του εμπειρία για να παρακινήσει τους άνδρες να γνωρίζουν τον προσωπικό τους κίνδυνο και να μην περιμένουν να εμφανιστούν συμπτώματα για να συζητήσουν με γιατρό το ενδεχόμενο προληπτικού ελέγχου.
Η διάγνωση που άλλαξε τη ζωή του Chris Hoy
Η ιστορία του ξεκίνησε με έναν επίμονο πόνο στον ώμο.
Ο Hoy αρχικά δεν έδωσε ιδιαίτερη σημασία, όμως όταν ο πόνος έγινε έντονος προχώρησε σε εξετάσεις. Αυτό που αποκαλύφθηκε ήταν πολύ σοβαρότερο από έναν απλό μυοσκελετικό τραυματισμό.
Οι εξετάσεις έδειξαν όγκο και στη συνέχεια διαπιστώθηκε ότι επρόκειτο για μετάσταση από καρκίνο του προστάτη.
Όταν έγινε η διάγνωση, η νόσος βρισκόταν ήδη στο τέταρτο στάδιο, με μεταστάσεις και σε άλλα σημεία του σώματός του.
Η προσωπική αυτή εμπειρία τον οδήγησε να μετατρέψει την ενημέρωση για τον καρκίνο του προστάτη σε έναν από τους βασικούς στόχους της δημόσιας παρουσίας του.
Το μήνυμά του δεν είναι να προκαλέσει φόβο.
Είναι να πείσει περισσότερους άνδρες να γνωρίζουν εγκαίρως εάν ανήκουν σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.
Τι είναι τα «30 δευτερόλεπτα»
Η αναφορά στα 30 δευτερόλεπτα αφορά έναν σύντομο διαδικτυακό Risk Checker της Prostate Cancer UK.
Ο χρήστης απαντά σε λίγες βασικές ερωτήσεις που σχετίζονται με παράγοντες όπως η ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό.
Η διαδικασία δεν αποτελεί διάγνωση καρκίνου.
Αποτελεί έναν γρήγορο τρόπο ώστε κάποιος να καταλάβει εάν υπάρχουν παράγοντες που δικαιολογούν συζήτηση με γιατρό για περαιτέρω έλεγχο.
Αυτή είναι και η πραγματική σημασία των «30 δευτερολέπτων»: όχι ότι ένα online τεστ μπορεί να εντοπίσει καρκίνο, αλλά ότι μπορεί να παρακινήσει έναν άνθρωπο να κάνει το επόμενο, ουσιαστικό βήμα.
Η εξέταση PSA
Ένα από τα βασικά εργαλεία στην πρώιμη διερεύνηση του καρκίνου του προστάτη είναι η εξέταση αίματος PSA.
Το PSA, δηλαδή το ειδικό προστατικό αντιγόνο, είναι μια ουσία που παράγεται από τον προστάτη και μπορεί να μετρηθεί στο αίμα.
Αυξημένη τιμή PSA μπορεί να συνδέεται με καρκίνο, δεν σημαίνει όμως αυτόματα ότι κάποιος έχει καρκίνο του προστάτη.
Το PSA μπορεί να αυξηθεί και για άλλους λόγους, όπως η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη ή η προστατίτιδα. Για τον λόγο αυτό η τιμή πρέπει να αξιολογείται από γιατρό και, εφόσον χρειάζεται, να ακολουθούν επιπλέον εξετάσεις.
Πότε αρχίζει η συζήτηση για προληπτικό έλεγχο
Οι ευρωπαϊκές ουρολογικές κατευθυντήριες οδηγίες δεν αντιμετωπίζουν όλους τους άνδρες με τον ίδιο τρόπο.
Για άνδρες χωρίς ιδιαίτερους επιβαρυντικούς παράγοντες, η συζήτηση για πρώιμο έλεγχο με PSA μπορεί να αρχίσει περίπου από τα 50 έτη.
Για άνδρες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του προστάτη, η έναρξη μπορεί να γίνει νωρίτερα, περίπου από τα 45 έτη, ενώ σε φορείς ορισμένων γονιδιακών μεταλλάξεων, όπως η BRCA2, μπορεί να εξεταστεί ακόμη και από την ηλικία των 40 ετών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνδρας συγκεκριμένης ηλικίας πρέπει αυτομάτως να κάνει τις ίδιες εξετάσεις με την ίδια συχνότητα.
Οι σύγχρονες οδηγίες δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου και στην ενημερωμένη συζήτηση με τον γιατρό.
Το οικογενειακό ιστορικό έχει σημασία
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που πρέπει να γνωρίζει ένας άνδρας είναι εάν υπάρχει ιστορικό καρκίνου του προστάτη στην οικογένεια.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάγνωση σε συγγενή πρώτου βαθμού, όπως πατέρα ή αδελφό, ειδικά όταν ο καρκίνος εμφανίστηκε σε σχετικά νεαρή ηλικία.
Σε τέτοιες περιπτώσεις η συζήτηση με ουρολόγο για πρώιμο έλεγχο μπορεί να αρχίσει νωρίτερα σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Το ίδιο ισχύει όταν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις κληρονομικής προδιάθεσης ή γνωστές μεταλλάξεις που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο.
Το μεγάλο πρόβλημα: Στην αρχή μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα
Ένας από τους λόγους για τους οποίους η πρόληψη έχει τόσο μεγάλη σημασία είναι ότι ο καρκίνος του προστάτη μπορεί στα πρώτα στάδια να μην προκαλεί εμφανή συμπτώματα.
Αυτό σημαίνει ότι η απουσία πόνου ή ενοχλήσεων δεν αποτελεί απόδειξη ότι όλα είναι φυσιολογικά.
Η περίπτωση του Chris Hoy είναι χαρακτηριστική ακριβώς επειδή η διάγνωση δεν ξεκίνησε από ένα τυπικό σύμπτωμα του προστάτη αλλά από πόνο που σχετιζόταν με ήδη υπάρχουσα μετάσταση.
Γι’ αυτό και η εκτίμηση κινδύνου πριν εμφανιστούν σοβαρά συμπτώματα μπορεί να έχει ιδιαίτερη αξία.
Γιατί αρκετοί άνδρες αναβάλλουν τον έλεγχο
Ο φόβος αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους.
Κάποιοι φοβούνται το ίδιο το αποτέλεσμα. Άλλοι αισθάνονται άβολα με την κλινική εξέταση ή θεωρούν ότι εφόσον δεν έχουν συμπτώματα δεν υπάρχει λόγος να επισκεφθούν ουρολόγο.
Όμως ο πρώτος έλεγχος μπορεί να είναι πολύ απλούστερος από όσο φαντάζονται.
Η μέτρηση PSA γίνεται με μια συνηθισμένη εξέταση αίματος και στη συνέχεια ο γιατρός αποφασίζει, με βάση την τιμή, την ηλικία, το ιστορικό και τους υπόλοιπους παράγοντες κινδύνου, εάν απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση.
Το PSA δεν είναι «τεστ καρκίνου»
Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα σημεία που πρέπει να γίνει κατανοητό.
Ένα υψηλό PSA δεν ισοδυναμεί με διάγνωση.
Οι ευρωπαϊκές οδηγίες αναφέρουν μάλιστα ότι σε ασυμπτωματικούς άνδρες με ορισμένες αυξημένες τιμές PSA συνιστάται συχνά επανάληψη της εξέτασης πριν ξεκινήσει η περαιτέρω διερεύνηση.
Ανάλογα με το συνολικό προφίλ κινδύνου, μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί μαγνητική τομογραφία προστάτη ή άλλες εξετάσεις πριν αποφασιστεί εάν χρειάζεται βιοψία.
Η διαδικασία επομένως είναι σταδιακή και εξατομικευμένη.
Η πρόληψη δεν χρειάζεται πανικό
Η ιστορία του Chris Hoy είναι σκληρή, αλλά το μήνυμα που προκύπτει από αυτήν δεν είναι ότι κάθε άνδρας πρέπει να φοβάται τον καρκίνο.
Είναι ότι η ενημέρωση και η έγκαιρη συζήτηση με έναν γιατρό είναι προτιμότερες από την άγνοια.
Για κάποιον μπορεί το πρώτο βήμα να είναι ένα online εργαλείο αξιολόγησης κινδύνου.
Για κάποιον άλλο μπορεί να είναι μια ερώτηση στον προσωπικό γιατρό ή στον ουρολόγο του.
Και για άλλους, ανάλογα με την ηλικία και το ιστορικό τους, μπορεί να είναι η μέτρηση PSA.
Τα «30 δευτερόλεπτα» λοιπόν δεν σώζουν από μόνα τους μια ζωή. Μπορούν όμως να είναι τα 30 δευτερόλεπτα που θα κάνουν κάποιον να σταματήσει την αναβολή, να αξιολογήσει τον κίνδυνό του και να ζητήσει έγκαιρα ιατρική συμβουλή. Και σε μια νόσο όπου η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αλλάξει καθοριστικά τις επιλογές αντιμετώπισης, αυτό το πρώτο βήμα έχει πραγματική αξία.
Πηγή: Pagenews.gr