Η δικαστική απόφαση και οι πρώτες αντιδράσεις
Έντονες αντιδράσεις προκάλεσε στη Μάλτα η αθώωση του μεγαλοεπιχειρηματία Γιόργκεν Φενεκ, ο οποίος είχε κατηγορηθεί ότι οργάνωσε τη δολοφονία της ερευνητικής δημοσιογράφου Ντάφνι Ανν Καρουάνα Γκαλιζία με παγιδευμένο αυτοκίνητο. Το δικαστήριο τον απάλλαξε από την κατηγορία, προκαλώντας την οργή της οικογένειας της δημοσιογράφου αλλά και υπερασπιστών της ελευθερίας του Τύπου.
Ο Φενεκ ήταν αντιμέτωπος με την κατηγορία ότι αποτελούσε τον εγκέφαλο της δολοφονίας της 53χρονης δημοσιογράφου το 2017. Η υπόθεση είχε ήδη αφήσει έντονο αποτύπωμα στη δημόσια ζωή της Μάλτας, καθώς πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις και συνέβαλε στην πτώση της κυβέρνησης.
Η δολοφονία που συγκλόνισε τη Μάλτα
Η Ντάφνι Καρουάνα Γκαλιζία είχε αποκτήσει φήμη ως μια από τις πιο αιχμηρές ερευνητικές φωνές της χώρας. Είχε χαρακτηριστεί «WikiLeaks ενός ατόμου» και είχε φέρει στο φως υποθέσεις διαφθοράς στα ανώτατα κλιμάκια, αποκαλύπτοντας τις στενές σχέσεις ανάμεσα σε πολιτικές και επιχειρηματικές ελίτ.
Η δολοφονία της προκάλεσε σοκ όχι μόνο στη Μάλτα αλλά και διεθνώς, φέρνοντας το μικρότερο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο επίκεντρο για ζητήματα κράτους δικαίου. Ακολούθησε μια μακρά περίοδος πολιτικής πίεσης, διαμαρτυριών και δημόσιας συζήτησης για τις θεσμικές αποτυχίες που επέτρεψαν να φτάσει η υπόθεση ως εκεί.
Η οικογένεια μιλά για άρνηση δικαιοσύνης
Σε ανακοίνωσή της, η οικογένεια της δημοσιογράφου υποστήριξε ότι η αθώωση του Φενεκ «της στερεί τη δικαιοσύνη που της αξίζει». Ο γιος της, Μάθιου Καρουάνα Γκαλιζία, έκανε λόγο για μια «τρομακτική απόφαση», προσθέτοντας ότι η χώρα ίσως να μην συνέλθει ποτέ από αυτήν.
Η οικογένεια ανέφερε επίσης την Τρίτη ότι η λογοδοσία για όσους διευκόλυναν, συνέβαλαν ή προστάτευσαν τους δολοφόνους της έχει καθυστερήσει υπερβολικά. Παράλληλα, επισήμανε ότι εννέα χρόνια μετά τη δολοφονία, οι θεσμικές αποτυχίες που επέτρεψαν το έγκλημα παραμένουν χωρίς ουσιαστική αντιμετώπιση και μεταρρύθμιση.
Παρατηρήσεις οργανώσεων για την ελευθερία του Τύπου
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ελευθερία του Τύπου και των Μέσων χαρακτήρισε την ετυμηγορία ανησυχητικό μήνυμα προς όσους επιτίθενται σε δημοσιογράφους και τους δολοφονούν. Αντίστοιχα, οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα δήλωσαν ότι βρίσκονται «σε κατάσταση οργής χωρίς όρια».
Η RSF τόνισε ότι, σχεδόν εννέα χρόνια μετά τη δολοφονία της Καρουάνα Γκαλιζία, οι αρχές της Μάλτας δεν έχουν καταφέρει να εντοπίσουν και να καταδικάσουν τον εγκέφαλο της υπόθεσης. Ζήτησε πλήρη δικαιοσύνη και την εφαρμογή των πολυαναμενόμενων μέτρων προστασίας για τους δημοσιογράφους και την ελευθερία του Τύπου.
Το πολιτικό και θεσμικό αποτύπωμα της υπόθεσης
Η δολοφονία της δημοσιογράφου δεν επηρέασε μόνο το δικαστικό σκέλος της υπόθεσης, αλλά και το πολιτικό σκηνικό της χώρας. Η πίεση της κοινής γνώμης και οι μαζικές διαδηλώσεις οδήγησαν τελικά στην παραίτηση του τότε πρωθυπουργού Τζόζεφ Μουσκάτ τον Ιανουάριο του 2020, μετά από κατηγορίες ότι προσπαθούσε να προστατεύσει φίλους και συμμάχους του από την έρευνα.
Παράλληλα, δημόσια έρευνα διάρκειας δύο ετών, που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 2021, κατέληξε ότι το κράτος όφειλε να «αναλάβει την ευθύνη» για τη δολοφονία, εξαιτίας του «κλίματος ατιμωρησίας» που είχε διαμορφωθεί από την κυβέρνηση. Σε ξεχωριστή έκθεση 437 σελίδων, τριμελές δικαστικό συμβούλιο είχε επισημάνει ότι το κράτος απέτυχε να προστατεύσει την Καρουάνα Γκαλιζία και την άφησε εκτεθειμένη σε προσωπικές επιθέσεις και λεκτική κακοποίηση από πολιτικούς.
Οι καταδίκες που έχουν ήδη εκδοθεί
Αν και η υπόθεση του Φενεκ έληξε με αθώωση, πέντε άτομα έχουν ήδη καταδικαστεί σε σχέση με τη δολοφονία, για την προμήθεια των εκρηκτικών και την εκτέλεση του εγκλήματος. Τον Ιούνιο του 2025, ο Ρόμπερτ Άγκιους και ο Τζέιμι Βέλα κρίθηκαν ένοχοι για την προμήθεια της βόμβας που σκότωσε τη δημοσιογράφο και καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη.
Οι τρεις άνδρες που πραγματοποίησαν τη δολοφονία, τα αδέλφια Τζορτζ και Άλφρεντ Ντε Τζορτζιο μαζί με τον Βινς Μάσκατ, εκτίουν ποινές κάθειρξης αφού κρίθηκαν ένοχοι για τον ρόλο τους. Ο ίδιος ο Φενεκ, επιχειρηματίας με δραστηριότητες στην ενέργεια και τον τουρισμό, είχε συλληφθεί το 2019 πάνω στο γιοτ του, την ώρα που επιχειρούσε να αποπλεύσει από τη Μάλτα, αφού είχε προσφερθεί χάρη σε μεσάζοντα της δολοφονίας με αντάλλαγμα να κατονομάσει τους εμπλεκομένους.
Οι εισαγγελείς τον κατηγορούσαν ότι έδωσε την εντολή για τη δολοφονία επειδή η δημοσιογράφος βρισκόταν κοντά στη δημοσίευση αποκαλυπτικού άρθρου για τον θείο του.
Πηγή: Pagenews.gr