Ισχυρό μήνυμα ιστορικής μνήμης έστειλε ο Νίκος Δένδιας με αφορμή τη συμπλήρωση 71 ετών από τα Σεπτεμβριανά του 1955, μία από τις σκοτεινότερες σελίδες στην ιστορία του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας δεν περιορίστηκε σε μια επετειακή αναφορά. Στην ανάρτησή του στο Χ συνέδεσε ευθέως τα γεγονότα με τη δραματική συρρίκνωση της Ελληνικής Μειονότητας της Πόλης και επικαλέστηκε τη Συνθήκη της Λωζάννης, υπογραμμίζοντας ότι οι διωγμοί παραβίαζαν τις προβλέψεις της.
Η κατακλείδα του ήταν χαρακτηριστική:
«Η Πόλη χωρίς τους Έλληνες έγινε φτωχότερη. Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποτελεί διαρκές χρέος μας».
Δένδιας: Η «Νύχτα των Κρυστάλλων» της Κωνσταντινούπολης
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει ο χαρακτηρισμός που επέλεξε ο υπουργός για τα γεγονότα της 6ης και 7ης Σεπτεμβρίου 1955.
«71 χρόνια από τα “Σεπτεμβριανά” του 1955, τη “Νύχτα των Κρυστάλλων” της Κωνσταντινούπολης», έγραψε.
Με αυτή τη διατύπωση ο Δένδιας επιλέγει έναν εξαιρετικά βαρύ ιστορικό παραλληλισμό για να περιγράψει το οργανωμένο πογκρόμ κατά της ελληνικής κοινότητας, κατά το οποίο λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν ελληνικές περιουσίες, επιχειρήσεις, κατοικίες, εκκλησίες και κοινοτικές δομές.
Τα Σεπτεμβριανά αποτέλεσαν καμπή για την παρουσία του Ελληνισμού στην Κωνσταντινούπολη, επιταχύνοντας μια διαδικασία συρρίκνωσης που συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια.
«Πρώτος κρίκος στην αλυσίδα των κατευθυνόμενων διωγμών»
Ο υπουργός Άμυνας προχωρά ακόμη περισσότερο ως προς την ιστορική και πολιτική ερμηνεία των γεγονότων.
«Πρώτος κρίκος στην αλυσίδα των κατευθυνόμενων διωγμών που επέφεραν τη δραματική συρρίκνωση της Ελληνικής Μειονότητας της Πόλης», αναφέρει.
Η επιλογή της λέξης «κατευθυνόμενων» είναι κεντρική στην τοποθέτησή του.
Ο Δένδιας παρουσιάζει τα γεγονότα όχι ως ένα απομονωμένο ξέσπασμα βίας, αλλά ως την αφετηρία μιας ακολουθίας πιέσεων και διωγμών που είχαν ως αποτέλεσμα τη δραματική μείωση μιας κοινότητας με παρουσία αιώνων στην Κωνσταντινούπολη.
Η Λωζάννη στο επίκεντρο του μηνύματος
Ιδιαίτερη πολιτική σημασία έχει και η ρητή αναφορά του υπουργού στη Συνθήκη της Λωζάννης.
Οι διωγμοί, σημειώνει, πραγματοποιήθηκαν «κατά παράβαση των προβλέψεων της Συνθήκης της Λωζάννης».
Η αναφορά αυτή μεταφέρει το μήνυμα πέρα από την ιστορική επέτειο.
Η Συνθήκη της Λωζάννης αποτελεί το θεμελιώδες διεθνές πλαίσιο που ρυθμίζει, μεταξύ άλλων, ζητήματα προστασίας των μη μουσουλμανικών μειονοτήτων στην Τουρκία και των μουσουλμανικών μειονοτήτων στην Ελλάδα.
Γι’ αυτό και η επίκλησή της από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
«Η Πόλη χωρίς τους Έλληνες έγινε φτωχότερη»
Ωστόσο, η πιο δυνατή φράση της ανάρτησης δεν αφορά ούτε τη διπλωματία ούτε τις συνθήκες.
Αφορά την ίδια την Κωνσταντινούπολη.
«Η Πόλη χωρίς τους Έλληνες έγινε φτωχότερη».
Με μία πρόταση, ο Δένδιας μεταφέρει τη συζήτηση από τους αριθμούς και τις διεθνείς συμφωνίες στην πολιτιστική απώλεια που προκάλεσε η συρρίκνωση του Ελληνισμού της Πόλης.
Γιατί η ελληνική κοινότητα δεν υπήρξε απλώς μία πληθυσμιακή ομάδα. Υπήρξε οργανικό κομμάτι της οικονομικής, κοινωνικής, εκπαιδευτικής και πολιτιστικής ζωής της Κωνσταντινούπολης.
Ιστορική μνήμη με σημερινό πολιτικό βάρος
Η παρέμβαση Δένδια αποκτά αναπόφευκτα και σημερινή πολιτική διάσταση.
Δεν πρόκειται για νέα διπλωματική διεκδίκηση ούτε η ανάρτηση περιλαμβάνει κάποια συγκεκριμένη αναφορά στη σημερινή τουρκική κυβέρνηση.
Υπενθυμίζει, όμως, ότι πίσω από τις σύγχρονες ελληνοτουρκικές διαφορές υπάρχει ένα βαρύ ιστορικό υπόβαθρο, το οποίο η Αθήνα θεωρεί ότι δεν πρέπει να αποσιωπάται.
Και η επιλογή του υπουργού να συνδέσει τα Σεπτεμβριανά με τη Λωζάννη έχει σαφή σημειολογία: οι σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας δεν στηρίζονται μόνο στην ανάγκη διαλόγου, αλλά και στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, των διεθνών συνθηκών και των ιστορικών δικαιωμάτων.
Μνήμη χωρίς λήθη
Η τελευταία πρόταση του Νίκου Δένδια συμπυκνώνει και ολόκληρο το μήνυμά του:
«Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποτελεί διαρκές χρέος μας».
Εβδομήντα ένα χρόνια μετά, η ελληνική κοινότητα της Κωνσταντινούπολης δεν έχει το δημογραφικό και κοινωνικό αποτύπωμα που είχε πριν από τα γεγονότα του 1955.
Όμως αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο επιμένει ο υπουργός: η αριθμητική συρρίκνωση μιας κοινότητας δεν συνεπάγεται και τη διαγραφή της ιστορίας της.
Σε μια περίοδο κατά την οποία Αθήνα και Άγκυρα καλούνται διαρκώς να ισορροπούν ανάμεσα στον διάλογο και στις διαφορές τους, ο Δένδιας επιλέγει να υπενθυμίσει ότι η οικοδόμηση του μέλλοντος δεν προϋποθέτει ιστορική αμνησία.
Αντιθέτως, προϋποθέτει μνήμη.
Πηγή: pagenews.gr