Με μια διαφορετική στρατηγική επιχειρεί η ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα να χτυπήσει το κυβερνητικό αφήγημα για την οικονομία: όχι με μια ακόμη γενική καταγγελία περί ακρίβειας, αλλά με μια σειρά συγκριτικών δεικτών που επιχειρούν να απαντήσουν στο ερώτημα εάν η οικονομική πρόοδος της τελευταίας επταετίας μεταφέρθηκε τελικά στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η υπεύθυνη Πολιτικού Σχεδιασμού της ΕΛ.Α.Σ., Ευγενία Φωτονιάτα, συγκρίνει στοιχεία της περιόδου 2018-2019 με τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα του 2024-2025, βάζοντας στο ίδιο κάδρο μισθούς, φτώχεια, ιδιωτικές δαπάνες Υγείας, θέρμανση, εκπαίδευση, PISA, κράτος δικαίου και ελευθερία του Τύπου.
Το πολιτικό συμπέρασμα της ΕΛ.Α.Σ. είναι σαφές: η κυβέρνηση μπορεί να εμφανίζει βελτίωση στους μεγάλους μακροοικονομικούς αριθμούς, αλλά αυτή δεν αποτυπώνεται με τον ίδιο τρόπο στην πραγματική ζωή.
Φωτονιάτα: «Όταν η αφήγηση συγκρούεται με την πραγματικότητα, δεν φταίει η πραγματικότητα»
Η Ευγενία Φωτονιάτα επιλέγει να επιτεθεί απευθείας στο κεντρικό οικονομικό αφήγημα του Μεγάρου Μαξίμου.
«Μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης, εκτός μνημονίων, με ρυθμισμένο χρέος και με 36 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, έχει ενδιαφέρον ότι η κυβέρνηση επιμένει να εξηγεί στους πολίτες πως περίπου δεν αντιλαμβάνονται σωστά την οικονομική τους κατάσταση», αναφέρει.
Και συνεχίζει:
«Μπορεί όμως και να ξέρουν κάτι περισσότερο για την καθημερινότητά τους. Και επειδή στο τέλος δεν κυβερνούν οι παρουσιάσεις αλλά τα αποτελέσματα, ας δούμε τι άφησε πίσω της αυτή η επταετία στους πραγματικούς δείκτες».
Η αιχμή κορυφώνεται στη φράση:
«Γιατί όταν η κυβερνητική αφήγηση συγκρούεται με την πραγματικότητα, συνήθως δεν φταίει η πραγματικότητα».
Μισθοί: Το ισχυρότερο «όπλο» της ΕΛ.Α.Σ.
Ένα από τα ισχυρότερα σημεία της επιχειρηματολογίας αφορά τη σύγκλιση των ελληνικών αποδοχών με την Ευρώπη.
Η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι ο μέσος ετήσιος μισθός πλήρους απασχόλησης αντιστοιχούσε περίπου στο 50% του ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2018 και υποχώρησε περίπου στο 45% το 2024.
Το τελευταίο σκέλος της εικόνας επιβεβαιώνεται σε μεγάλο βαθμό από τα στοιχεία της Eurostat: το 2024 ο προσαρμοσμένος μέσος ετήσιος μισθός πλήρους απασχόλησης ήταν €18.000 στην Ελλάδα έναντι €39.800 στην ΕΕ, δηλαδή περίπου 45,2% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η Ελλάδα είχε μάλιστα τον δεύτερο χαμηλότερο αντίστοιχο μισθό στην Ένωση μετά τη Βουλγαρία.
Αυτό δίνει στην αντιπολίτευση ένα δύσκολο πολιτικό επιχείρημα για την κυβέρνηση: άλλο η αύξηση των ονομαστικών μισθών και άλλο η πραγματική ευρωπαϊκή σύγκλιση.
Η μεγάλη πληγή του εξωτερικού ελλείμματος
Η ΕΛ.Α.Σ. βάζει επίσης στο στόχαστρο το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, συγκρίνοντας έλλειμμα 1,4% του ΑΕΠ το 2019 με 5,7% το 2025.
Το 5,7% επιβεβαιώνεται από την Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία χαρακτηρίζει το έλλειμμα ακόμη «υψηλό», παρότι υποχώρησε σημαντικά μέσα στο 2025.
Εδώ όμως υπάρχει μια σημαντική πλευρά που δεν χωρά εύκολα σε έναν αντιπολιτευτικό πίνακα.
Η ίδια Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι το 2025 οι άμεσες ξένες επενδύσεις έφτασαν στο ιστορικό υψηλό των €12 δισ. ή περίπου 5% του ΑΕΠ, ενώ η δημοσιονομική εικόνα παρέμεινε εξαιρετικά ισχυρή.
Άρα το εξωτερικό έλλειμμα αποτελεί πραγματική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας, αλλά δεν περιγράφει μόνο του τη συνολική μακροοικονομική κατάσταση.
Φτώχεια: Η ΕΛ.Α.Σ. πηγαίνει εκεί όπου πονά περισσότερο η κυβέρνηση
Ιδιαίτερο πολιτικό βάρος δίνει η ΕΛ.Α.Σ. στους κοινωνικούς δείκτες.
Σύμφωνα με τους πίνακες που παρουσίασε, ο κίνδυνος φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις αυξήθηκε από 17,9% το 2019 σε 19,6% το 2025.
Για τα παιδιά 0-17 ετών καταγράφει μεταβολή από 21,1% σε 22,8%.
Ακόμη εντονότερη είναι η εικόνα που παρουσιάζει για τους άνω των 65 ετών: από 12,2% σε 20,9%.
Η ΕΛΣΤΑΤ έχει πράγματι δημοσιεύσει τα στοιχεία EU-SILC 2025 για τον κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, επομένως εδώ υπάρχει επίσημη στατιστική βάση πάνω στην οποία χτίζεται η αντιπολιτευτική επιχειρηματολογία.
Η πολιτική επίθεση της ΕΛ.Α.Σ. είναι προφανής: μια οικονομία μπορεί να αναπτύσσεται, αλλά εάν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας εξακολουθούν να αισθάνονται ευάλωτα, η ανάπτυξη δεν μετατρέπεται αυτόματα σε πολιτικό κεφάλαιο.
Υγεία: €6,8 δισ. από την τσέπη των πολιτών
Ιδιαίτερα αιχμηρό είναι και το μέτωπο της Υγείας.
Σύμφωνα με την ΕΛ.Α.Σ., οι άμεσες ιδιωτικές πληρωμές για υπηρεσίες Υγείας αυξήθηκαν από €5,057 δισ. το 2019 σε €6,804 δισ. το 2024 — αύξηση 34,5% σε ονομαστικούς όρους.
Η αντιπολίτευση χρησιμοποιεί τον αριθμό για να υποστηρίξει ότι μεγαλύτερο μέρος του κόστους της περίθαλψης μεταφέρεται στα νοικοκυριά.
Εδώ όμως χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία: η σύγκριση είναι σε ονομαστικές τιμές και καλύπτει περίοδο έντονου πληθωρισμού. Συνεπώς, η αύξηση κατά 34,5% δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με αντίστοιχη πραγματική αύξηση του όγκου των υπηρεσιών που πληρώνουν οι πολίτες.
Στέγη και ενέργεια: 19% δεν μπορεί να ζεστάνει επαρκώς το σπίτι
Στο κόστος ζωής η ΕΛ.Α.Σ. επικαλείται έναν ακόμη εξαιρετικά ευαίσθητο κοινωνικό δείκτη.
Το ποσοστό όσων δηλώνουν αδυναμία επαρκούς θέρμανσης της κατοικίας τους εμφανίζεται να αυξάνεται από 17,9% το 2019 σε 19% το 2024.
Ο δείκτης αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα επειδή αφορά κάτι πολύ πιο απτό από το ΑΕΠ ή τις αποδόσεις των ομολόγων:
το εάν ένα νοικοκυριό μπορεί να κρατήσει ζεστό το σπίτι του.
Και είναι ακριβώς σε τέτοιους δείκτες καθημερινότητας που η ΕΛ.Α.Σ. θέλει να μεταφέρει τη σύγκρουση με τη Νέα Δημοκρατία.
Παιδεία: Η πτώση στο PISA είναι πραγματική – αλλά χρειάζεται σωστή ανάγνωση
Οι 13 δείκτες που βάζει στο τραπέζι η ΕΛ.Α.Σ.
Η ΕΛ.Α.Σ. επιχειρεί να στηρίξει την επίθεσή της στην κυβέρνηση με συγκεκριμένες συγκρίσεις ανάμεσα στο 2018/2019 και στα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία:
- Μέσος ετήσιος μισθός πλήρους απασχόλησης: Από περίπου 50% του μέσου όρου της ΕΕ το 2018 σε περίπου 45% το 2024. Η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι αντί για σύγκλιση με την Ευρώπη, η μισθολογική απόσταση διευρύνθηκε.
- Έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών: Από 1,4% του ΑΕΠ το 2019 σε 5,7% το 2025, στοιχείο που η αντιπολίτευση χρησιμοποιεί ως ένδειξη επίμονων αδυναμιών στην εξωτερική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
- Προστασία εργαζομένων από απολύσεις: Ο δείκτης OECD EPL εμφανίζεται να υποχωρεί από 2,51 το 2019 σε 2,32 το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η ΕΛ.Α.Σ.
- Κίνδυνος φτώχειας: Από 17,9% το 2019 σε 19,6% το 2025, μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις.
- Παιδική φτώχεια: Στις ηλικίες 0–17 ετών, από 21,1% το 2019 σε 22,8% το 2025.
- Κίνδυνος φτώχειας στους άνω των 65 ετών: Η μεγαλύτερη μεταβολή που αναδεικνύει η ΕΛ.Α.Σ.: από 12,2% το 2019 σε 20,9% το 2025, αύξηση 8,7 ποσοστιαίων μονάδων.
- Αποτελεσματικότητα κοινωνικών μεταβιβάσεων: Η επίδρασή τους —εκτός συντάξεων— στη μείωση του κινδύνου φτώχειας εμφανίζεται να υποχωρεί από 22,84% το 2019 σε 15,52% το 2025.
- Ιδιωτικές πληρωμές για Υγεία: Από €5,057 δισ. το 2019 σε €6,804 δισ. το 2024, δηλαδή αύξηση 34,5% σε ονομαστικούς όρους.
- Αδυναμία επαρκούς θέρμανσης κατοικίας: Από 17,9% το 2019 σε 19% το 2024. Η Ελλάδα βρέθηκε, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η ΕΛ.Α.Σ., μαζί με τη Βουλγαρία στην υψηλότερη θέση της ΕΕ.
- Φροντιστήρια: Η δαπάνη των νοικοκυριών για οργανωμένα φροντιστήρια, σε σταθερές τιμές 2023, αυξήθηκε από €486,2 εκατ. το 2019 σε €614 εκατ. το 2023, δηλαδή κατά 26,3%.
- Εγκληματικότητα, βία ή βανδαλισμός στη γειτονιά: Το ποσοστό των πολιτών που τα δηλώνουν ως πρόβλημα αυξήθηκε από 16,9% το 2019 σε 20,9% το 2023.
- Επιδόσεις PISA: Στα Μαθηματικά από 451 μονάδες το 2018 σε 430 το 2022, στην Ανάγνωση από 457 σε 438 και στις Επιστήμες από 452 σε 441.
- Κράτος Δικαίου και Ελευθερία του Τύπου: Στον WJP Rule of Law Index η Ελλάδα μετακινήθηκε από την 36η θέση το 2019 στην 48η το 2025, ενώ στον World Press Freedom Index από την 65η θέση το 2019 στην 89η το 2025. Στις διεθνείς κατατάξεις χρειάζεται πάντως προσοχή στις απευθείας συγκρίσεις, καθώς μεταβάλλονται και οι επιδόσεις των υπόλοιπων χωρών.
Υπάρχει όμως μία κρίσιμη παράμετρος: η πτώση των μαθησιακών επιδόσεων δεν ξεκίνησε το 2019. Ο OECD σημειώνει ότι η καθοδική τάση είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα, ενώ η περίοδος 2018-2022 περιλαμβάνει και το τεράστιο διεθνές σοκ της πανδημίας στην εκπαίδευση. (OECD)
Άρα το στοιχείο είναι πραγματικό, αλλά η μονοσήμαντη απόδοσή του αποκλειστικά στην κυβέρνηση Μητσοτάκη αποτελεί πολιτική ερμηνεία.
Κράτος Δικαίου και Τύπος: δύο ακόμη μέτωπα
Η ΕΛ.Α.Σ. διευρύνει την επίθεση πέρα από την οικονομία.
Στον World Justice Project Rule of Law Index, η Ελλάδα βρίσκεται το 2025 στην 48η θέση μεταξύ 143 χωρών, ενώ το 2019 ήταν 36η μεταξύ 126. Το WJP καταγράφει επίσης την Ελλάδα 29η μεταξύ 31 χωρών της ευρύτερης περιφερειακής ομάδας ΕΕ, EFTA και Βόρειας Αμερικής.
Στον World Press Freedom Index των Reporters Without Borders, η Ελλάδα βρισκόταν το 2025 στην 89η θέση μεταξύ 180 χωρών. Στον νεότερο δείκτη του 2026 ανέβηκε στην 86η θέση, χωρίς όμως να έχει εξαλειφθεί η έντονη κριτική της RSF για το περιβάλλον λειτουργίας των ΜΜΕ.
Εδώ, πάντως, οι συγκρίσεις θέσεων χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή από τις συγκρίσεις ενός καθαρού οικονομικού μεγέθους, καθώς μεταβάλλονται η μεθοδολογία, οι επιδόσεις των άλλων χωρών και, στην περίπτωση του WJP, ακόμη και ο αριθμός των χωρών του δείκτη.
Η απάντηση που έχει η κυβέρνηση
Το πολιτικό πρόβλημα για την ΕΛ.Α.Σ. είναι ότι η κυβερνητική πλευρά διαθέτει και εκείνη μια σειρά πραγματικών αριθμών.
Η Ελλάδα έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα, η ανεργία έχει μειωθεί δραστικά σε σχέση με το 2019, η οικονομία αναπτύσσεται ταχύτερα από αρκετές μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες και η χώρα καταγράφει ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις.
Η Τράπεζα της Ελλάδος σημειώνει ότι το 2025 οι άμεσες ξένες επενδύσεις έφτασαν στο ιστορικό υψηλό των €12 δισ., ενώ εκτιμούσε πρωτογενές πλεόνασμα 4,4% του ΑΕΠ και δεύτερο συνεχόμενο συνολικό δημοσιονομικό πλεόνασμα.
Επομένως, η αντιπαράθεση δεν είναι τόσο απλή όσο «οι κυβερνητικοί αριθμοί είναι ψεύτικοι».
Οι αριθμοί υπάρχουν.
Το πολιτικό ερώτημα είναι ποιοι αριθμοί περιγράφουν καλύτερα τη ζωή του μέσου πολίτη.
Η ΕΛ.Α.Σ. αλλάζει πεδίο μάχης απέναντι στον Μητσοτάκη
Και εδώ βρίσκεται το πραγματικά ενδιαφέρον στοιχείο της σημερινής παρέμβασης.
Η ΕΛ.Α.Σ. επιχειρεί να αποφύγει μια σύγκρουση με τη ΝΔ αποκλειστικά στο γήπεδο του ΑΕΠ, των επενδύσεων και της δημοσιονομικής αξιοπιστίας, όπου η κυβέρνηση διαθέτει ισχυρά επιχειρήματα.
Μεταφέρει τη μάχη στη διανομή της ανάπτυξης.
Πόσο κοντά είναι ο ελληνικός μισθός στον ευρωπαϊκό;
Πόσα πληρώνει ένα νοικοκυριό για Υγεία;
Μπορεί να ζεστάνει το σπίτι του;
Τι συμβαίνει με τη φτώχεια;
Πώς αποδίδει το σχολείο;
Αυτή είναι πολιτικά πολύ πιο δύσκολη συζήτηση για το Μέγαρο Μαξίμου.
Οι δύο Ελλάδες πίσω από τους αριθμούς
Στην πραγματικότητα, κυβέρνηση και αντιπολίτευση περιγράφουν δύο διαφορετικές πλευρές της ίδιας χώρας.
Η κυβέρνηση κοιτάζει την Ελλάδα από πάνω: ανάπτυξη, επενδύσεις, χρέος, πλεονάσματα, πιστοληπτική αξιοπιστία.
Η ΕΛ.Α.Σ. επιχειρεί να την κοιτάξει από κάτω: μισθός, λογαριασμός, γιατρός, σπίτι, σχολείο.
Και η πολιτική μάχη μέχρι τις εκλογές του 2027 πιθανότατα θα κριθεί ακριβώς στο σημείο όπου συναντώνται αυτές οι δύο εικόνες.
Γιατί η κυβέρνηση δεν αρκεί πλέον να αποδείξει ότι η ελληνική οικονομία είναι ισχυρότερη από εκείνη που παρέλαβε.
Πρέπει να πείσει ότι η μακροοικονομική πρόοδος φτάνει με αρκετή ταχύτητα στο πορτοφόλι και στην καθημερινότητα.
Αντίστοιχα, η ΕΛ.Α.Σ. δεν αρκεί να επιλέγει τους δυσμενέστερους δείκτες. Θα πρέπει να εξηγήσει πώς θα βελτιώσει την κοινωνική εικόνα χωρίς να διακινδυνεύσει τις κατακτήσεις στη δημοσιονομική σταθερότητα, στην απασχόληση και στις επενδύσεις.
Εκεί βρίσκεται πλέον η ουσιαστική πολιτική σύγκρουση: όχι στο αν η Ελλάδα του 2026 έχει καλύτερους μακροοικονομικούς αριθμούς, αλλά στο εάν οι καλύτεροι αριθμοί έχουν γίνει καλύτερη ζωή για αρκετούς Έλληνες.
Πηγή: pagenews.gr