Ένα νέο κύμα ανησυχίας καταγράφεται στη Ρωσία, καθώς νεότεροι πολίτες και άνδρες στρατεύσιμης ηλικίας εξετάζουν το ενδεχόμενο να εγκαταλείψουν τη χώρα υπό τον φόβο μιας νέας επιστράτευσης για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η πραγματική έκταση της φυγής παραμένει δύσκολο να προσδιοριστεί. Δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή εικόνες αντίστοιχες με εκείνες του 2022, με τεράστιες ουρές στα σύνορα και εξαντλημένα αεροπορικά εισιτήρια. Ωστόσο, οργανώσεις που βοηθούν Ρώσους να εγκατασταθούν στο εξωτερικό καταγράφουν σαφή αύξηση ενδιαφέροντος, ενώ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πολλαπλασιάζονται οι συζητήσεις γύρω από πιθανή έξοδο από τη χώρα.
Οι εκλογές για τη Δούμα τροφοδοτούν τα σενάρια
Η ένταση συμπίπτει με τις βουλευτικές εκλογές στη Ρωσία, οι οποίες διεξάγονται από τις 18 έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2026.
Επικριτές του Κρεμλίνου, ουκρανικές αρχές και ορισμένοι δυτικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι μία νέα κινητοποίηση ενδέχεται να εξεταστεί μετά την ολοκλήρωση της εκλογικής διαδικασίας, ώστε ένα πολιτικά δύσκολο μέτρο να μη συμπέσει με την κάλπη. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση νέας επιστράτευσης από τη Μόσχα.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει απορρίψει δημόσια τα συγκεκριμένα σενάρια, χαρακτηρίζοντας τις αναφορές περί κινητοποίησης μετά τις εκλογές «ανοησίες» και υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για προσπάθεια καλλιέργειας πανικού.
Αυτή η διάψευση αποτελεί την επίσημη θέση του Κρεμλίνου και, προς το παρόν, δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη απόφαση για νέο γενικευμένο κάλεσμα εφέδρων.
Σχεδόν οκταπλάσια τα αιτήματα βοήθειας
Οι ενδείξεις αυξημένης ανησυχίας είναι, πάντως, μετρήσιμες.
Οργάνωση που βοηθά Ρώσους οι οποίοι επιθυμούν να εγκατασταθούν στο εξωτερικό ανέφερε ότι μέσα σε έναν μήνα έλαβε σχεδόν οκταπλάσιο αριθμό αιτημάτων σε σύγκριση με τον Μάιο.
Παράλληλα, άλλες υπηρεσίες μετεγκατάστασης καταγράφουν αύξηση των καθημερινών αιτημάτων από περίπου 70 σε 120 μετά τον Ιούλιο.
Οι αριθμοί αυτοί δεν αποδεικνύουν ότι βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη μαζική έξοδος εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων. Δείχνουν, όμως, ότι σημαντικά περισσότεροι Ρώσοι προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο να χρειαστεί να φύγουν.
Εκτοξεύθηκαν οι αναζητήσεις για «πώς να φύγω»
Ανάλογη εικόνα εμφανίζεται και στις διαδικτυακές αναζητήσεις.
Οι αναζητήσεις για όρους όπως «πώς να φύγω» και «κινητοποίηση» στο Yandex και στο Google έφτασαν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και στις πρώτες ημέρες του Σεπτεμβρίου στα υψηλότερα επίπεδα από τις αρχές του 2023, σύμφωνα με αναλύσεις ανεξάρτητων ρωσικών μέσων.
Η τάση καταγράφεται σε μία περίοδο κατά την οποία οι Ρώσοι βρίσκονται αντιμέτωποι όχι μόνο με τον φόβο της στρατολόγησης, αλλά και με ελλείψεις καυσίμων, περιορισμούς στο διαδίκτυο και αυξανόμενη αβεβαιότητα γύρω από την οικονομική κατάσταση και τη διάρκεια του πολέμου.
Το ηλεκτρονικό μητρώο αλλάζει τα δεδομένα
Ένας από τους βασικούς λόγους που ενισχύουν την ανησυχία είναι το νέο ηλεκτρονικό σύστημα στρατιωτικών κλήσεων.
Με βάση το ισχύον πλαίσιο, όταν εκδίδεται ηλεκτρονική κλήση μπορούν να ενεργοποιηθούν αυτόματα περιορισμοί, μεταξύ των οποίων και απαγόρευση εξόδου από τη Ρωσία.
Δεκάδες χιλιάδες πολίτες έχουν ήδη λάβει ειδοποιήσεις που εξηγούν ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθήσουν σε περίπτωση που κληθούν.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου καταγράφηκε, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η περίπτωση 24χρονου από την περιοχή του Ροστόφ, ο οποίος είχε ολοκληρώσει τη στρατιωτική του θητεία το 2024 και εμποδίστηκε από συνοριοφύλακες στο Κρασνοντάρ να εγκαταλείψει τη χώρα, αφού του επιδόθηκε σχετική ειδοποίηση.
«Αν περίμενα δύο ημέρες, ίσως δεν έφευγα»
Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση του Ντανίιλ Νεόνοφ, πρώην υποψηφίου δημοτικού συμβούλου στη Μόσχα.
Ο ίδιος ανέφερε ότι κατάφερε να εγκαταλείψει τη Ρωσία λίγο πριν ενεργοποιηθούν περιορισμοί στην έξοδό του, αφού είχε λάβει ηλεκτρονική κλήση.
Αντίστοιχες μαρτυρίες προέρχονται από νεότερους Ρώσους που δηλώνουν ότι δεν γνωρίζουν ποιο μπορεί να είναι το επόμενο βήμα των αρχών και προτιμούν να φύγουν προληπτικά αντί να βρεθούν αργότερα αντιμέτωποι με απαγόρευση εξόδου.
Αρμενία, Γεωργία και Καζακστάν οι βασικοί προορισμοί
Οι χώρες που βρίσκονται στο επίκεντρο της νέας μετακίνησης είναι κυρίως γειτονικά κράτη στα οποία οι Ρώσοι μπορούν να ταξιδέψουν χωρίς ιδιαίτερα περίπλοκες διαδικασίες θεώρησης.
Αρμενία, Γεωργία και Καζακστάν αποτελούν βασικούς προορισμούς, ενώ αρκετοί επιλέγουν επίσης την Τουρκία.
Αρμένιοι αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι η χώρα δεν σκοπεύει να παρεμποδίσει Ρώσους που επιθυμούν να εγκατασταθούν εκεί για να αποφύγουν πιθανή στρατολόγηση και ότι, εφόσον χρειαστεί, είναι διατεθειμένη να τους βοηθήσει. Η τοποθέτηση προκάλεσε αντίδραση από το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών.
Πολύ μικρότερο ακόμη από το κύμα του 2022
Παρά τη σημαντική αύξηση της ανησυχίας, τα σημερινά δεδομένα απέχουν πολύ από όσα συνέβησαν τον Σεπτέμβριο του 2022.
Τότε ο Πούτιν ανακοίνωσε μερική κινητοποίηση 300.000 εφέδρων, προκαλώντας μια από τις μεγαλύτερες εξόδους Ρώσων από τη χώρα μετά την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία.
Ανεξάρτητες εκτιμήσεις τοποθετούν τον αριθμό όσων εγκατέλειψαν τότε τη Ρωσία μέσα σε λίγες εβδομάδες μεταξύ 600.000 και 700.000 ανθρώπων.
Σήμερα δεν παρατηρούνται αντίστοιχες ουρές στα σύνορα ούτε γενικευμένη έλλειψη εισιτηρίων. Η εικόνα μοιάζει περισσότερο με προληπτική προετοιμασία φυγής παρά με έξοδο της κλίμακας του 2022.
Οι πληροφορίες του Κιέβου και η διάψευση της Μόσχας
Η ουκρανική ηγεσία υποστηρίζει ότι διαθέτει πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η Ρωσία εξετάζει την κινητοποίηση αρκετών εκατοντάδων χιλιάδων επιπλέον στρατιωτών.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε ήδη από τον Αύγουστο προειδοποιήσει για το ενδεχόμενο νέας κινητοποίησης, ενώ το Κίεβο έχει υποστηρίξει ότι ένα νέο μεγάλο κύμα στρατολόγησης θα μπορούσε να ξεκινήσει έως το τέλος του 2026.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα και η ρωσική ηγεσία τους απορρίπτει.
Αυτό είναι και το βασικό σημείο που διαχωρίζει τα σημερινά δεδομένα από μία πραγματική ανακοίνωση επιστράτευσης: υπάρχει φόβος, υπάρχουν ενδείξεις προετοιμασίας πολιτών για έξοδο, αλλά όχι επίσημη απόφαση για νέα κινητοποίηση.
Ο πόλεμος πιέζει ολοένα περισσότερο το εσωτερικό της Ρωσίας
Η ανησυχία δεν εξηγείται μόνο από τα σενάρια επιστράτευσης.
Ο πόλεμος έχει πλέον αισθητές συνέπειες και στο εσωτερικό της Ρωσίας. Οι ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν αυξηθεί, πλήττοντας μεταξύ άλλων πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και προκαλώντας προβλήματα στην τροφοδοσία καυσίμων, ενώ επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν παράλληλα υψηλό κόστος χρηματοδότησης και ελλείψεις εργατικού δυναμικού.
Οι παράγοντες αυτοί ενισχύουν την αίσθηση αβεβαιότητας σε ένα κομμάτι της κοινωνίας και κάνουν το ενδεχόμενο νέας κινητοποίησης ακόμη πιο ευαίσθητο πολιτικά.
Η μνήμη του 2022 τροφοδοτεί τον σημερινό φόβο
Για πολλούς Ρώσους, η μεγαλύτερη αιτία πανικού δεν είναι κάποια επίσημη ανακοίνωση αλλά η εμπειρία της προηγούμενης κινητοποίησης.
Το 2022, χιλιάδες άνθρωποι προσπάθησαν να εγκαταλείψουν τη χώρα αμέσως μετά την ανακοίνωση του μέτρου. Σήμερα, αρκετοί φαίνεται να ακολουθούν διαφορετική στρατηγική: να φύγουν πριν υπάρξει ανακοίνωση, ώστε να μην κινδυνεύσουν να εγκλωβιστούν από το ηλεκτρονικό σύστημα κλήσεων και τους νέους περιορισμούς εξόδου.
Η Ρωσία δεν έχει ανακοινώσει νέα επιστράτευση και ο Πούτιν απορρίπτει δημόσια τα σχετικά σενάρια. Ωστόσο, η απότομη αύξηση των αιτημάτων μετεγκατάστασης, οι διαδικτυακές αναζητήσεις για έξοδο από τη χώρα και η εφαρμογή του ηλεκτρονικού μητρώου κλήσεων δείχνουν ότι ένα σημαντικό τμήμα των νεότερων Ρώσων δεν περιμένει την επίσημη ανακοίνωση για να αρχίσει να προετοιμάζεται.
Πηγή: Pagenews.gr