Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέβηκε στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη με ένα μήνυμα που δύσκολα μπορούσε να παρερμηνευθεί: η αμερικανική εξωτερική πολιτική θα εξακολουθήσει να στηρίζεται στην πίεση, στην οικονομική ισχύ και, όπου η κυβέρνησή του το θεωρεί αναγκαίο, στη στρατιωτική δύναμη.
Στην ομιλία του κατά την πρώτη ημέρα της Γενικής Συζήτησης της 81ης Γενικής Συνέλευσης, ο Αμερικανός πρόεδρος υπερασπίστηκε την απόφασή του να εμπλακούν οι ΗΠΑ στον πόλεμο κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική δράση ήταν αναγκαία για να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη. Η Γενική Συζήτηση ξεκίνησε στις 22 Σεπτεμβρίου και διαρκεί έως τις 28 Σεπτεμβρίου.
Το Ιράν κυριάρχησε στην ομιλία. Ωστόσο, πίσω από την εξαιρετικά σκληρή ρητορική του Τραμπ υπήρχε και ένα δεύτερο μήνυμα: η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να αφήνει ανοιχτή την πόρτα μιας συμφωνίας.
«Ή θα υπάρξει συμφωνία ή θα αφανίσω την Ισλαμική Δημοκρατία»
Ο Τραμπ παρουσίασε τη στρατιωτική επιλογή ως αποτέλεσμα της αποτυχίας προηγούμενων προσπαθειών να ανακοπεί το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
«Ενώ άλλοι μιλούσαν, εγώ έδρασα. Ενώ άλλοι μιλούσαν για ειρήνη, εγώ έφερα ειρήνη. Ενώ άλλοι αγνοούσαν τις απειλές, εγώ τις αντιμετώπισα», είπε, σύμφωνα με την απόδοση της ομιλίας που δημοσιεύτηκε από το LiFO.
Το πιο βαρύ μήνυμα ακολούθησε όταν έθεσε δημόσια στην Τεχεράνη την επιλογή ανάμεσα σε συμφωνία και νέα κλιμάκωση:
«Θα γίνει μια συμφωνία με το Ιράν που θα του επιτρέψει να ξαναχτίσει και να δημιουργήσει μια πολύ καλύτερη χώρα από αυτή που ήταν ποτέ; Ή θα αφανίσω την Ισλαμική Δημοκρατία, και μάλιστα γρήγορα;»
Το Associated Press επιβεβαιώνει ότι ο Τραμπ χρησιμοποίησε την ομιλία του για να υπερασπιστεί τον πόλεμο, ενώ παράλληλα έδειξε προς μια πιθανή διπλωματική διέξοδο, καλώντας το Ιράν να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις και συνδέοντας την αποκλιμάκωση με την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ.
Το Ορμούζ γίνεται το κλειδί της επόμενης ημέρας
Και εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο γεωπολιτικό σημείο της ομιλίας.
Ο Τραμπ δεν περιορίστηκε στην πυρηνική διαμάχη. Έφερε στο επίκεντρο την επαναλειτουργία του Ορμούζ, μετατρέποντας την ασφάλεια της παγκόσμιας ενεργειακής αρτηρίας σε βασικό στοιχείο μιας πιθανής νέας συμφωνίας με την Τεχεράνη.
Το μήνυμα συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία η αγορά πετρελαίου αντιδρά ακόμη και στην παραμικρή ένδειξη αποκλιμάκωσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Δεν πρόκειται επομένως μόνο για στρατιωτική αντιπαράθεση. Πρόκειται ταυτόχρονα για ενέργεια, ναυσιπλοΐα και παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Η ιρανική πλευρά, πάντως, παρουσιάζει μια εντελώς διαφορετική εικόνα της σύγκρουσης. Σε πρόσφατη τοποθέτησή της στο Συμβούλιο Ασφαλείας, υποστήριξε ότι οι αμερικανικές επιχειρήσεις παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και ότι η Τεχεράνη ενεργεί στο πλαίσιο του δικαιώματος αυτοάμυνας.
Η αντιπαράθεση αυτή δείχνει πόσο μεγάλη παραμένει η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών ακόμη και αν επανεκκινήσει κάποια μορφή διαπραγμάτευσης.
Η ιρανική αντιπροσωπεία αποχώρησε
Η ένταση μεταφέρθηκε και μέσα στην αίθουσα της Γενικής Συνέλευσης.
Σύμφωνα με το Associated Press, η ιρανική αντιπροσωπεία αποχώρησε κατά τη διάρκεια της ομιλίας του Αμερικανού προέδρου.
Η κίνηση αποτύπωσε το κλίμα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης: δημόσιες απειλές από τη μία πλευρά, καταγγελίες περί αμερικανικής επιθετικότητας από την άλλη, αλλά ταυτόχρονα παρασκηνιακές ενδείξεις ότι η διπλωματική οδός δεν έχει κλείσει ολοκληρωτικά.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο έχει αφήσει μάλιστα ανοιχτό το ενδεχόμενο συνάντησης του Τραμπ με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν.
Ουκρανία: «Ήρθε η ώρα να σταματήσουν οι σκοτωμοί»
Ο Τραμπ πέρασε στη συνέχεια στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, δηλώνοντας ότι θα συνεχίσει την προσπάθεια για τερματισμό της σύγκρουσης.
«Ήρθε η ώρα να σταματήσουν οι σκοτωμοί», είπε.
Εμφανίστηκε επίσης αισιόδοξος για την πιθανότητα επίτευξης συμφωνίας, λέγοντας ότι το τέλος του πολέμου θα μπορούσε να έρθει «πιο γρήγορα απ’ όσο νομίζει ο κόσμος».
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει παράλληλα προχωρήσει σε νέο πλαίσιο κυρώσεων κατά του ρωσικού ενεργειακού τομέα, αν και σύμφωνα με το AP ο πρόεδρος δεν έχει ακόμη ενεργοποιήσει το σύνολο των νέων μέτρων.
Το ενδιαφέρον στρέφεται τώρα στις επαφές του με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στη Νέα Υόρκη και ιδιαίτερα στην πρόταση για περιορισμένη ενεργειακή εκεχειρία.
Από τη Βενεζουέλα στο δόγμα ισχύος
Η Λατινική Αμερική αποτέλεσε ένα ακόμη μεγάλο κεφάλαιο της ομιλίας.
Ο Τραμπ παρουσίασε την ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα ως απόδειξη της αποτελεσματικότητας της αμερικανικής στρατηγικής και αναφέρθηκε στη νέα σχέση της Ουάσιγκτον με την κυβέρνηση της Ντέλσι Ροντρίγκες.
Το AP σημειώνει ότι ο Τραμπ συμπεριέλαβε την απομάκρυνση Μαδούρο μεταξύ των στρατηγικών επιτυχιών που παρουσίασε ενώπιον των παγκόσμιων ηγετών.
«Στον νικητή ανήκουν τα λάφυρα», δήλωσε, σύμφωνα με την απόδοση της ομιλίας από το LiFO, αναφερόμενος στη συμφωνία για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας.
Η συγκεκριμένη φράση συμπυκνώνει σε μεγάλο βαθμό το ευρύτερο μήνυμα που επιχείρησε να εκπέμψει από τον ΟΗΕ: η αμερικανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει την οικονομική, ενεργειακή και στρατιωτική ισχύ ως αλληλένδετα εργαλεία εξωτερικής πολιτικής.
«Τα καρτέλ είναι το ISIS του δυτικού ημισφαιρίου»
Ακόμη σκληρότερη ήταν η γλώσσα για τα καρτέλ ναρκωτικών.
«Τα καρτέλ είναι το ISIS του δυτικού ημισφαιρίου», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι οργανώσεις αυτές πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εχθρικές δυνάμεις και προειδοποίησε ότι η Ουάσιγκτον είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ εφόσον θεωρήσει ότι απειλείται η αμερικανική ασφάλεια.
Ιδιαίτερη πίεση άσκησε στο Μεξικό, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση πρέπει να ενισχύσει τον έλεγχό της απέναντι στα καρτέλ.
Η συγκεκριμένη γραμμή διευρύνει τη συζήτηση πέρα από τη μάχη κατά των ναρκωτικών: εισάγει τη λογική της εθνικής ασφάλειας και της στρατιωτικής αποτροπής σε ένα πεδίο που επί δεκαετίες αντιμετωπιζόταν πρωτίστως ως ζήτημα οργανωμένου εγκλήματος και διασυνοριακής αστυνόμευσης.
Κούβα: «Θεμελιώδης αλλαγή»
Ο Τραμπ έστειλε παράλληλα σκληρό μήνυμα στην Αβάνα, χαρακτηρίζοντας την Κούβα «αποτυχημένο κράτος» και δηλώνοντας ότι η κυβέρνησή του επιδιώκει μια «θεμελιώδη αλλαγή» στη χώρα.
Υποστήριξε ότι το κομμουνιστικό καθεστώς βρίσκεται υπό πρωτοφανή πίεση και ότι η οικονομική και πολιτική κατάσταση επιδεινώνεται.
Πρόκειται για συνέχιση της πολύ σκληρής γραμμής που ακολουθεί η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση απέναντι στην Κούβα, αλλά η διατύπωση περί «θεμελιώδους αλλαγής» από το βήμα του ΟΗΕ αποκτά ιδιαίτερο διπλωματικό βάρος.
Και ένα νέο μέτωπο: «Super Intelligence» αντί για AI
Ο Αμερικανός πρόεδρος άνοιξε όμως και ένα τελείως διαφορετικό μέτωπο.
Απέρριψε την ιδέα ενός διεθνούς ρυθμιστικού συστήματος για την τεχνητή νοημοσύνη, εφόσον αυτό περιορίζει, κατά την άποψή του, την τεχνολογική κυριαρχία των ΗΠΑ.
Πρότεινε μάλιστα να εγκαταλειφθεί σταδιακά ο όρος Artificial Intelligence και να αντικατασταθεί από τον όρο «Super Intelligence» — SI.
Το AP επιβεβαιώνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτέλεσε μέρος της παρέμβασής του και ότι ο Τραμπ αντιτάχθηκε σε αυξημένη διεθνή ρύθμιση της τεχνολογίας.
Ο Τραμπ έφερε στον ΟΗΕ το δικό του δόγμα
Η σημασία της ομιλίας δεν περιορίζεται στις επιμέρους απειλές.
Ο Τραμπ παρουσίασε ουσιαστικά ενώπιον της διεθνούς κοινότητας ένα μοντέλο εξωτερικής πολιτικής στο οποίο στρατιωτική υπεροχή, οικονομική πίεση, ενεργειακή ισχύς και διαπραγμάτευση λειτουργούν ταυτόχρονα.
Στο Ιράν, η πρόταση είναι συμφωνία υπό την απειλή νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης. Στη Ρωσία, διαπραγμάτευση μαζί με την απειλή ενεργειακών κυρώσεων. Στη Λατινική Αμερική, η καταπολέμηση καρτέλ και κυβερνήσεων που η Ουάσιγκτον θεωρεί απειλητικές συνδέεται ευθέως με την αμερικανική εθνική ασφάλεια.
Και όλα αυτά ειπώθηκαν μέσα στον ίδιο τον θεσμό που δημιουργήθηκε για να περιορίζει τη χρήση ισχύος στις διεθνείς σχέσεις.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες είχε ήδη διαμηνύσει ενόψει της Γενικής Συνέλευσης ότι η διεθνής συνεργασία είναι απαραίτητη σε μια εποχή αυξανόμενων διαιρέσεων, ενώ ο ΟΗΕ έχει ταχθεί επανειλημμένα υπέρ της επανέναρξης του διαλόγου ΗΠΑ–Ιράν ως οδού για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Το κρίσιμο ερώτημα μετά τη σημερινή ομιλία είναι επομένως εάν η ακραία πίεση που ασκεί η Ουάσιγκτον θα οδηγήσει τελικά την Τεχεράνη στο τραπέζι — ή αν το τελεσίγραφο του Τραμπ θα ανοίξει τον δρόμο για τον επόμενο γύρο της σύγκρουσης.
Πηγή: pagenews.gr