Το 12,1% που εμφανίζεται δίπλα στο υποθετικό «κόμμα Σαμαρά» μπορεί να γίνει εύκολα ένας εντυπωσιακός τίτλος. Ο Θωμάς Γεράκης της MARC, όμως, βάζει φρένο σε αυτή την ανάγνωση και εξηγεί τι πραγματικά μετρά η σχετική ερώτηση — και κυρίως τι δεν μετρά.
Η τελευταία μέτρηση της MARC καταγράφει ότι 3,1% των ερωτηθέντων απαντά «σίγουρα θα το ψηφίσω» σε ένα ενδεχόμενο κόμμα με επικεφαλής τον Αντώνη Σαμαρά και επιπλέον 9% δηλώνει ότι είναι «αρκετά πιθανό». Στον αντίποδα, 70,2% απαντά «σίγουρα όχι» και 15,1% «μάλλον όχι», δηλαδή συνολικά 85,3% κινείται στην αρνητική πλευρά.
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο ο Γεράκης ζητά προσοχή.
«Απαντά αν υπάρχει δεξαμενή – όχι πόσο θα πάρει»
«Αυτό δεν είναι ποσοστό κόμματος. Απαντάει στο ερώτημα αν υπάρχει κάποια δεξαμενή και πόσοι μπορεί να είναι.»
Η διάκριση είναι ουσιαστική.
Το 12,1% δεν αποτελεί πρόθεση ψήφου σε ένα υπαρκτό κόμμα. Αποτελεί το άθροισμα δύο βαθμών πιθανότητας απέναντι σε ένα υποθετικό σενάριο.
Και ο λόγος είναι απλός: το κόμμα Σαμαρά δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί, άρα οι ερωτώμενοι δεν αξιολογούν ψηφοδέλτια, στελέχη, πρόγραμμα, οργανωτική παρουσία ή συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις.
Αξιολογούν κυρίως ένα όνομα και μια πιθανότητα.
Από πού έρχεται το 12,1%
Ο Γεράκης προχωρά όμως ένα βήμα παρακάτω και κοιτάζει την προέλευση αυτών των ψηφοφόρων.
«Από αυτούς οι μισοί προέρχονται από τη Νέα Δημοκρατία. Όχι όλοι.»
Και εδώ κάνει μια δεύτερη, ακόμη σημαντικότερη διάκριση: άλλο οι άνθρωποι που είχαν ψηφίσει ΝΔ το 2023 και άλλο εκείνοι που δηλώνουν ότι θα ψήφιζαν ΝΔ σήμερα.
Η Νέα Δημοκρατία είχε λάβει 40,56% στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου 2023. Η σημερινή εκλογική της βάση στις δημοσκοπήσεις είναι μικρότερη. Άρα ένα μέρος των πρώην ψηφοφόρων της που εμφανίζεται διαθέσιμο να εξετάσει τον Σαμαρά έχει ήδη μετακινηθεί αλλού.
Αυτό αλλάζει σημαντικά την πολιτική ανάγνωση του 12,1%.
«Οι περισσότεροι έχουν ήδη φύγει από τη ΝΔ»
Ο Γεράκης το λέει ευθέως:
«Υπάρχει ένας κόσμος που όντως είχε ψηφίσει Νέα Δημοκρατία την προηγούμενη φορά και λέει ότι θα σκεφτόμουν να ψηφίσω σήμερα Σαμαρά, αλλά αυτοί στην πλειοψηφία τους έχουν φύγει ήδη από τη Νέα Δημοκρατία.»
Με άλλα λόγια, δεν μπορεί κάποιος να πάρει μηχανικά το 12,1% και να το αφαιρέσει από το σημερινό ποσοστό της ΝΔ.
Κάποιοι βρίσκονται ήδη σε άλλα κόμματα, κάποιοι στην αδιευκρίνιστη ψήφο, κάποιοι ενδεχομένως στην αποχή και κάποιοι παραμένουν στη ΝΔ.
Αυτή είναι η βασική δημοσκοπική παγίδα.
Η εκτίμηση Γεράκη: 1 έως 1,5 μονάδα άμεσης απώλειας
Και εδώ έρχεται ίσως η σημαντικότερη πολιτική εκτίμηση της συνέντευξης.
Με καθαρά υποθετικό τρόπο —καθώς κόμμα Σαμαρά δεν υπάρχει ακόμη— ο Γεράκης υπολογίζει ότι η άμεση επίπτωση στη σημερινή εκλογική δύναμη της ΝΔ θα μπορούσε να είναι πολύ μικρότερη από το 12,1%.
«Η ζημιά που θα έκανε στη Νέα Δημοκρατία, στα σημερινά εκλογικά αποτελέσματα, θα ήταν της τάξης του 1%-1,5%.»
Και όταν τίθεται το παράδειγμα μιας εκτίμησης ψήφου γύρω στο 31% για τη ΝΔ:
«Θα πήγαινε στο 29 κάτι.»
Πρόκειται για αναλυτικό υποθετικό σενάριο του Γεράκη και όχι για πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα μπορεί να μην είναι τι αφαιρεί – αλλά τι εμποδίζει να επιστρέψει
Εδώ, όμως, ο επικεφαλής της MARC κάνει την πιο ενδιαφέρουσα πολιτικά παρατήρηση.
Ένα ενδεχόμενο κόμμα Σαμαρά δεν θα ανταγωνιζόταν τη ΝΔ μόνο για τους σημερινούς ψηφοφόρους της.
Θα διεκδικούσε και ένα κομμάτι της ίδιας δεξαμενής πρώην ψηφοφόρων την οποία θα ήθελε να επαναπροσεγγίσει η Νέα Δημοκρατία μέχρι τις εκλογές.
«Στο ίδιο κοινό, όπως καταλαβαίνετε, είναι και ο κύριος Σαμαράς. Άρα λοιπόν της κόβει την προοπτική για αύξηση των ποσοστών.»
Αυτή είναι διαφορετική εξίσωση.
Η πιθανή επίδραση δεν είναι μόνο:
πόσους σημερινούς ψηφοφόρους ΝΔ μπορεί να πάρει ο Σαμαράς.
Είναι και:
πόσους πρώην ψηφοφόρους ΝΔ θα διεκδικήσουν ταυτόχρονα Μητσοτάκης και Σαμαράς.
Το 41% του 2023 είναι η μεγάλη δεξαμενή
Αυτό εξηγεί γιατί ο Γεράκης επανέρχεται στο 41% του 2023.
Η σημερινή ΝΔ δεν ξεκινά από μηδενική βάση αναζητώντας νέους ψηφοφόρους. Διαθέτει ένα πολύ μεγάλο σύνολο πολιτών που την ψήφισαν μόλις πριν από τρία χρόνια αλλά σήμερα δεν δηλώνουν όλοι ότι θα την επέλεγαν ξανά.
Και η MARC δεν είναι η μόνη έρευνα που καταγράφει αυτό το φαινόμενο. Πρόσφατη MRB έδινε στη ΝΔ συσπείρωση 72,5%, με διαρροές τόσο προς άλλα κόμματα όσο και προς την αδιευκρίνιστη ψήφο.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται το πεδίο ανταγωνισμού που περιγράφει ο Γεράκης.
Γιατί το 12,1% δεν πρέπει να γίνει «κόμμα Σαμαρά 12%»
Ο δημοσκόπος χρησιμοποιεί μάλιστα δύο παραδείγματα για να εξηγήσει πόσο επικίνδυνη είναι αυτή η μετατροπή.
«Τις ίδιες ερωτήσεις κάναμε και για την κυρία Καρυστιανού και βλέπαμε αστρονομικά ποσοστά που θα μπορούσε να αυξήσει, και το κάναμε και για το κόμμα του κυρίου Τσίπρα πριν το δημιουργήσει.»
Το γενικό δημοσκοπικό μάθημα είναι σαφές: η δυνητική ψήφος μετρά το αν ένας πολίτης αφήνει ανοιχτή την πόρτα σε μια επιλογή.
Δεν μετρά το πού θα βρίσκεται όταν φτάσει στην κάλπη.
Άλλωστε, άλλες έρευνες δίνουν διαφορετικό μέγεθος στην ίδια δυνητική αγορά. Η MRB του Σεπτεμβρίου κατέγραψε 4,9% «σίγουρα» και 11,9% «μάλλον» για πιθανό κόμμα Σαμαρά, ενώ προηγούμενες μετρήσεις άλλων εταιρειών κινούνταν γύρω από το 12% στο άθροισμα «πολύ/αρκετά πιθανό».
Αυτό ακριβώς επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για δεξαμενή ενδιαφέροντος και όχι εκλογική πρόβλεψη.
«Το κόμμα Σαμαρά είναι αυτή τη στιγμή λευκή σελίδα»
Και ο Γεράκης φτάνει στην ίσως πιο εύστοχη φράση της τοποθέτησής του:
«Αυτή τη στιγμή το κόμμα του κ. Σαμαρά είναι μια λευκή σελίδα που προβάλλει ο καθένας τις προσδοκίες και τις επιθυμίες που έχει για αυτό το συγκεκριμένο κόμμα.»
Για να μετατραπεί αυτή η «λευκή σελίδα» σε πραγματική εκλογική επιλογή, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να απαντηθούν πολύ περισσότερα ερωτήματα.
Ποια θα είναι τα στελέχη; Ποιοι οι υποψήφιοι; Ποια η προγραμματική διακήρυξη; Ποιες οι θέσεις; Και τελικά ποια θα είναι η απάντηση στο πιο απλό ερώτημα ενός ψηφοφόρου:
«Γιατί να σε ψηφίσω; Τι όφελος θα έχω εγώ αν ψηφίσω εσένα και δεν ψηφίσω το άλλο κόμμα;»
Από την «ψυχή της παράταξης» στο ράφι του σούπερ μάρκετ
Ο Γεράκης αμφισβητεί και μια δεύτερη εύκολη υπόθεση: ότι η επίκληση της «παραδοσιακής Νέας Δημοκρατίας» ή της «ψυχής της παράταξης» αρκεί για να δημιουργήσει μεγάλη εκλογική δυναμική.
Κατά την ανάγνωσή του, τα κριτήρια ψήφου έχουν μετακινηθεί.
«Κάποτε στα κριτήρια ψήφου λειτουργούσε η ιδεολογία, το αριστερά, δεξιά. Τώρα έχω την εντύπωση ότι περισσότερο λειτουργούν άλλα πράγματα.»
Και κατονομάζει το πιο απλό:
«Ένα από αυτά είναι οι τιμές στα ράφια των σούπερ μάρκετ.»
Καθημερινότητα, εισόδημα, ασφάλεια και η πεποίθηση ότι μια συγκεκριμένη πολιτική επιλογή μπορεί να βελτιώσει τη ζωή του ψηφοφόρου αποκτούν, κατά τον Γεράκη, μεγαλύτερο βάρος από την παραδοσιακή ιδεολογική ταυτότητα.
Το πραγματικό μήνυμα της μέτρησης
Άρα τα 3,1% + 9% = 12,1% λένε κάτι πολιτικά σημαντικό — αλλά διαφορετικό από αυτό που υποδηλώνει ένας πρόχειρος τίτλος.
Λένε ότι υπάρχει μια μετρήσιμη δεξαμενή πολιτών που δεν αποκλείει ένα κόμμα Σαμαρά. Δεν λένε ότι ένα τέτοιο κόμμα θα έπαιρνε 12,1%.
Και σύμφωνα με την ανάλυση του Γεράκη, η πιο ενδιαφέρουσα συνέπεια για τη ΝΔ δεν βρίσκεται μόνο στην άμεση αφαίρεση ψήφων από το σημερινό της ποσοστό.
Βρίσκεται στο ότι Μητσοτάκης και Σαμαράς θα μπορούσαν να διεκδικήσουν τμήματα της ίδιας δεξαμενής πρώην ψηφοφόρων της ΝΔ.
Αυτό είναι το πολιτικό ερώτημα που η δημοσκόπηση μπορεί να φωτίσει σήμερα. Το πραγματικό εκλογικό μέγεθος ενός κόμματος που δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί, όμως, δεν μπορεί να συναχθεί από το 12,1%.
Πηγή: pagenews.gr