Η Ευρώπη αρχίζει να παραδέχεται ανοιχτά ότι έχει ένα σοβαρό πρόβλημα αποτροπής.
Όχι επειδή δεν διαθέτει στρατούς.
Αλλά επειδή ένα μεγάλο μέρος της νέας ρωσικής πίεσης δεν μοιάζει με συμβατικό πόλεμο.
Δεν έχει πάντα τανκς ή πυραύλους.
Έχει:
- drones,
- cyber attacks,
- εμπρησμούς,
- εκρηκτικούς μηχανισμούς,
- δολιοφθορές,
- παρεμβολές,
- επιθέσεις σε σιδηροδρομικές και ενεργειακές υποδομές.
Και εκεί ακριβώς το υπάρχον ευρωπαϊκό σύστημα αντίδρασης δυσκολεύεται περισσότερο.
Το πρόβλημα: «πολύ σοβαρό για να αγνοηθεί, όχι αρκετό για Άρθρο 5»
Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εξετάζουν πλέον τρόπους να απαντούν συλλογικά σε επιθέσεις που θεωρούν ότι συνδέονται με τη Μόσχα, αλλά δεν φτάνουν στο επίπεδο μιας συμβατικής στρατιωτικής επίθεσης
Αυτό είναι το κενό που επιχειρεί να καλύψει η νέα συζήτηση.
Το Άρθρο 5 του NATO αφορά συλλογική άμυνα απέναντι σε ένοπλη επίθεση.
Τι γίνεται όμως όταν:
- ένα drone με εκρηκτικά εμφανίζεται σε αεροδρόμιο,
- ένας σιδηρόδρομος ανατινάζεται,
- αποθήκες παίρνουν φωτιά,
- υποθαλάσσια καλώδια κόβονται,
- κυβερνητικά δίκτυα δέχονται cyber attack;
Η ακριβής γραμμή ανάμεσα σε «υβριδική ενέργεια» και πράξη πολέμου γίνεται όλο και πιο δύσκολο να προσδιοριστεί.
Η πρόταση: ένα ευρωπαϊκό «Άρθρο 4»
Το Politico μεταδίδει ότι οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ συζητούν ένα Emergency Security Protocol, το οποίο είχε προτείνει η Ursula von der Leyen.
Η Kaja Kallas το παρουσίασε ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής απέναντι στις υβριδικές επιθέσεις.
Η λογική είναι πιο κοντά στο Άρθρο 4 του NATO παρά στο Άρθρο 5.
Το Άρθρο 4 δεν ενεργοποιεί αυτόματα συλλογική στρατιωτική άμυνα.
Επιτρέπει όμως σε ένα κράτος-μέλος να ζητήσει άμεσες διαβουλεύσεις όταν θεωρεί ότι απειλείται η ασφάλεια ή η εδαφική του ακεραιότητα.
Η ΕΕ αναζητεί τώρα έναν αντίστοιχο μηχανισμό:
μια επίθεση σε ένα κράτος να μην μένει αποκλειστικά εθνική υπόθεση.
Το παράδειγμα της Λειψίας
Το πιο ανησυχητικό περιστατικό των τελευταίων εβδομάδων ήρθε από τη Γερμανία.
Το Βερολίνο κατηγόρησε επίσημα τη Ρωσία για απόπειρα επίθεσης με drone γεμάτο εκρηκτικά στο αεροδρόμιο Leipzig-Halle τον Αύγουστο.
Σύμφωνα με τις γερμανικές αρχές, ο μηχανισμός δεν εξερράγη λόγω τεχνικού προβλήματος.
Η γερμανική κυβέρνηση είπε ότι τα υλικά, τα εκρηκτικά και η κατασκευή του drone παρέπεμπαν σε γνωστά πρότυπα ρωσικών υβριδικών επιχειρήσεων. Η Μόσχα έχει απορρίψει αντίστοιχες κατηγορίες περί οργανωμένης υβριδικής εκστρατείας.
Από drones μέχρι καμένα εργοστάσια
Η εικόνα δεν σταματά στη Γερμανία.
Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν αποδώσει στη Ρωσία ή σε δίκτυα που συνδέονται με αυτή σειρά περιστατικών, όπως:
- cyber attacks,
- απόπειρες δολιοφθοράς,
- εμπρησμούς σε εργοστάσια και αποθήκες,
- επιθέσεις σε σιδηροδρομικές γραμμές,
- παρεμβολές GPS,
- παραβιάσεις εναέριου χώρου.
Η Μόσχα αρνείται συστηματικά ότι διεξάγει οργανωμένη εκστρατεία sabotage στην Ευρώπη.
Όμως για αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, το μοτίβο έχει γίνει πλέον δύσκολο να αγνοηθεί.
Kubilius: «Η απάντηση πρέπει να πονά»
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Άμυνας Andrius Kubilius έδωσε ίσως την πιο καθαρή περιγραφή της νέας λογικής.
«Αν αντιμετωπίζουμε επώδυνες υβριδικές απειλές ή ενέργειες, η απάντησή μας θα πρέπει να είναι επίσης επώδυνη», είπε.
Και πρόσθεσε:
«Η Ρωσία πρέπει να γνωρίζει ότι θα υπάρχουν απαντήσεις και ότι μπορούν να είναι επώδυνες».
Αυτό είναι σημαντικό.
Μέχρι σήμερα η ευρωπαϊκή αντίδραση σε τέτοιου είδους περιστατικά ήταν συχνά:
εθνική έρευνα → δημόσια καταγγελία → απέλαση διπλωματών → κυρώσεις.
Η νέα συζήτηση επιχειρεί να δημιουργήσει προβλέψιμο συλλογικό κόστος.
Γιατί η αποτροπή θεωρείται ανεπαρκής
Ευρωπαίοι διπλωμάτες και ειδικοί προειδοποιούν ότι η έλλειψη ισχυρής αντίδρασης μπορεί να ενθαρρύνει τη Μόσχα να ανεβάζει σταδιακά το ρίσκο.
Το βασικό πρόβλημα είναι η αβεβαιότητα.
Εάν μια επιχείρηση είναι αρκετά αμφίσημη ώστε να μην προκαλεί αυτόματα συλλογική απάντηση, ο δράστης μπορεί να δοκιμάζει διαρκώς το όριο.
Αυτό δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο:
κάθε φορά που η Ευρώπη δεν απαντά, το επόμενο επεισόδιο μπορεί να είναι λίγο πιο σοβαρό.
NATO ήδη κινείται — αλλά όχι αρκετά
Το NATO έχει ήδη αναπτύξει νέες αποστολές επιτήρησης.
Μετά τις ζημιές σε υποθαλάσσια καλώδια στη Βαλτική δημιουργήθηκε η Baltic Sentry.
Μετά από ρωσικές εισβολές drones στην Πολωνία ενισχύθηκε και η Eastern Sentry.
Ωστόσο αυτές οι αποστολές επικεντρώνονται περισσότερο στην επιτήρηση και στην αποτροπή.
Δεν δημιουργούν έναν αυτόματο μηχανισμό πολιτικής ή οικονομικής ανταπόδοσης σε κάθε sabotage.
Εκεί έρχεται να λειτουργήσει το νέο ευρωπαϊκό σχέδιο.
Το δύσκολο σημείο: ποιος αποφασίζει ότι πίσω βρίσκεται η Ρωσία;
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η απόδοση ευθύνης.
Σε μια κανονική στρατιωτική επίθεση, ο δράστης είναι συνήθως προφανής.
Στις υβριδικές επιχειρήσεις μπορεί να υπάρχουν:
- μεσάζοντες,
- εγκληματικά δίκτυα,
- proxies,
- hackers,
- «ανεξάρτητες» ομάδες.
Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ θα χρειαστεί όχι μόνο κοινό μηχανισμό αντίδρασης, αλλά και κοινό πρότυπο attribution.
Χωρίς αυτό, κάθε κράτος μπορεί να καταλήγει σε διαφορετικό συμπέρασμα.
Και εδώ αρχίζουν οι διαφωνίες
Δεν συμφωνούν όλοι στην Ευρώπη για το πόσο αυτόματη πρέπει να είναι η αντίδραση.
Ορισμένες χώρες, κυρίως στην ανατολική και βόρεια Ευρώπη, πιέζουν για σαφέστερα και πιο αυστηρά αντίμετρα.
Άλλες ανησυχούν ότι μια υπερβολικά αυτόματη απάντηση μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση σε περιπτώσεις όπου τα στοιχεία δεν είναι απολύτως καθαρά
Άρα το πραγματικό debate δεν είναι αν υπάρχει πρόβλημα.
Είναι:
πόσο γρήγορα, πόσο συλλογικά και πόσο σκληρά πρέπει να απαντά η Ευρώπη.
Το κρυφό πρόβλημα: οι ΗΠΑ
Υπάρχει και μία δεύτερη διάσταση.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν για το πόσο αποφασιστικά θα αντιδρούσε η Ουάσιγκτον σε μια μεγάλη υβριδική επίθεση που δεν θα είχε ξεκάθαρα χαρακτηριστικά ένοπλης σύγκρουσης.
Αυτή η αβεβαιότητα αυξάνει την πίεση προς την ΕΕ να αναπτύξει περισσότερη αυτόνομη ευρωπαϊκή δυνατότητα αντίδρασης.
Όχι για να αντικαταστήσει το NATO.
Αλλά για να μπορεί να ενεργήσει σε περιπτώσεις όπου το NATO δεν έχει ακόμη φτάσει στο κατώφλι του Άρθρου 5.
Το πραγματικό διακύβευμα
Η συζήτηση για το νέο πρωτόκολλο δεν αφορά απλώς περισσότερες κυρώσεις.
Αφορά την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής αποτροπής.
Εάν ένα κράτος μπορεί να χτυπήσει κρίσιμες υποδομές, να δημιουργήσει προβλήματα σε αεροδρόμια, σιδηροδρόμους ή δίκτυα και η απάντηση να παραμένει κατακερματισμένη, τότε η «γκρίζα ζώνη» γίνεται στρατηγικό πλεονέκτημα.
Η ΕΕ προσπαθεί τώρα να αντιστρέψει αυτό το πλεονέκτημα:
να κάνει το κόστος μιας υβριδικής επίθεσης πιο προβλέψιμο, πιο συλλογικό και πιο υψηλό.
Ο νέος πόλεμος δεν χρειάζεται να κηρυχθεί
Αυτή ίσως είναι η πιο μεγάλη αλλαγή στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ο επόμενος σοβαρός γύρος αντιπαράθεσης με τη Ρωσία μπορεί να μην ξεκινήσει με στρατιωτική εισβολή.
Μπορεί να ξεκινήσει με:
ένα drone που δεν εκρήγνυται.
Ένα καλώδιο που κόβεται.
Έναν σταθμό που μένει χωρίς ρεύμα.
Ένα data center που πέφτει.
Μια αποθήκη που καίγεται.
Και ακριβώς γι’ αυτό η Ευρώπη προσπαθεί τώρα να απαντήσει σε ένα δύσκολο ερώτημα:
πώς αποτρέπεις έναν πόλεμο όταν ο αντίπαλος φροντίζει κάθε φορά να βρίσκεται ένα βήμα κάτω από τον ορισμό του πολέμου;
Πηγή: pagenews.gr