Η Αθήνα επιχειρεί να κλείσει χωρίς αστερίσκους το πιο πολιτικά ευαίσθητο σημείο του δημοσιεύματος της Wall Street Journal για την πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκιλφόιλ.
Ο Παύλος Μαρινάκης ήταν κατηγορηματικός:
«Δεν τέθηκε ποτέ ζήτημα απειλής της ελληνικής κυβέρνησης. Και για να είμαστε σοβαροί, ούτε κάτι τέτοιο θα γινόταν ποτέ ανεκτό».
Η κυβερνητική απάντηση έχει σημασία επειδή το ρεπορτάζ της αμερικανικής εφημερίδας δεν περιορίζεται στις ενεργειακές συμφωνίες. Θέτει ερωτήματα για τη σχέση της Γκιλφόιλ με τον Ελληνοαμερικανό λομπίστα Χρήστο Μαραφάτσο και μεταφέρει, επικαλούμενο πρόσωπα που γνώριζαν τις συζητήσεις, ένα περιστατικό από δείπνο στην Αθήνα τον περασμένο Μάρτιο.
Τι ακριβώς έγραψε η WSJ
Η Wall Street Journal περιγράφει τον Μαραφάτσο ως λομπίστα της Aktor που έχει ταυτόχρονα στενή παρουσία δίπλα στην Αμερικανίδα πρέσβειρα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η εφημερίδα, η Aktor τον είχε προσλάβει για δραστηριότητες lobbying στις ΗΠΑ και του είχε καταβάλει 160.000 δολάρια έως τον Ιούνιο, με αντικείμενο, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία επαφών με τον Λευκό Οίκο και τα υπουργεία Εξωτερικών και Ενέργειας των ΗΠΑ.
Το ρεπορτάζ αναφέρει επίσης ότι ο Μαραφάτσος εμφανίστηκε μαζί με την Γκιλφόιλ σε συναντήσεις με αξιωματούχους στην περιοχή, ενώ ορισμένοι συνομιλητές τους δήλωσαν στην εφημερίδα ότι δεν γνώριζαν τη σχέση του με την Aktor.
Η πλευρά της Γκιλφόιλ, πάντως, απορρίπτει την εικόνα ότι η πρέσβειρα επικεντρώνεται σε μία εταιρεία. Δικηγόρος της δήλωσε στη WSJ ότι συνεργάζεται με επιχειρήσεις από ολόκληρο τον ενεργειακό κλάδο και ότι οι επίσημες συναντήσεις της οργανώνονται μέσω των κανονικών διαύλων της πρεσβείας. Η Aktor, μέσω των δικηγόρων της, απέρριψε επίσης ότι υπήρξε αθέμιτη προώθηση των συμφερόντων της.
Το επίμαχο δείπνο και η απάντηση της Αθήνας
Το πλέον ευαίσθητο πολιτικά σημείο αφορά ένα δείπνο στην Αθήνα, στο οποίο, κατά τη WSJ, συμμετείχαν Έλληνες και Αμερικανοί αξιωματούχοι.
Η εφημερίδα αποδίδει στην Γκιλφόιλ, μέσω πηγής που φέρεται να ήταν παρούσα και άλλων προσώπων που ενημερώθηκαν για τη συζήτηση, μια δήλωση σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να ασκήσουν πολύ ισχυρή πολιτική επιρροή και σε άλλες χώρες.
Αυτό είναι ισχυρισμός του δημοσιεύματος, βασισμένος στις πηγές της WSJ — όχι παραδοχή της αμερικανικής πρεσβείας ή της ελληνικής κυβέρνησης.
Και ακριβώς σε αυτό απαντά σήμερα το Μαξίμου.
Όταν ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ρωτήθηκε ειδικά τι του μετέφερε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου για το συγκεκριμένο δείπνο, επέμεινε:
«Δεν τέθηκε ποτέ ζήτημα απειλής της ελληνικής κυβέρνησης»
Η κυβέρνηση αλλάζει το κάδρο: «Κοιτάξτε τη στρατηγική σχέση»
Ο Μαρινάκης, όμως, δεν έμεινε στη διάψευση.
Επιχείρησε να μεταφέρει το πολιτικό βάρος από το παρασκήνιο που περιγράφει η WSJ στη μεγάλη εικόνα των ελληνοαμερικανικών σχέσεων.
Η θέση της κυβέρνησης είναι ότι η σχέση Ελλάδας–ΗΠΑ είναι σήμερα «πιο στενή και πιο σταθερή από ποτέ» και αποτελεί στρατηγική σχέση με αμοιβαίο σεβασμό.
Και εδώ μπαίνει στο κάδρο η ενέργεια.
LNG, Κάθετος Διάδρομος και το πραγματικό γεωπολιτικό παιχνίδι
Δεν είναι τυχαίο ότι το επίμαχο δημοσίευμα περιστρέφεται σε μεγάλο βαθμό γύρω από την ενέργεια.
Η Γκιλφόιλ έχει αναλάβει ιδιαίτερα ενεργό ρόλο στην προώθηση του αμερικανικού LNG και του Κάθετου Διαδρόμου, δηλαδή του σχεδίου μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η ίδια η WSJ περιγράφει την προσπάθεια απεξάρτησης της περιοχής από τη ρωσική ενέργεια ως σημαντικό κομμάτι της αμερικανικής στρατηγικής.
Για την Αθήνα, αυτό είναι το πεδίο στο οποίο θέλει να κριθεί η σχέση.
Ο Μαρινάκης υπενθύμισε τις επενδύσεις και τις έρευνες αμερικανικών ενεργειακών ομίλων στην Ελλάδα και τη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου για την ενεργειακή ασφάλεια και τη δυνατότητα της χώρας να τροφοδοτεί άλλες ευρωπαϊκές αγορές.
Το μήνυμα είναι ουσιαστικά:
η Ελλάδα θέλει να μετατραπεί από τελικό καταναλωτή ενέργειας σε κόμβο εισόδου και διανομής.
Μαρινάκης: Δεν μπαίνουμε στους επιχειρηματικούς ανταγωνισμούς
Και εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη δεύτερη φράση του κυβερνητικού εκπροσώπου.
Ο Μαρινάκης ξεκαθάρισε ότι:
«Η ελληνική κυβέρνηση εργάζεται για την ενεργειακή και γεωπολιτική αναβάθμιση της χώρας και την εξυπηρέτηση του εθνικού συμφέροντος και δεν εμπλέκεται σε εμπορικούς και επιχειρηματικούς ανταγωνισμούς».
Η διατύπωση απαντά ευθέως σε ένα από τα βασικά ερωτήματα που δημιουργεί το αμερικανικό δημοσίευμα: πού τελειώνει η κρατική ενεργειακή διπλωματία και πού αρχίζει η προώθηση συγκεκριμένων επιχειρηματικών συμφερόντων.
Η WSJ αναφέρει ότι η Γκιλφόιλ προωθούσε ενεργά την αμερικανική ενεργειακή ατζέντα, αλλά ταυτόχρονα καταγράφει ερωτήματα περιφερειακών αξιωματούχων για την παρουσία του Μαραφάτσου και την Aktor. Η εφημερίδα σημειώνει επίσης τις διαψεύσεις και τις διαφορετικές εξηγήσεις των εμπλεκομένων
Η υπόθεση δεν είναι απλώς «Γκιλφόιλ εναντίον Μαξίμου»
Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον πολιτικά σημείο.
Η εικόνα που προκύπτει δεν είναι μια απλή διμερής σύγκρουση Αθήνας–Ουάσιγκτον.
Αντίθετα, η ελληνική κυβέρνηση επιμένει ότι δεν υπήρξε απειλή, ενώ ταυτόχρονα υπερασπίζεται με ιδιαίτερα θερμούς όρους τη στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ.
Από την άλλη, η Wall Street Journal θέτει ερωτήματα κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο διπλωματία, lobbying και ενεργειακά deals συναντώνται στην περιοχή.
Και αυτό κάνει την υπόθεση πολύ μεγαλύτερη από ένα επεισόδιο σε ένα δείπνο.
Η κόκκινη γραμμή του Μαξίμου
Η κυβερνητική γραμμή της 28ης Σεπτεμβρίου μπορεί τελικά να συμπυκνωθεί σε τρία σημεία:
- καμία απειλή προς την ελληνική κυβέρνηση,
- καμία εμπλοκή της Αθήνας σε επιχειρηματικούς ανταγωνισμούς,
- πλήρης προσήλωση στη στρατηγική ενεργειακή συνεργασία Ελλάδας–ΗΠΑ.
Η κυβέρνηση, δηλαδή, δεν αμφισβητεί τη σημασία της αμερικανικής ενεργειακής παρουσίας.
Αμφισβητεί κατηγορηματικά ότι αυτή μεταφράστηκε σε απειλή απέναντι στην ελληνική κυβέρνηση.
Και ο Μαρινάκης επιλέγει μία φράση που δύσκολα αφήνει χώρο για δεύτερη ανάγνωση:
«Ούτε κάτι τέτοιο θα γινόταν ποτέ ανεκτό».
