Ένα σχέδιο ειρήνης μπορεί να γραφτεί σε μια αίθουσα διαπραγματεύσεων.
Η εφαρμογή του όμως απαιτεί κάποιον να σταθεί στο έδαφος.
Και στη Γάζα αυτή η διαφορά εξελίσσεται ίσως στο μεγαλύτερο πρόβλημα της επόμενης ημέρας.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έχει ήδη εγκρίνει την προσωρινή International Stabilization Force – ISF, στο πλαίσιο του σχεδίου για τη μεταπολεμική διοίκηση και ασφάλεια της Λωρίδας.
Το Board of Peace υπάρχει.
Το πλαίσιο ανοικοδόμησης υπάρχει.
Το νέο παλαιστινιακό διοικητικό μοντέλο έχει σχεδιαστεί.
Υπάρχει ακόμη και διεθνής εντολή για τη δύναμη ασφαλείας.
Αυτό που δεν υπάρχει ακόμη στο έδαφος είναι ο στρατός που θα αναλάβει να κάνει το πιο δύσκολο κομμάτι.
Και πίσω από αυτό κρύβεται ένα πολύ μεγαλύτερο πολιτικό ερώτημα:
ποιος είναι πραγματικά διατεθειμένος να βάλει δικούς του στρατιώτες ανάμεσα στο Ισραήλ, τη Χαμάς και δύο εκατομμύρια Παλαιστινίους που βγαίνουν από έναν καταστροφικό πόλεμο;
Δεν μιλάμε για κλασικούς «κυανόκρανους»
Εδώ βρίσκεται το πρώτο κρίσιμο σημείο.
Η ISF δεν σχεδιάστηκε απλώς για να παρακολουθεί μια γραμμή κατάπαυσης του πυρός.
Το ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας της δίνει ευρύτατη αποστολή.
Προβλέπει προστασία αμάχων και ανθρωπιστικών επιχειρήσεων.
Εκπαίδευση και υποστήριξη ελεγμένων παλαιστινιακών αστυνομικών δυνάμεων.
Ασφάλεια συνόρων και ανθρωπιστικών διαδρόμων.
Αλλά προβλέπει και κάτι πολύ δυσκολότερο:
την υποστήριξη της αποστρατιωτικοποίησης της Γάζας.
Αυτό περιλαμβάνει την καταστροφή και αποτροπή ανακατασκευής στρατιωτικών και επιθετικών υποδομών και τη μόνιμη απενεργοποίηση των όπλων μη κρατικών ένοπλων οργανώσεων.
Με απλά λόγια:
η διεθνής δύναμη μπορεί να βρεθεί μπροστά σε μια αποστολή που απέχει πολύ από το παραδοσιακό peacekeeping.
Το ερώτημα τότε αλλάζει.
Δεν είναι πλέον:
«Ποιος θέλει να προστατεύσει την ειρήνη;»
Είναι:
«Ποιος είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει την περίπτωση όπου ο αφοπλισμός δεν γίνει εθελοντικά;»
Η παγίδα του αφοπλισμού
Η Χαμάς έχει δεχθεί roadmap για σταδιακό αφοπλισμό.
Όμως η διαφωνία βρίσκεται στην αλληλουχία.
Το πλαίσιο προβλέπει σταδιακή καταγραφή και παράδοση του ελέγχου των όπλων, διεθνή επαλήθευση και παράλληλη ισραηλινή αποχώρηση.
Το Ισραήλ από την πλευρά του επιμένει ότι η πλήρης αποστρατιωτικοποίηση αποτελεί προϋπόθεση για περαιτέρω αποχώρηση.
Αυτό δημιουργεί μια σχεδόν μαθηματική παγίδα.
Το Ισραήλ ζητεί αφοπλισμό για να φύγει.
Η άλλη πλευρά συνδέει τον αφοπλισμό με την ισραηλινή αποχώρηση.
Και ανάμεσά τους πρέπει να σταθεί η ISF.
Ο Νετανιάχου δεν υποχωρεί στο βασικό αίτημα
Η σημερινή πραγματικότητα κάνει το πρόβλημα ακόμη δυσκολότερο.
Το Ισραήλ εξακολουθεί να ελέγχει περίπου το 60% της Λωρίδας, σύμφωνα με τον ίδιο τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Η θέση του Ισραηλινού πρωθυπουργού παραμένει ότι δεν θα υπάρξει πλήρης αποχώρηση χωρίς αφοπλισμό της Χαμάς.
Έτσι, η διεθνής δύναμη καλείται θεωρητικά να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ δύο διαδικασιών που εξαρτώνται η μία από την άλλη:
αφοπλισμός και αποχώρηση.
Εάν προχωρήσουν ταυτόχρονα, η ISF μπορεί να λειτουργήσει ως buffer.
Εάν όμως η μία πλευρά σταματήσει να εφαρμόζει τη συμφωνία, τότε η δύναμη βρίσκεται ξαφνικά μπροστά σε ένα εντελώς διαφορετικό πρόβλημα.
Ινδονησία: «Ναι» στους στρατιώτες – αλλά όχι για να αφοπλίσουν
Η περίπτωση της Ινδονησίας αποκαλύπτει καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη το πρόβλημα.
Η Τζακάρτα είχε προετοιμαστεί για μία από τις μεγαλύτερες δυνητικές συνεισφορές στη δύναμη.
Όμως έθεσε σαφείς περιορισμούς.
Η ινδονησιακή πλευρά περιέγραψε την αποστολή των στρατιωτών της ως μη μάχιμη και ανθρωπιστική, με απαραίτητη παλαιστινιακή συναίνεση.
Και το κρίσιμο:
δεν αποδέχθηκε ότι οι δικοί της στρατιώτες θα έχουν αποστολή να αφοπλίσουν κάποια από τις πλευρές.
Αυτό είναι πολύ περισσότερο από μια τεχνική λεπτομέρεια.
Είναι ολόκληρο το πολιτικό πρόβλημα της ISF συμπυκνωμένο σε μία θέση:
ένα κράτος μπορεί να είναι πρόθυμο να στείλει χιλιάδες στρατιώτες στη Γάζα και ταυτόχρονα να μην είναι πρόθυμο να εκτελέσει το δυσκολότερο μέρος της αποστολής.
Και μετά ήρθε το Ιράν
Η ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση περιέπλεξε ακόμη περισσότερο τα πράγματα.
Η ινδονησιακή ανάπτυξη τέθηκε σε αναμονή καθώς κλιμακώθηκε η αντιπαράθεση Ιράν–Ισραήλ–ΗΠΑ.
Η Τζακάρτα επικαλέστηκε επίσης την έλλειψη σαφών οδηγιών εφαρμογής.
Αυτό αποκαλύπτει ένα δεύτερο πρόβλημα:
οι χώρες καλούνται να δεσμεύσουν στρατό πριν γνωρίζουν με απόλυτη σαφήνεια πώς θα εφαρμοστεί η πιο επικίνδυνη φάση της συμφωνίας.
Το μεγάλο κενό: Πού είναι οι Άραβες;
Εδώ αρχίζει ίσως το πιο ευαίσθητο κομμάτι.
Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Αίγυπτος, Ιορδανία και Κατάρ έχουν στηρίξει στοιχεία της μεταπολεμικής διαδικασίας.
Μαζί με Τουρκία, Ινδονησία και Πακιστάν, οι περιφερειακές κυβερνήσεις έχουν επίσης στηρίξει δημόσια ένα roadmap που συνδέει την παράδοση των όπλων με την ισραηλινή αποχώρηση, την ανάπτυξη της ISF και τη μεταβίβαση διοικητικής εξουσίας σε παλαιστινιακό όργανο.
Αυτό όμως δεν είναι το ίδιο με το να στείλουν μεγάλες μάχιμες δυνάμεις.
Και υπάρχει λόγος.
Το σενάριο που καμία αραβική κυβέρνηση δεν θέλει
Φανταστείτε το δυσκολότερο ενδεχόμενο.
Αραβικά στρατεύματα μπαίνουν στη Γάζα.
Η ισραηλινή αποχώρηση παγώνει.
Μια παλαιστινιακή ένοπλη ομάδα αρνείται να παραδώσει συγκεκριμένο οπλισμό.
Η διεθνής δύναμη καλείται να εφαρμόσει την εντολή της.
Τι κάνουν οι Άραβες στρατιώτες;
Επιχειρούν εναντίον Παλαιστινίων;
Παραμένουν ουδέτεροι;
Αποχωρούν;
Και τι συμβαίνει εάν σκοτωθούν Άραβες στρατιώτες από παλαιστινιακά πυρά — ή Παλαιστίνιοι από αραβικά πυρά;
Εδώ βρίσκεται το πολιτικό κόστος που εξηγεί μεγάλο μέρος της επιφυλακτικότητας.
Η αποστολή στρατού δεν είναι απλώς διπλωματική υποστήριξη της ειρήνης. Μπορεί να σημαίνει ανάληψη ευθύνης για την επιβολή της.
Αίγυπτος: Η χώρα που έχει ίσως τα περισσότερα να χάσει
Για το Κάιρο το δίλημμα είναι ακόμη δυσκολότερο.
Η Αίγυπτος συνορεύει με τη Γάζα.
Είναι βασικός μεσολαβητής.
Έχει άμεσο συμφέρον να μην υπάρξει νέα κατάρρευση της ασφάλειας.
Και το ίδιο το ψήφισμα του ΟΗΕ προβλέπει ότι η ISF θα λειτουργεί σε στενή διαβούλευση και συνεργασία με Αίγυπτο και Ισραήλ.
Αλλά ακριβώς επειδή η Αίγυπτος βρίσκεται τόσο κοντά στη σύγκρουση, μια μεγάλη αιγυπτιακή στρατιωτική παρουσία μέσα στη Γάζα θα είχε πολύ μεγαλύτερες πολιτικές συνέπειες από την αποστολή στρατιωτών μιας μακρινότερης χώρας.
Το Κάιρο έχει επομένως ισχυρό κίνητρο να στηρίξει τη σταθεροποίηση.
Αλλά και εξίσου ισχυρό κίνητρο να αποφύγει να μετατραπεί σε μέρος μιας νέας παλαιστινιακής σύγκρουσης.
Κατάρ και Τουρκία: Το πρόβλημα του μεσολαβητή
Κατάρ και Τουρκία αντιμετωπίζουν διαφορετικό δίλημμα.
Οι δύο χώρες διαθέτουν διαύλους επικοινωνίας με τη Χαμάς και έχουν συμμετάσχει στη διπλωματική διαδικασία.
Αυτή η πρόσβαση αποτελεί πλεονέκτημα στη διαπραγμάτευση.
Θα μπορούσε όμως να μετατραπεί σε μειονέκτημα εάν οι δυνάμεις τους καλούνταν να επιβάλουν αφοπλισμό.
Ένας μεσολαβητής μπορεί να μιλήσει και στις δύο πλευρές.
Ένας στρατιώτης πρέπει κάποια στιγμή να ακολουθήσει συγκεκριμένους κανόνες εμπλοκής.
Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ έχουν άλλο όπλο: χρήματα και πολιτική επιρροή
Για τις χώρες του Κόλπου υπάρχει και άλλη επιλογή.
Δεν χρειάζεται όλη η συμβολή να είναι στρατιωτική.
Χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης.
Εκπαίδευση παλαιστινιακής αστυνομίας.
Υποστήριξη νέων θεσμών.
Διπλωματικές εγγυήσεις.
Οικονομικά κίνητρα για την εφαρμογή της συμφωνίας.
Τα ΗΑΕ έχουν ήδη εμπλακεί στην υποστήριξη εκπαίδευσης νέων παλαιστινιακών αστυνομικών δυνάμεων.
Έτσι μπορεί να προκύψει ένα μοντέλο όπου οι περιφερειακές δυνάμεις παρέχουν πολιτική και οικονομική νομιμοποίηση χωρίς να αναλαμβάνουν αναγκαστικά το μεγαλύτερο μέρος της στρατιωτικής έκθεσης.
Μαρόκο: Ο ενδιαφέρων ενδιάμεσος παίκτης
Το Μαρόκο βρίσκεται σε ιδιαίτερη θέση.
Είναι αραβική και μουσουλμανική χώρα.
Διατηρεί όμως παράλληλα διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ.
Μια μαροκινή συμμετοχή θα μπορούσε επομένως να προσφέρει στην ISF κάτι που δεν μπορούν εύκολα να προσφέρουν ευρωπαϊκά στρατεύματα:
αραβική παρουσία χωρίς την άμεση γεωγραφική και πολιτική έκθεση της Αιγύπτου ή της Ιορδανίας.
Δεν λύνει το πρόβλημα αριθμών.
Μπορεί όμως να βοηθήσει στο πρόβλημα νομιμοποίησης.
Αλβανία, Κόσοβο, Καζακστάν: Γιατί οι «μικροί» μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμοι
Η συμμετοχή μικρότερων χωρών δεν πρέπει να υποτιμηθεί.
Το Κόσοβο, για παράδειγμα, έχει προσφέρει εξειδικευμένο προσωπικό, μεταξύ άλλων για αποναρκοθέτηση.
Η Αλβανία μπορεί να συμβάλει στη δομή διοίκησης.
Τέτοιες χώρες έχουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα:
δεν κουβαλούν το ίδιο άμεσο πολιτικό βάρος της αραβοϊσραηλινής σύγκρουσης.
Μπορούν επομένως να προσφέρουν ειδικές δυνατότητες με μικρότερο εσωτερικό πολιτικό κόστος.
Αλλά υπάρχει ένα όριο.
Μερικές εκατοντάδες ειδικοί, μηχανικοί, επιτελείς και πυροτεχνουργοί δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τις χιλιάδες δυνάμεις που απαιτούνται εάν η ISF χρειαστεί να επιχειρήσει σε ολόκληρη τη Γάζα.
Το παράδοξο της ειρήνης: Η ISF χρειάζεται συμφωνία για να αναπτυχθεί – η συμφωνία χρειάζεται ISF για να λειτουργήσει
Εδώ βρίσκεται το βαθύτερο πρόβλημα.
Για να δεχθούν οι κυβερνήσεις να στείλουν στρατό, θέλουν πρώτα να γνωρίζουν ότι:
η Χαμάς αφοπλίζεται,
το Ισραήλ αποχωρεί,
η παλαιστινιακή διοίκηση λειτουργεί,
οι κανόνες εμπλοκής είναι σαφείς.
Αλλά για να συμβούν με ασφάλεια όλα αυτά χρειάζεται ήδη μια αξιόπιστη διεθνής δύναμη στο έδαφος.
Είναι ένας φαύλος κύκλος.
Χωρίς πολιτική πρόοδο δεν έρχονται στρατεύματα. Χωρίς στρατεύματα γίνεται δυσκολότερη η πολιτική πρόοδος.
Και τώρα το Ισραήλ εξακολουθεί να βρίσκεται μέσα στη Γάζα
Το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό.
Παρά την κατάπαυση του πυρός που ισχύει από τον Οκτώβριο του 2025, η ισραηλινή στρατιωτική παρουσία παραμένει εκτεταμένη.
Και σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση δορυφορικών εικόνων, νέες ισραηλινές στρατιωτικές θέσεις έχουν δημιουργηθεί ή ενισχυθεί μέσα στη Λωρίδα.
Η ισραηλινή πλευρά υποστηρίζει ότι οι κινήσεις αυτές είναι απαραίτητες για την προστασία στρατιωτών και των κοινοτήτων κοντά στα σύνορα.
Για τις χώρες που εξετάζουν συμμετοχή στην ISF, όμως, δημιουργείται ένα ακόμη ερώτημα:
σε ποια ακριβώς Γάζα πρόκειται να αναπτυχθούν;
Σε μια περιοχή από την οποία αποχωρεί το Ισραήλ;
Ή σε μια περιοχή όπου θα συνυπάρχουν για κάποιο διάστημα ισραηλινές δυνάμεις, διεθνής στρατός, νέα παλαιστινιακή αστυνομία και ένοπλες παλαιστινιακές οργανώσεις;
Ο κατάλογος των στρατιωτών είναι στην πραγματικότητα ψήφος εμπιστοσύνης στην ειρήνη
Γι’ αυτό ο αριθμός των στρατιωτών της ISF δεν είναι απλώς στρατιωτικό δεδομένο.
Είναι πολιτικό βαρόμετρο.
Κάθε χώρα που στέλνει στρατό ουσιαστικά δηλώνει ότι θεωρεί το σχέδιο αρκετά αξιόπιστο ώστε να διακινδυνεύσει ζωές δικών της στρατιωτών για την εφαρμογή του.
Και κάθε χώρα που περιορίζεται σε χρήματα, εκπαίδευση, ανθρωπιστική βοήθεια ή διπλωματική υποστήριξη κάνει μια διαφορετική επιλογή.
Η πραγματική δοκιμασία επομένως δεν θα έρθει όταν οι στρατιώτες μοιράζουν ανθρωπιστική βοήθεια ή εκπαιδεύουν Παλαιστίνιους αστυνομικούς.
Θα έρθει εάν μια ένοπλη ομάδα αρνηθεί να παραδώσει τα όπλα της.
Τότε θα φανεί εάν η ISF είναι peacekeeping force ή εάν καλείται να μετατραπεί σε peace-enforcement force.
Και τότε θα φανεί επίσης γιατί τόσες κυβερνήσεις μπορούν εύκολα να συμφωνήσουν σε μια φράση όπως «διεθνής δύναμη σταθεροποίησης» — αλλά πολύ δυσκολότερα να απαντήσουν στην πραγματική ερώτηση:
ποιος θα στείλει τον στρατιώτη που θα πρέπει να σταθεί μπροστά στην αποθήκη όπλων και να πει ότι η συμφωνία τώρα πρέπει να εφαρμοστεί;
Αυτό ίσως αποδειχθεί το σημείο όπου θα κριθεί όχι απλώς η ISF.
Αλλά ολόκληρη η επόμενη ημέρα της Γάζας.
Πηγή: pagenews.gr