Με ένα μήνυμα που ξεπέρασε τα όρια μιας επετειακής ομιλίας εμφανίστηκε στην Παραμυθιά ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, στις εκδηλώσεις για τη συμπλήρωση 83 ετών από την εκτέλεση των 49 Προκρίτων από τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής.
Η παρουσία του Προέδρου στην Παραμυθιά είχε ανακοινωθεί επισήμως από την Προεδρία της Δημοκρατίας για τις εκδηλώσεις της 29ης Σεπτεμβρίου.
Ο Κωνσταντίνος Τασούλας δεν περιορίστηκε όμως στην ιστορική μνήμη.
Μίλησε για τη συνεργασία ένοπλων μουσουλμάνων Τσάμηδων με τις δυνάμεις Κατοχής, συνέδεσε την αποδοχή της ιστορικής πραγματικότητας με την ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών της περιοχής και έστειλε παράλληλα μήνυμα προς το Βερολίνο ότι για την Ελλάδα το ζήτημα των γερμανικών επανορθώσεων παραμένει ανοιχτό.
«Η Παραμυθιά πλήρωσε βαρύ τίμημα»
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ξεκίνησε από τη θεσμική αναγνώριση της Παραμυθιάς ως μαρτυρικής πόλης.
Υπενθύμισε ότι τον Αύγουστο του 2025 υπέγραψε το Προεδρικό Διάταγμα με το οποίο η Δημοτική Κοινότητα της Παραμυθιάς, μαζί με άλλες πόλεις και χωριά της χώρας, αναγνωρίστηκε ως μαρτυρική.
Και χαρακτήρισε την απόφαση αυτή θεσμική δικαίωση για μια περιοχή που πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος.
«Ήταν επιτέλους μία θεσμική δικαίωση αυτής της κωμόπολης της Θεσπρωτίας, η οποία σαν σήμερα πριν από 83 χρόνια πλήρωσε βαρύ τίμημα για να διατηρήσει την ελευθερία και την ελληνικότητά της», δήλωσε.
Οι 49 Πρόκριτοι και η ναζιστική «συλλογική ευθύνη»
Τα γεγονότα που τιμώνται συνέβησαν τον Σεπτέμβριο του 1943.
Σύμφωνα με τις ιστορικές καταγραφές της περιοχής, τη νύχτα της 27ης Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκαν συλλήψεις επιφανών κατοίκων της Παραμυθιάς. Το πρωί της 29ης Σεπτεμβρίου εκτελέστηκαν 49 άνθρωποι
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας περιέγραψε την εκτέλεση ως εφαρμογή της ναζιστικής λογικής των αντιποίνων και της συλλογικής ευθύνης.
«Στην Παραμυθιά, τέλη Σεπτεμβρίου του 1943, τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής και οι μουσουλμάνοι Τσάμηδες συνεργάτες τους συνέλαβαν 49 προκρίτους της πόλης, αθώους αμάχους, προκειμένου να τους εξοντώσουν, για να πτοηθεί ο πληθυσμός», ανέφερε.
Και πρόσθεσε ότι στόχος ήταν να εφαρμοστεί στην πράξη η ναζιστική θεωρία της συλλογικής ευθύνης, η οποία αιματοκύλησε πολλές περιοχές της Ελλάδας.
Τασούλας: «Έπεσαν και στον βωμό της ελληνικότητας της Θεσπρωτίας»
Εδώ η ομιλία απέκτησε σαφέστερο πολιτικό και ιστορικό περιεχόμενο.
Ο Κωνσταντίνος Τασούλας υποστήριξε ότι οι 49 δεν αποτελούν μόνο θύματα της ναζιστικής Κατοχής.
Κατά την ομιλία του, συνέδεσε τη θυσία τους και με την ιστορική διαμάχη για τη Θεσπρωτία.
«Δεν έπεσαν μόνο στον βωμό της Ελευθερίας από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής», ανέφερε.
Συνέχισε αναφερόμενος στους μουσουλμάνους Τσάμηδες της περιοχής και στη συνεργασία τμημάτων τους με τις κατοχικές δυνάμεις, κάνοντας λόγο για εδαφικές επιδιώξεις εις βάρος της Θεσπρωτίας και για το σχέδιο της λεγόμενης «Μεγάλης Αλβανίας».
Η συνεργασία ένοπλων ομάδων Τσάμηδων με τις δυνάμεις Κατοχής και η συμμετοχή τους σε διώξεις στην περιοχή καταγράφεται και σε ιστορικές πηγές για τα γεγονότα της Παραμυθιάς
Ο Πρόεδρος χαρακτήρισε τη θυσία των 49:
«μία εξαιρετική, μοναδική περίπτωση θυσίας».
Το μήνυμα που ξεπερνά την Παραμυθιά
Από αυτό το σημείο και μετά, ο Τασούλας πέρασε από την Ιστορία στη σημερινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα.
Η τοποθέτησή του αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα επειδή αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα συνδέει τη συμφιλίωση στα Βαλκάνια με την αναγνώριση της ιστορικής πραγματικότητας.
«Η ορθή ερμηνεία, η ορθή γνώση και η ορθή παραδοχή της Ιστορίας, ειδικά για εκείνη τη σκοτεινή περίοδο, έχουν να κάνουν με την αναγνώριση του λόγου για τον οποίο η κάθε χώρα επιδιώκει να μπει στην Ευρώπη», τόνισε.
Και ακολούθησε η πιο πολιτική φράση της παρέμβασής του:
«Δεν μπορείς να επιδιώκεις να μπεις στην Ευρώπη και να αρνείσαι την καταδίκη και την ιστορική πραγματικότητα όσων προκάλεσαν τέτοιο πόνο».
Η αναφορά έγινε από την Παραμυθιά, μέσα στο συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο της ομιλίας για τα εγκλήματα της Κατοχής και τη συνεργασία ένοπλων Τσάμηδων.
«Ο πόνος ήταν βασική αιτία δημιουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης»
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έδωσε στην τοποθέτησή του και ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση.
«Ο πόνος αυτός υπήρξε μία βασική αιτία δημιουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης», υπογράμμισε.
Το μήνυμα ήταν ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν αποτελεί μόνο οικονομικό ή γεωπολιτικό εγχείρημα.
Βασίστηκε και στην ιστορική απόφαση της μεταπολεμικής Ευρώπης να μην επιτρέψει την επανάληψη των εγκλημάτων, του εθνικιστικού μίσους και των πολέμων που σημάδεψαν την ήπειρο.
Και σαφές μήνυμα προς τη Γερμανία
Ο Τασούλας άνοιξε όμως και δεύτερο μέτωπο ιστορικής μνήμης: τις γερμανικές επανορθώσεις.
Και εδώ χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σαφή διατύπωση.
«Η Ελλάδα δεν διεκδικεί ούτε αντεκδίκηση ούτε τιμωρία. Διεκδικεί κάτι ιερό: δικαιοσύνη», είπε.
Στη συνέχεια επανέλαβε τη θέση που είχε διατυπώσει και κατά τις επισκέψεις του σε άλλους μαρτυρικούς τόπους:
«Η απαίτηση της Ελλάδας έναντι των γερμανικών επανορθώσεων είναι απαράγραπτη, ενεργή και διεκδικήσιμη».
Πρόκειται για επαναφορά της πάγιας ελληνικής θέσης στο ανώτατο πολιτειακό επίπεδο.
«Δεν θα λυθεί αύριο – Αλλά θα παραμένει ζωντανό»
Ο Πρόεδρος απέφυγε ταυτόχρονα να δημιουργήσει την εντύπωση ότι επίκειται άμεση επίλυση του ζητήματος.
«Δεν ισχυρίζομαι πως αυτή η ιστορία μπορεί να λυθεί αίφνης, αύριο, ξαφνικά», είπε.
Αμέσως όμως πρόσθεσε:
«Όσο εμείς είμαστε αποφασισμένοι και διεκδικούμε τα ποσά της επανόρθωσης, διεκδικούμε τις γερμανικές αποζημιώσεις, τόσο το αίτημα θα παραμένει ζωντανό».
Και έβαλε μια σαφή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στις ιστορικές αξιώσεις και στις σημερινές ελληνογερμανικές σχέσεις:
«Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι βρισκόμαστε σε σχέση σύγκρουσης με τη σημερινή Γερμανία».
Η μνήμη ως σημερινό πολιτικό χρέος
Ο Τασούλας επέμεινε ότι οι επετειακές τελετές δεν αφορούν μόνο την απόδοση τιμής στους νεκρούς.
«Η ελευθερία μας έχει θεμελιωθεί πάνω σε συγκλονιστικά θεμέλια, στις ζωές αθώων και αμάχων», ανέφερε.
Και συνέδεσε αυτή την ιστορική παρακαταθήκη με τη Δημοκρατία και την εθνική ενότητα:
«Αυτή η ελευθερία είναι συνειδητοποιημένη, είναι υπεύθυνη. Είναι μία ελευθερία η οποία προστατεύει τη Δημοκρατία, προστατεύει την ενότητα της Ελλάδας, προστατεύει και την προοπτική της Ελλάδος».
Για τον Πρόεδρο, μάλιστα, οι 49 νεκροί έχουν ακόμη «αξιώσεις» από τις σημερινές γενιές:
«Όχι μόνο να μην τους ξεχάσουμε, αλλά και να χτίζουμε κάθε μέρα, ολημερίς, μια Ελλάδα καλύτερη, μία Ελλάδα δυνατότερη, μία Ελλάδα πιο ευημερούσα».
Η Παραμυθιά πλέον επίσημα στον χάρτη των μαρτυρικών τόπων
Η φετινή επέτειος είχε και έναν ιδιαίτερο συμβολισμό.
Οι εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν μετά τη θεσμική αναγνώριση της Παραμυθιάς ως μαρτυρικής πόλης, ενώ το τελευταίο διάστημα συγγενείς και απόγονοι των 49 Προκρίτων κινούνται για τη δημιουργία επίσημου συλλογικού φορέα που θα διατηρεί τη μνήμη τους και θα προβάλλει τις ιστορικές αξιώσεις που συνδέονται με τη θυσία τους.
Ο ίδιος ο Τασούλας συνέδεσε αυτή τη θεσμική αναγνώριση με τη σημερινή παρουσία της Πολιτείας στην Παραμυθιά.
Ογδόντα τρία χρόνια μετά, το μήνυμα από τη Θεσπρωτία ήταν διπλό: η ιστορική μνήμη δεν αντιμετωπίζεται ως τυπική επέτειος και οι ελληνικές αξιώσεις απέναντι στη Γερμανία δεν θεωρούνται από την ελληνική πλευρά κλειστό κεφάλαιο.
Πηγή: pagenews.gr