Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν έχει περάσει τα σύνορα του ΝΑΤΟ ως συμβατική στρατιωτική σύγκρουση.
Η αντιπαράθεση, όμως, σύμφωνα με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και το ίδιο το ΝΑΤΟ, εκδηλώνεται πλέον και με διαφορετικά μέσα:
εμπρησμούς,
σαμποτάζ,
κυβερνοεπιθέσεις,
παρεμβολές,
παραβιάσεις εναέριου χώρου,
επιχειρήσεις παραπληροφόρησης,
και ενέργειες μέσω τρίτων προσώπων.
Το ΝΑΤΟ χαρακτηρίζει επισήμως τις ρωσικές υβριδικές ενέργειες απειλή για την ασφάλεια της Συμμαχίας και αναφέρει ότι η συχνότητα εχθρικών ενεργειών, μεταξύ άλλων σαμποτάζ και παραβιάσεων εναέριου χώρου, έχει αυξηθεί στην ανατολική πτέρυγα.
Και τώρα η Εσθονία προχώρησε ένα βήμα παραπέρα.
Εσθονία: «Με πλήρη βεβαιότητα» πίσω από τον εμπρησμό η Ρωσία
Η κυβέρνηση της Εσθονίας ανακοίνωσε στις 29 Σεπτεμβρίου ότι, βάσει των πληροφοριών που συγκέντρωσε η Internal Security Service, θεωρεί πως ο εμπρησμός εγκατάστασης της αμυντικής εταιρείας Milrem Robotics στο Ταλίν ήταν πράξη σαμποτάζ που ανατέθηκε από τις ειδικές υπηρεσίες της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Η επίθεση σημειώθηκε τη νύχτα της 15ης Αυγούστου.
Η φωτιά τέθηκε γρήγορα υπό έλεγχο και δεν κινδύνευσαν ανθρώπινες ζωές.
Ο Εσθονός πρωθυπουργός Kristen Michal δήλωσε ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας της χώρας έχουν συγκεντρώσει αρκετά στοιχεία ώστε η κυβέρνηση να προχωρήσει στην επίσημη απόδοση ευθύνης.
Η Μόσχα απορρίπτει την κατηγορία. Το Κρεμλίνο χαρακτήρισε τους ισχυρισμούς αβάσιμους και δήλωσε ότι δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Γιατί η Milrem δεν είναι τυχαίος στόχος
Η Milrem Robotics δεν είναι μια συνηθισμένη βιομηχανική επιχείρηση.
Κατασκευάζει μη επανδρωμένα επίγεια στρατιωτικά οχήματα και συνεργάζεται με ευρωπαϊκές χώρες για την προμήθεια στην Ουκρανία των THeMIS unmanned ground vehicles.
Πρόκειται για ρομποτικές πλατφόρμες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για μεταφορά φορτίων και πυρομαχικών, απομάκρυνση τραυματιών, αναγνώριση και άλλες αποστολές στο πεδίο.
Η εταιρεία είχε μπει στο ρωσικό ραντάρ ήδη από το 2022, όταν η Ρωσία ανακοίνωσε αμοιβή για την παράδοση ενός THeMIS προκειμένου να μελετηθεί η τεχνολογία του.
Τρεις συλλήψεις στη Λετονία
Οι εσθονικές αρχές ανακοίνωσαν ότι οι άνθρωποι που θεωρούνται ύποπτοι για την άμεση εκτέλεση της επίθεσης έχουν ήδη συλληφθεί.
Δύο ύποπτοι συνελήφθησαν στη Λετονία στις 17 Αυγούστου και τρίτος μία ημέρα αργότερα.
Και οι τρεις παραδόθηκαν στην Εσθονία στις 17–18 Σεπτεμβρίου.
Οι έρευνες σε χώρους που συνδέονταν με τους υπόπτους οδήγησαν επίσης στην κατάσχεση ψηφιακών αποθηκευτικών μέσων και αντικειμένων που ενδέχεται να χρησιμοποιήθηκαν στον εμπρησμό.
Η ποινική έρευνα για όλες τις συνθήκες της υπόθεσης συνεχίζεται.
Η απάντηση του Ταλίν: Δεν θα μειώσουμε τη στήριξη στην Ουκρανία
Η πολιτική αντίδραση της Εσθονίας είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Ο υπουργός Εξωτερικών Margus Tsahkna υποστήριξε ότι η επίθεση εντάσσεται σε μια ευρύτερη ρωσική εκστρατεία με στόχο να δημιουργήσει φόβο και διαιρέσεις στην Ευρώπη και να περιορίσει τη δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Το Ταλίν ανακοίνωσε ότι θα κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση: συνέχιση της στήριξης προς το Κίεβο και μεγαλύτερη πίεση προς τη Μόσχα.
Το εσθονικό ΥΠΕΞ κάλεσε επίσης τον Ρώσο επιτετραμμένο για να διαμαρτυρηθεί επισήμως για το περιστατικό.
Από το Ταλίν στο Καλίνινγκραντ
Την ίδια ώρα, εκατοντάδες χιλιόμετρα νοτιότερα, η Πολωνία κοιτάζει προς ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία του χάρτη του ΝΑΤΟ:
το Καλίνινγκραντ.
Ο ρωσικός θύλακος βρίσκεται ανάμεσα στην Πολωνία και τη Λιθουανία.
Αποτελεί επομένως ένα από τα σημεία όπου βρίσκονται κυριολεκτικά δίπλα δίπλα η Ρωσία, το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Πολωνία έχει ενισχύσει δραστικά την άμυνα και την επιτήρηση της ανατολικής της πλευράς, καθώς η Βαρσοβία θεωρεί ότι οι υβριδικές επιχειρήσεις και οι στρατιωτικές προκλήσεις αποτελούν μέρος του ίδιου ευρύτερου προβλήματος.
Σικόρσκι: «Στην Ευρώπη έχουμε περιστατικά σχεδόν κάθε ημέρα»
Ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών Radosław Sikorski, μιλώντας στο PBS NewsHour, περιέγραψε μια εικόνα καθημερινής πίεσης:
«Στην Ευρώπη έχουμε περιστατικά σχεδόν κάθε μέρα», είπε, αναφερόμενος σε εμπρησμούς, επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, παραβιάσεις από drones και πυραύλους και άλλες επιχειρήσεις που ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αποδίδουν στη Ρωσία.
Ο Sikorski υποστήριξε επίσης ότι οι πολωνικές αρχές διαθέτουν πληροφορίες που τις κάνουν να προετοιμάζονται για ενδεχόμενη κλιμάκωση αυτών των τακτικών.
Αυτό αποτελεί πολωνική εκτίμηση απειλής, όχι επιβεβαιωμένο σχέδιο συγκεκριμένης επικείμενης ρωσικής στρατιωτικής επίθεσης.
Και η διάκριση έχει σημασία.
Η Πολωνία φοβάται το «ατύχημα» που δεν θα είναι ατύχημα
Το σενάριο που περιέγραψε πρόσφατα ο πρωθυπουργός Donald Tusk είναι ιδιαίτερα δύσκολο για το ΝΑΤΟ.
Ένα drone ή ένας πύραυλος εισέρχεται σε έδαφος κράτους της ανατολικής πτέρυγας.
Προκαλεί ζημιές.
Η Ρωσία ισχυρίζεται ότι πρόκειται για ατύχημα.
Και η Συμμαχία πρέπει να αποφασίσει εάν αντιμετωπίζει λάθος, προβοκάτσια ή σκόπιμη επίθεση.
Αυτό είναι ακριβώς το είδος της ασάφειας πάνω στην οποία βασίζεται η υβριδική στρατηγική.
Δεν χρειάζεται απαραίτητα να ξεπεράσει κανείς καθαρά την κόκκινη γραμμή.
Αρκεί να πλησιάζει συνεχώς τόσο κοντά ώστε να δοκιμάζει την αντίδραση της άλλης πλευράς.
Η Μόσχα: «Δεν έχουμε επιθετικές προθέσεις απέναντι στην Ευρώπη»
Η Ρωσία απορρίπτει αυτή την ευρωπαϊκή ανάγνωση.
Ο Vladimir Putin έχει δηλώσει ότι η Μόσχα δεν έχει επιθετικές προθέσεις έναντι των ευρωπαϊκών χωρών και υποστηρίζει ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες διογκώνουν τη ρωσική απειλή προκειμένου να δικαιολογήσουν μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες.
Το Κρεμλίνο απορρίπτει επίσης ειδικά την εσθονική απόδοση ευθύνης για τη Milrem Robotics ως αβάσιμη.
Η αντίθεση είναι συνεπώς πλήρης:
οι χώρες της ανατολικής πτέρυγας μιλούν για κλιμακούμενη ρωσική υβριδική εκστρατεία,
ενώ η Μόσχα απορρίπτει τις κατηγορίες και κατηγορεί τη Δύση ότι παρουσιάζει τη Ρωσία ως απειλή.
Το ΝΑΤΟ όμως μιλά πλέον επίσημα για ρωσική υβριδική εκστρατεία
Σε επίπεδο Συμμαχίας, η θέση είναι σαφής.
Το ΝΑΤΟ αναφέρει ότι η Ρωσία έχει εντείνει τις υβριδικές της ενέργειες εναντίον Συμμάχων και περιλαμβάνει σε αυτές:
σαμποτάζ,
πράξεις βίας,
προκλήσεις στα σύνορα,
κυβερνοεπιθέσεις,
ηλεκτρονικές παρεμβολές,
παραπληροφόρηση,
πολιτικές επιχειρήσεις επιρροής,
και οικονομικό εξαναγκασμό.
Στη Σύνοδο της Άγκυρας τον Ιούλιο, οι ηγέτες του ΝΑΤΟ επανέλαβαν επίσης τη δέσμευσή τους στη συλλογική άμυνα και χαρακτήρισαν τη Ρωσία μακροπρόθεσμη απειλή για την ευρωατλαντική ασφάλεια.
Το μεγάλο ερώτημα: Πότε το σαμποτάζ γίνεται Άρθρο 5;
Εδώ βρίσκεται η πραγματική γεωπολιτική βόμβα.
Το Άρθρο 5 προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός συμμάχου θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Όμως ο σύγχρονος υβριδικός πόλεμος σχεδιάζεται ακριβώς για να θολώνει αυτό το όριο.
Τι συμβαίνει εάν καεί μια αμυντική βιομηχανία;
Εάν καταστραφεί μια ενεργειακή υποδομή;
Εάν κοπεί ένα υποθαλάσσιο καλώδιο;
Εάν ένα drone περάσει τα σύνορα και προκαλέσει θύματα;
Εάν μια μεγάλη κυβερνοεπίθεση παραλύσει κρίσιμες υπηρεσίες;
Δεν υπάρχει ένας αυτόματος αριθμητικός κανόνας.
Το ίδιο το ΝΑΤΟ επισημαίνει ότι το εάν ένα περιστατικό αποτελεί «ένοπλη επίθεση» εξετάζεται κατά περίπτωση.
Και ναι: μια υβριδική επίθεση μπορεί να οδηγήσει στο Άρθρο 5
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο.
Από το 2016, το ΝΑΤΟ έχει δηλώσει δημοσίως ότι υβριδικές ενέργειες εναντίον ενός ή περισσότερων συμμάχων θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απόφαση ενεργοποίησης του Άρθρου 5.
Η Συμμαχία διευκρινίζει επίσης ότι σημαντικές κυβερνοεπιθέσεις και άλλες σοβαρές υβριδικές επιθέσεις μπορούν, ανάλογα με τις περιστάσεις, να θεωρηθούν «ένοπλη επίθεση».
Άρα το ερώτημα δεν είναι εάν το Άρθρο 5 περιορίζεται στα ρωσικά τανκς που περνούν ένα σύνορο.
Δεν περιορίζεται.
Το δύσκολο είναι να προσδιοριστεί πότε η ένταση, η ζημιά, η πρόθεση και η απόδοση ευθύνης μιας υβριδικής επιχείρησης είναι αρκετές ώστε οι Σύμμαχοι να θεωρήσουν ότι το κατώφλι έχει ξεπεραστεί.
Εκεί βρίσκεται το πλεονέκτημα της «γκρίζας ζώνης»
Η υβριδική επιχείρηση έχει ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό:
μπορεί να προκαλεί ζημιά χωρίς να δημιουργεί αυτομάτως συναίνεση για στρατιωτική απάντηση.
Ένας πύραυλος με εμφανή στρατιωτική προέλευση είναι σχετικά εύκολο να αποδοθεί.
Ένας εμπρησμός που πραγματοποιείται από στρατολογημένους τρίτους είναι πολύ δυσκολότερος.
Το ίδιο ισχύει για κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές ή επιχειρήσεις εναντίον υποδομών.
Γι’ αυτό η απόδοση ευθύνης γίνεται πλέον κεντρικό μέρος της αποτροπής.
Και η Εσθονία αποφάσισε αυτή τη φορά να το κάνει δημόσια.
Γιατί το Ταλίν είπε τώρα «ήταν η Ρωσία»
Η δημόσια απόδοση ευθύνης έχει πολιτική λειτουργία.
Εάν μια υβριδική επίθεση παραμένει απλώς «άγνωστη», ο δράστης διατηρεί το πλεονέκτημα της αμφιβολίας.
Εάν ένα κράτος παρουσιάσει την επίθεση στους συμμάχους του ως μέρος μιας ευρύτερης οργανωμένης εκστρατείας, το περιστατικό αποκτά διαφορετικό βάρος.
Αυτό εξηγεί γιατί ο Εσθονός υπουργός Εξωτερικών συνδέει τον εμπρησμό της Milrem όχι μόνο με την εθνική ασφάλεια της χώρας του αλλά με μια ευρωπαϊκή εκστρατεία πίεσης.
Η ανατολική πτέρυγα μετατρέπεται σε εργαστήριο αποτροπής
Από τη Φινλανδία και τις χώρες της Βαλτικής μέχρι την Πολωνία και τη Ρουμανία, το ΝΑΤΟ έχει ενισχύσει σημαντικά τις δυνάμεις και τα αμυντικά του σχέδια.
Η Συμμαχία αναφέρει ότι διαθέτει σήμερα περισσότερες combat-ready δυνάμεις στην ανατολική πτέρυγα και τα πιο εκτεταμένα αμυντικά σχέδια μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Αλλά η νέα πρόκληση δεν είναι μόνο πόσα άρματα, αεροσκάφη ή στρατιώτες διαθέτει.
Είναι εάν μπορεί να αποτρέψει έναν αντίπαλο που επιχειρεί κάτω από το όριο του συμβατικού πολέμου.
Η Πολωνία χτίζει δύναμη για το χειρότερο σενάριο
Η Βαρσοβία βρίσκεται στον πυρήνα αυτής της αλλαγής.
Η γεωγραφία εξηγεί μεγάλο μέρος της ανησυχίας:
Ρωσία μέσω Καλίνινγκραντ,
Λευκορωσία,
Ουκρανία,
και ο κρίσιμος χώρος σύνδεσης Πολωνίας–Λιθουανίας.
Για την Πολωνία, επομένως, το ερώτημα της αποτροπής δεν είναι θεωρητικό.
Και ο Sikorski χρησιμοποιεί ένα απλό επιχείρημα ισχύος:
η Ρωσία μπορεί να προκαλέσει τεράστιες καταστροφές, αλλά η συνολική οικονομική και στρατιωτική βάση της Ευρώπης και του ΝΑΤΟ είναι πολύ μεγαλύτερη.
Το μήνυμα της Βαρσοβίας είναι ότι αυτή η υπεροχή πρέπει να μεταφραστεί σε αξιόπιστη αποτροπή.
Ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι μόνο μια ρωσική εισβολή
Η δημόσια συζήτηση για Ρωσία και ΝΑΤΟ συχνά τίθεται με έναν απλό τρόπο:
θα επιτεθεί ο Putin σε χώρα του ΝΑΤΟ;
Αυτό όμως μπορεί να είναι το λάθος ερώτημα.
Η Εσθονία θεωρεί ότι μια επιχείρηση που οργανώθηκε από ρωσικές υπηρεσίες πραγματοποιήθηκε ήδη στο έδαφός της. Η Ρωσία το αρνείται.
Το ΝΑΤΟ δηλώνει ότι αντιμετωπίζει ήδη αυξανόμενες υβριδικές ενέργειες εναντίον Συμμάχων.
Και η Πολωνία προειδοποιεί ότι η επόμενη δοκιμή μπορεί να είναι πιο δύσκολη στη διαχείριση.
Το κρίσιμο σενάριο επομένως δεν χρειάζεται να είναι μια φάλαγγα ρωσικών αρμάτων που περνά τα σύνορα της Πολωνίας.
Μπορεί να είναι μια ακολουθία μικρότερων γεγονότων:
ένα drone,
μια δολιοφθορά,
ένας εμπρησμός,
μια κυβερνοεπίθεση,
μια παραβίαση εναέριου χώρου,
μια έκρηξη σε κρίσιμη υποδομή.
Καθένα από μόνο του μπορεί να παραμένει κάτω από το κατώφλι μιας συμβατικής στρατιωτικής απάντησης.
Μαζί, όμως, μπορούν να δημιουργήσουν ένα πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα:
να δοκιμάσουν εάν οι 32 Σύμμαχοι συμφωνούν στο πού ακριβώς βρίσκεται η κόκκινη γραμμή.
Και αυτό είναι ίσως το ουσιαστικότερο τεστ για τη Συμμαχία.
Το Άρθρο 5 είναι ισχυρό επειδή ο αντίπαλος πιστεύει ότι θα εφαρμοστεί.
Η υβριδική στρατηγική επιχειρεί να δημιουργήσει ακριβώς την αντίθετη συνθήκη:
αμφιβολία για το εάν αυτό που συνέβη ήταν αρκετά σοβαρό, αρκετά σκόπιμο και αρκετά αποδεδειγμένο ώστε να απαιτεί συλλογική απάντηση.
Γι’ αυτό ο εμπρησμός μιας εταιρείας ρομποτικής στο Ταλίν έχει σημασία πολύ μεγαλύτερη από τη ζημιά που προκάλεσε.
Αγγίζει το δυσκολότερο ερώτημα της σημερινής ευρωπαϊκής ασφάλειας:
όχι αν το ΝΑΤΟ μπορεί να κερδίσει έναν συμβατικό πόλεμο, αλλά αν μπορεί να αποτρέψει έναν αντίπαλο που προσπαθεί να μην του δώσει ποτέ έναν καθαρό λόγο να τον ξεκινήσει.
Πηγή: pagenews.gr