Σε τεντωμένο σχοινί ακροβατούν οι μεταφορές σε όλη την Ευρώπη εξαιτίας της έλλειψης προσωπικού. Μισό εκατομμύριο «κενές» θέσεις οδηγών απειλούν την εφοδιαστική αλυσίδα, στη μέγγενη μπαίνουν και οι αστικές συγκοινωνίες, ενώ πιλότοι και μηχανικοί αεροσκαφών θα είναι δυσεύρετοι την επόμενη δεκαετία. Σε μια περίοδο που ο υπερδιπλασιασμός του κόστους καυσίμων πιέζει ασφυκτικά τις επιχειρήσεις, οι φορείς χτυπούν καμπανάκι για το μέλλον.
Είναι ενδεικτικό ότι, σύμφωνα με μελέτη της Διεθνούς Ένωσης Μεταφορών (IRU), λείπουν παγκοσμίως 2,9 εκατομμύρια οδηγοί φορτηγών, δηλαδή ποσοστό 11%, εκ των οποίων περίπου 500.000 είναι στην Ευρώπη. Αντιστοιχούν σε ποσοστό 13% των συνολικών θέσεων.
Όπως είπε, μάλιστα, εχθές ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Φορτηγών Αυτοκινητιστών Ελλάδος (ΟΦΑΕ), Δημήτρης Φωκαΐδης, μιλώντας στο ITC 2026, το πρόβλημα δεν φαίνεται να αποκλιμακώνεται, καθώς ως το 2030 πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν στην Ευρώπη περίπου 660.000 επαγγελματίες οδηγοί. «Την ίδια στιγμή, είναι ελάχιστοι όσοι εισέρχονται στο επάγγελμα. Έχει χάσει την αίγλη του», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ειδικά για τη χώρα μας απέδωσε την απροθυμία των νέων ανθρώπων να πιάσουν τιμόνι στην παλαιότητα του στόλου των φορτηγών, στην έλλειψη χώρων υγιεινής και ασφαλούς στάθμευσης, αλλά και στις μεγάλες καθυστερήσεις στους διασυνοριακούς σταθμούς. Σημείωσε, μάλιστα, ότι αυτές είναι από ολιγόωρες στην περίπτωση των Ευζώνων ως και πολυήμερες στην περίπτωση των Κήπων του Έβρου.
Aσφυξία για τις επιχειρήσεις
Οι λύσεις σε όλα αυτά θα πρέπει να δρομολογηθούν, ενώ ο κλάδος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια άνοδο 30% στο λειτουργικό κόστος, εξαιτίας της αύξησης στα καύσιμα, που συμπαρασύρει ανταλλακτικά, ελαστικά κλπ. «Όταν για να βάλω 1.000 λίτρα στο φορτηγό την πρώτη ημέρα του πολέμου στη Μέση Ανατολή ήθελα 1.450 ευρώ και τώρα θέλω 2.200 ευρώ, φανταστείτε τι σημαίνει αυτό για τη ρευστότητα μιας μικρής επιχειρήσεις με 5-10 φορτηγά», υπογράμμισε ο κ. Φωκαΐδης και ζήτησε παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.
«Πολλοί αυτοκινητιστές, μέχρι το καλοκαίρι, επωμίστηκαν τις αυξήσεις. Σήμερα πια περνάνε το κόστος στα προϊόντα», είπε, διευκρινίζοντας όμως ότι μια αύξηση της τάξης του 10-20% στο φορτηγό που μεταφέρει φορτίο γύρω στους 25 τόνους, αντιστοιχεί σε κάποια λεπτά αύξησης για τον μεταφορέα.
«Άρα, είναι πραγματικά αυτός που επωμίζεται όλη την έννοια των μεταφορικών, ενώ οι τριγύρω κερδίζουν πολλαπλάσια από τις αυξήσεις των τιμών», επέμεινε, ζητώντας παρέμβαση στον ειδικό φόρο κατανάλωσης ή μείωση στον ΦΠΑ ή επιδότησης της κατανάλωσης κάθε φορτηγού. Έβαλε, δε, στο τραπέζι και ένα μέτρο ανάλογο του επίναυλου στα καράβια που μεταβάλλεται ανάλογα με τις διακυμάνσεις των τιμών του πετρελαίου.
Κίνητρα για νέους οδηγούς
Για να λυθεί το πρόβλημα του προσωπικού, δεδομένου ότι το κόστος για την απόκτηση διπλώματος και των ανάλογων πιστοποιήσεων είναι υψηλό, ο επικεφαλής της ΟΦΑΕ ζήτησε να βρεθεί μια φόρμουλα επιδότησης, εξαίροντας τη δημιουργία της νέας Σχολής Οδηγών για τα λεωφορεία της Αθήνας. Εκεί θα καλύπτεται πλήρως το κόστος εκπαίδευσης υπό την προϋπόθεση ότι ο οδηγός θα μένει στην ΟΣΥ για τουλάχιστον πέντε χρόνια.
«Είναι σημαντική η σύνδεση της επαγγελματικής κατάρτισης με το ίδιο το επάγγελμα. Αυτό θα πρέπει να γίνει πολύ ευρύτερα, ακόμη και για τις εμπορευματικές μεταφορές», πρότεινε. Ιεράρχησε επίσης ψηλά τη διαμόρφωση καλύτερων χώρων διαβίωσης για τα διαλείμματα των Ελλήνων οδηγών είτε στη διάρκεια της μεταφοράς ή στους χώρους φορτοεκφόρτωσης.
Ο κ. Φωκαΐδης έθεσε και το ζήτημα ενδεχόμενης νομοθέτησης, προκειμένου ο οδηγός να μην μετατρέπεται και σε φορτοεκφορτωτή, όπως έχουν ήδη κάνει άλλες χώρες. Έτσι, το επάγγελμα θα γίνει πιο ελκυστικό και για τις γυναίκες, που στην Ευρώπη αντιστοιχούν στο 4% του κλάδου, με την Ελλάδα να είναι πολύ πιο πίσω. Όσο για οδηγούς από τρίτες χώρες, αυτοί θα πρέπει να καταρτιστούν και να πιστοποιηθούν με ευρωπαϊκά πρότυπα.
Μεγάλο ενδιαφέρον για τη σχολή της ΟΣΥ
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στους οδηγούς των αστικών συγκοινωνιών, όπου στην Αθήνα αυτή τη στιγμή λείπουν τουλάχιστον 400 οδηγοί λεωφορείων, ενώ οι συνταξιοδοτήσεις επιτείνουν το πρόβλημα.
Κι αυτό παρότι ο στόλος του ΟΑΣΑ είναι ανανεωμένος κατά περίπου 80% με οχήματα ηλεκτροκίνητα και φυσικού αερίου, που σημαίνει ότι τα περισσότερα λεωφορεία σήμερα είναι πλέον διετίας. Μάλιστα, ως το 2030 αναμένεται η ανανέωση να φτάσει στο 100%, οπότε θα μιλάμε για οχήματα ηλικίας το πολύ 5 ετών.
«Πάσχουμε στο επίπεδο των μισθών, διότι ως δημόσιο δεσμευόμαστε από το ενιαίο μισθολόγιο. Οπότε δεν μπορούμε να είμαστε ανταγωνιστικοί απέναντι σε κλάδους όπως ο τουρισμός και οι εμπορευματικές μεταφορές», εξήγησε στην ίδια συζήτηση ο Γεώργιος Δρόσης, Γενικός Διευθυντής Παραγωγής της ΟΣΥ.
Ως εκ τούτου, το ενδιαφέρον στις πρόσφατες προκηρύξεις προσλήψεων ήταν χλιαρό, ενώ σημειώθηκαν και αρκετές αποχωρήσεις νεοπροσληφθέντων οδηγών.
Όμως, η πρόσφατη σύσταση της Σχολής Οδηγών αναθέρμανε το ενδιαφέρον. «Μετά από πολλά χρόνια είδαμε τόσο μεγάλη προσέλευση σε νέο προσωπικό να αναζητεί να γίνει επαγγελματίας οδηγός στην εταιρεία μας. Και αυτό είναι το ελπιδοφόρο», σημείωσε ο κ. Δρόσης. Επί του παρόντος, αναμένεται το επόμενο διάστημα η δημοσίευση των οριστικών πινάκων, με τους 167 υποψηφίους, και αμέσως θα ξεκινήσει η εκπαίδευση.
Σε αυτή την κατεύθυνση, αναμένεται να συμβάλλουν και τα επιδόματα για τους νέους οδηγούς που εξασφαλίσθηκαν μες το καλοκαίρι. Προκειμένου, δε, να καλυφθούν οι ανάγκες ως το 2030, ανέδειξε την ανάγκη για περαιτέρω απλοποίηση της διαδικασίας των προσλήψεων, αλλά και για μεγαλύτερη ευελιξία, ώστε αυτές να γίνονται πολύ πιο γρήγορα.
Ζήτηση σε θάλασσα και αέρα
Με αντίστοιχες προκλήσεις είναι αντιμέτωπες τόσο οι αερομεταφορές όσο και η ελληνική ακτοπλοΐα. Για ένα ζήτημα που ήρθε για να μείνει προειδοποίησε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Αεροπορικής Ένωσης, Αθανάσιος Μπίνης.
Οι εκτιμήσεις των διεθνών οργανισμών συγκλίνουν ότι για την επόμενη δεκαετία θα χρειαστούν διεθνώς περίπου 1,5 εκατομμύριο νέοι εργαζόμενοι στην αεροπορία. Εξ αυτών, περίπου 300.000 θα είναι χειριστές αεροσκαφών, 400.000 μηχανικοί αεροπλάνων, 670.000 πληρώματα καμπίνας και περίπου 70.000 ελεγκτές.
Ανάγκες που θα διπλασιαστούν στην εικοσαετία, με το 60% να οφείλεται όχι στην ανάπτυξη, αλλά στις συνταξιοδοτήσεις.
Καθώς η Ελλάδα ακολουθεί αυτή την τάση, η περιορισμένη σήμερα ζήτηση λόγω του πολέμου αναμένεται ότι θα ανακάμψει και η πίεση θα είναι ακόμα μεγαλύτερη, καθώς η χώρα μας τροφοδοτεί πολλές αγορές της Μέσης Ανατολής με πιλότους και μηχανικούς. Για τα επόμενα 10 χρόνια αναμένεται έλλειψη περίπου 1.500 χειριστών, ενώ σημαντικό είναι το πρόβλημα στους μηχανικούς συντήρησης και στο ground handling.
Παράλληλα, λείπουν ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας, παρότι την τελευταία διετία είχαμε 177 προσλήψεις και αναμένονται ακόμα 70 τον επόμενο χρόνο, όμως την κατάσταση συμπιέζουν οι αποχωρήσεις 20-30 ελεγκτών ετησίως.
Επίσης, η έλλειψη ηλεκτρονικών εντείνει το πρόβλημα στα περιφερειακά αεροδρόμια, όπου οι πτήσεις Ιούλιο-Αύγουστο σχεδόν διπλασιάζονται.
Συγχρόνως, η ανεπάρκεια σε εκπαιδευτικές υποδομές, η περιορισμένη χωρητικότητα σχολών και η έλλειψη εκπαιδευτών δημιουργούν μια δύσκολη εξίσωση. «Ένας πιλότος δεν μπορεί να γίνει πιλότος από τη μια μέρα στην άλλη, ενώ ένας μηχανικός χρειάζεται ακόμη περισσότερο χρόνο», επισήμανε ο κ. Μπίνης, τονίζοντας την ανάγκη να δημιουργήσουμε έγκαιρα τους ανθρώπους που θα μπορούν να υποστηρίξουν με ασφάλεια την αυξανόμενη κίνηση.
Δυσκολίες στελέχωσης καταγράφονται και στην επιβατηγό ναυτιλία, παρότι τα τελευταία δύο χρόνια το ενδιαφέρον καταγράφει μια ελαφρά ανάκαμψη.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την τέταρτη έκθεση του ΝΑΤ, στα επιβατηγά πλοία καταγράφηκαν το 2025 περίπου 5.600 ναυτικοί, έναντι 5.400 την προηγούμενη χρονιά, δηλαδή μια αύξηση που προσεγγίζει το 4%.
Το πρόβλημα αποδίδεται κυρίως στην εποχικότητα που διακρίνει τον κλάδο, ενώ δεν υπάρχει και ξεκάθαρη εικόνα των αναγκών για τα επόμενα έτη και ανά ειδικότητα (αξιωματικοί, μηχανικοί, ηλεκτρολόγοι και τεχνικοί, ναύτες, θαλαμηπόλους, μάγειρες). Με πρωτοβουλία του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας, επιχειρείται μία αποτύπωση των αναγκών και η αντιστοίχισή τους με την κατάλληλη εκπαίδευση των υποψηφίων ναυτικών.
«Είναι κρίσιμο να ολοκληρώνονται οι σπουδές και τα εκπαιδευτικά ταξίδια εγκαίρως, ώστε για να φτάσει ο νέος στην πρώτη δουλειά με τις απαραίτητες γνώσεις.
Όταν αυτή η διαδρομή καθυστερεί, επηρεάζεται και η δυνατότητα των εταιρειών να βρουν προσωπικό», ανέφερε ο Κωνσταντίνος Γκώνιας, γενικός διευθυντής του ΣΕΕΝ, και ανέδειξε τη σημασία της ενημέρωσης των νέων για τις συνθήκες του επαγγέλματος, τις απολαβές, τις προοπτικές εξέλιξης.
«Πάντως έχουμε νέους στη θάλασσα. Από το σύνολο των εγγεγραμμένων ναυτικών στο ΝΑΤ περίπου ένας στους τρεις είναι ηλικίας μεταξύ 18 και 30 ετών. Αυτό μας δίνει μια αισιόδοξη βάση πάνω στην οποία μπορούμε να δουλέψουμε όλοι μαζί, πολιτεία, σωματεία, ακτοπλοϊκές εταιρείες. Χρειάζεται συνεργασία για να προσελκύσουμε νέους στο ναυτικό επάγγελμα», επισήμανε.
Πηγή: Pagenews.gr