Οι ωκεανοί λειτουργούν ως ο μεγαλύτερος «συσσωρευτής» της πλεονάζουσας θερμότητας του πλανήτη.
Και το 2025 απορρόφησαν περισσότερο από ποτέ.
Σύμφωνα με τη 10η έκδοση του Copernicus Ocean State Report, οι θάλασσες απορρόφησαν συνολικά 23 zettajoules θερμότητας μέσα σε έναν χρόνο. Πρόκειται για ποσότητα σχεδόν 40 φορές μεγαλύτερη από όλη την ενέργεια που χρησιμοποίησε η ανθρωπότητα το ίδιο έτος.
Το μέγεθος είναι τεράστιο.
Ένα zettajoule ισούται με ένα δισεκατομμύριο τρισεκατομμύρια joules.
Το 90% της επιπλέον θερμότητας καταλήγει στη θάλασσα
Οι ωκεανοί έχουν απορροφήσει περίπου το 90% της επιπλέον θερμότητας που έχει παγιδευτεί στο γήινο σύστημα από τα αέρια του θερμοκηπίου, καθώς και περίπου το ένα τρίτο του διοξειδίου του άνθρακα που έχει εκπέμψει η ανθρωπότητα.
Αυτό σημαίνει ότι οι θάλασσες έχουν λειτουργήσει μέχρι σήμερα σαν τεράστιο «μαξιλάρι» απέναντι στην υπερθέρμανση.
Όμως το τίμημα γίνεται ολοένα πιο ορατό.
Πιο ζεστά νερά.
Υψηλότερη στάθμη.
Περισσότερη οξίνιση.
Μεγαλύτερη πίεση στα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει όλο και πιο γρήγορα
Το Copernicus καταγράφει καθαρή επιτάχυνση.
Από το 1999, η παγκόσμια στάθμη της θάλασσας αυξάνεται κατά περίπου 3,8 χιλιοστά τον χρόνο.
Για την περίοδο 2012–2025, όμως, ο ρυθμός ανέβηκε στα 4,2 χιλιοστά τον χρόνο.
Η διαφορά μπορεί να μοιάζει μικρή.
Σε βάθος δεκαετιών, όμως, μεταφράζεται σε πολύ μεγαλύτερη έκθεση παράκτιων περιοχών σε:
διάβρωση,
πλημμύρες,
storm surges,
υφαλμύρωση υπόγειων υδάτων.
Η Μεσόγειος θερμαίνεται 0,32°C ανά δεκαετία
Για την Ελλάδα, το πιο κρίσιμο στοιχείο της έκθεσης αφορά τη Μεσόγειο.
Η συνολική θέρμανση της θάλασσας υπολογίζεται σε περίπου 0,32°C ανά δεκαετία.
Παράλληλα, οι επιστήμονες καταγράφουν:
- συχνότερους θαλάσσιους καύσωνες,
- μεγαλύτερη διάρκειά τους,
- και θερμικές ανωμαλίες που φτάνουν βαθύτερα κάτω από την επιφάνεια.
Η δυτική Μεσόγειος εμφανίζει επίσης καθαρή επιτάχυνση της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, ενώ στην ανατολική πλευρά η εικόνα είναι πιο ανομοιογενής.
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα
Η Μεσόγειος είναι κλειστή και ιδιαίτερα ευαίσθητη θάλασσα.
Η επιπλέον θερμότητα μπορεί να ενισχύει:
θερμότερες νύχτες στις ακτές,
έντονα φαινόμενα,
μεγαλύτερη εξάτμιση,
θαλάσσιους καύσωνες,
πίεση σε αλιεία και οικοσυστήματα.
Για μια χώρα με τεράστια ακτογραμμή και οικονομία που εξαρτάται από:
τουρισμό,
λιμάνια,
αλιεία,
παράκτιες υποδομές,
οι αλλαγές αυτές είναι άμεσα οικονομικές και όχι μόνο περιβαλλοντικές.
Η οξίνιση έχει αυξηθεί 17% σε 40 χρόνια
Το άλλο μεγάλο πρόβλημα είναι χημικό.
Σύμφωνα με την έκθεση, ο παγκόσμιος ωκεανός έχει γίνει περίπου 17% πιο όξινος μέσα στα τελευταία 40 χρόνια.
Η αιτία είναι η απορρόφηση CO₂ από τη θάλασσα.
Όσο περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα διαλύεται στο νερό, τόσο αλλάζει η χημεία του.
Αυτό επηρεάζει ιδιαίτερα οργανισμούς που βασίζονται σε ανθρακικό ασβέστιο, όπως:
κοράλλια,
οστρακοειδή,
πολλοί μικροοργανισμοί.
Και επειδή αυτοί βρίσκονται στη βάση πολλών θαλάσσιων τροφικών αλυσίδων, το πρόβλημα επεκτείνεται πολύ πέρα από τα ίδια τα είδη.
84% των κοραλλιογενών υφάλων υπέστη θερμικό στρες
Από τον Ιανουάριο του 2023 έως τον Σεπτέμβριο του 2025, περίπου 84% των κοραλλιογενών υφάλων του πλανήτη βρέθηκαν εκτεθειμένοι σε θερμικό στρες αρκετό ώστε να προκαλεί bleaching.
Το bleaching δεν σημαίνει αυτόματα θάνατο των κοραλλιών.
Αλλά αν η υψηλή θερμοκρασία παραμένει για μεγάλο διάστημα, η πιθανότητα μόνιμης καταστροφής αυξάνεται απότομα.
Αλλάζουν και οι βάσεις της θαλάσσιας τροφικής αλυσίδας
Η έκθεση καταγράφει επίσης ότι σχεδόν 5% του παγκόσμιου ωκεανού έχει εμφανίσει τα τελευταία 30 χρόνια επίμονη μεταβολή στα πρότυπα ανάπτυξης του φυτοπλαγκτού.
Το φυτοπλαγκτόν είναι θεμελιώδες.
Βρίσκεται στη βάση της θαλάσσιας τροφικής αλυσίδας και ταυτόχρονα συμμετέχει στον παγκόσμιο κύκλο του άνθρακα.
Αλλαγές στην κατανομή και την παραγωγικότητά του μπορούν επομένως να έχουν συνέπειες σε:
αλιευτικά αποθέματα,
βιοποικιλότητα,
carbon uptake.
Το παράδοξο: η θάλασσα μας προστατεύει και ταυτόχρονα πληρώνει τον λογαριασμό
Αυτό είναι το βασικό μήνυμα.
Χωρίς τους ωκεανούς, η ατμόσφαιρα θα είχε θερμανθεί πολύ περισσότερο.
Οι θάλασσες έχουν απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος της πλεονάζουσας θερμότητας.
Όμως αυτή η προστασία δεν είναι δωρεάν.
Η αποθηκευμένη θερμότητα:
ανεβάζει τη στάθμη,
τροφοδοτεί θαλάσσιους καύσωνες,
αλλάζει οικοσυστήματα,
εντείνει το stress στα κοράλλια,
και μπορεί να επιδεινώνει ακραία φαινόμενα στις παράκτιες περιοχές.
Και στην ξηρά, η επίπτωση επιστρέφει
Το Guardian σημειώνει ότι οι θερμές παράκτιες θάλασσες μπορούν να επιδεινώνουν τους χερσαίους καύσωνες, επειδή απελευθερώνουν θερμότητα τη νύχτα και περιορίζουν τη φυσική ψύξη των παράκτιων περιοχών.
Για τη Μεσόγειο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Οι πολύ ζεστές νύχτες έχουν ήδη εξελιχθεί σε σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας στις νότιες ευρωπαϊκές χώρες.
Το climate signal γίνεται όλο και πιο καθαρό
Ο Pierre Bahurel της Mercator Ocean International περιέγραψε τις εξελίξεις ως αλληλένδετες:
θέρμανση,
άνοδος στάθμης,
υποβάθμιση οικοσυστημάτων.
Και αυτή είναι ίσως η βασικότερη ανάγνωση της έκθεσης.
Δεν έχουμε πια μεμονωμένους δείκτες.
Έχουμε ένα σύστημα που αλλάζει ταυτόχρονα σε πολλές διαστάσεις.
23 zettajoules: ο αριθμός που τα συνοψίζει όλα
Το 23 ακούγεται μικρό.
Το «zettajoules» το κάνει αφηρημένο.
Αλλά το πραγματικό νόημα είναι απλό:
μέσα σε έναν μόνο χρόνο, οι θάλασσες απορρόφησαν σχεδόν 40 φορές όλη την ενέργεια που κατανάλωσε η ανθρωπότητα.
Και αυτή η ενέργεια δεν εξαφανίζεται.
Μένει στο κλιματικό σύστημα.
Στους ωκεανούς.
Στη στάθμη της θάλασσας.
Στα οικοσυστήματα.
Και, για τη Μεσόγειο, σε μια θάλασσα που ήδη θερμαίνεται 0,32°C κάθε δεκαετία.
Πηγή: Pagenews.gr