Με ελληνική πρόταση για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Έκτακτου Μηχανισμού αντιμετώπισης μεταναστευτικών κρίσεων προσέρχεται ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης στο σημερινό Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο.
Το ζήτημα βρίσκεται επισήμως στην ημερήσια διάταξη του Συμβουλίου της 1ης Οκτωβρίου, με την Ελλάδα να ενημερώνει τους εταίρους για πρόταση δημιουργίας «European Emergency Mechanism to address instrumentalisation and hybrid threats at the EU external borders».
Δηλαδή, ενός μηχανισμού ειδικά σχεδιασμένου για περιπτώσεις στις οποίες μαζικές μεταναστευτικές ροές χρησιμοποιούνται ως μέσο πίεσης ή ως υβριδική απειλή στα ευρωπαϊκά εξωτερικά σύνορα.
Πλεύρης: «Σε έκτακτες συνθήκες χρειάζονται έκτακτα μέσα»
Προσερχόμενος στο Συμβούλιο, ο Θάνος Πλεύρης έδωσε το πολιτικό στίγμα της ελληνικής πρότασης.
«Σε έκτακτες συνθήκες για το μεταναστευτικό χρειάζονται έκτακτα μέσα», ανέφερε.
Η ελληνική θέση είναι ότι το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο αποτελεί τη βάση της κοινής πολιτικής, αλλά δεν αρκεί από μόνο του για ακραίες καταστάσεις μαζικής πίεσης ή οργανωμένης εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών.
Το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη ανακοινώσει ότι ετοιμάζει νέο European Emergency Response Framework, ειδικά για έκτακτες καταστάσεις στα σύνορα. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι θα ενεργοποιείται μόνο βάσει αυστηρά καθορισμένων κριτηρίων και θα επιτρέπει προσωρινή και σαφώς οριοθετημένη ευελιξία στις συνήθεις διαδικασίες.
Η ελληνική πρόταση επισήμως στο ευρωπαϊκό τραπέζι
Το ιδιαίτερο βάρος της σημερινής συνεδρίασης είναι ότι η ελληνική πρωτοβουλία δεν παραμένει πλέον σε επίπεδο δημόσιας συζήτησης.
Η επίσημη ατζέντα του Συμβουλίου προβλέπει στις 13:15 ενημέρωση για τον:
«European Emergency Mechanism to address instrumentalisation and hybrid threats at the EU external borders».
Και το Συμβούλιο της ΕΕ διευκρινίζει ότι η ενημέρωση γίνεται από την Ελλάδα.
Πρόκειται συνεπώς για συγκεκριμένη ελληνική παρέμβαση που μεταφέρεται στο αρμόδιο ευρωπαϊκό όργανο.
Πλεύρης: Η πρόταση Μητσοτάκη και η φον ντερ Λάιεν
Ο υπουργός συνέδεσε τον μηχανισμό με την πρόταση που έχει διατυπώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης και με τη συζήτηση που έχει ήδη ανοίξει σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
«Σήμερα θα παρουσιάσω την πρόταση του Έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη που έγινε και αποδεκτή από τη φον ντερ Λάιεν για τον Έκτακτο Μηχανισμό Στήριξης», δήλωσε.
Η πρόταση κινείται στην ίδια κατεύθυνση με το νέο πλαίσιο που ανακοίνωσε στις 16 Σεπτεμβρίου η πρόεδρος της Επιτροπής.
Η φον ντερ Λάιεν ανέφερε στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης ότι οι πρόσφατες κρίσεις έδειξαν πως τα ευρωπαϊκά εργαλεία πρέπει να εξελιχθούν και ότι η ΕΕ χρειάζεται ειδικό μηχανισμό όταν μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών «εργαλειοποιούνται».
Τι θα μπορεί να αλλάζει σε μια έκτακτη κρίση
Ο Πλεύρης περιέγραψε δύο από τα εργαλεία που, κατά την ελληνική πρόταση, πρέπει να μπορούν να ενεργοποιούνται σε ακραίες συνθήκες:
ενισχυμένη επιτήρηση και προστασία των εξωτερικών συνόρων και δυνατότητα προσωρινής αναστολής ή ειδικής προσαρμογής των συνήθων διαδικασιών ασύλου.
«Η Ευρώπη πρέπει να προστατευτεί», ήταν το μήνυμα του υπουργού.
Το ακριβές νομικό περιεχόμενο του νέου ευρωπαϊκού μηχανισμού, πάντως, δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Η Επιτροπή έχει μιλήσει μέχρι σήμερα για χρονικά περιορισμένη και αυστηρά καθορισμένη ευελιξία στις συνήθεις διαδικασίες, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τονίζοντας παράλληλα ότι θα εξακολουθούν να τηρούνται τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Η φον ντερ Λάιεν: Τα εργαλεία της Ευρώπης πρέπει να εξελιχθούν
Η ευρωπαϊκή συζήτηση άλλαξε αισθητά μετά τις μεταναστευτικές πιέσεις του καλοκαιριού.
Η πρόεδρος της Κομισιόν αναγνώρισε ότι, παρά το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου, χρειάζεται πρόσθετο εργαλείο για τις εξαιρετικές περιπτώσεις.
Το νέο πλαίσιο, σύμφωνα με όσα έχει ανακοινώσει η Επιτροπή, θα ενεργοποιείται όταν πληρούνται αυστηρά κριτήρια και θα αφορά κυρίως καταστάσεις στις οποίες οι μεταναστευτικές ροές οργανώνονται ή χρησιμοποιούνται ως πολιτικό εργαλείο πίεσης.
Η Κομισιόν έχει ταυτόχρονα ξεκαθαρίσει ότι η προστασία των συνόρων πρέπει να συνδυάζεται με τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων διεθνούς προστασίας.
Το Σύμφωνο εφαρμόζεται ήδη
Από τις 12 Ιουνίου 2026 εφαρμόζεται πλήρως το νέο Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Το πλαίσιο περιλαμβάνει πλέον υποχρεωτική καταγραφή και ελέγχους στις παράτυπες αφίξεις, ταχύτερες διαδικασίες ασύλου και επιστροφής, μηχανισμό αλληλεγγύης για κράτη που δέχονται δυσανάλογη πίεση και ειδικά εργαλεία για περιπτώσεις εργαλειοποίησης μεταναστευτικών ροών.
Η ίδια η Κομισιόν προβλέπει επίσης μηχανισμούς ταχείας αντίδρασης, ενισχυμένη συνδρομή από ευρωπαϊκούς οργανισμούς και έκτακτη χρηματοδότηση όταν ένα κράτος-μέλος βρίσκεται υπό ιδιαίτερη πίεση.
Πλεύρης: Οι επιστροφές στο επίκεντρο
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο της σημερινής συνεδρίασης είναι οι επιστροφές όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι υπουργοί συζητούν τρόπους ενίσχυσης της συνεργασίας με τρίτες χώρες για την επανεισδοχή υπηκόων τους.
Η κατεύθυνση αυτή έχει ήδη αποκτήσει συγκεκριμένο ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο.
Τον Ιούνιο Συμβούλιο και Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για τον νέο Κανονισμό Επιστροφών, με στόχο ταχύτερες και αποτελεσματικότερες διαδικασίες.
Τα Return Hubs περνούν από τη θεωρία στην ευρωπαϊκή νομοθεσία
Μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές είναι η δυνατότητα δημιουργίας Return Hubs σε τρίτες χώρες.
Με βάση τη συμφωνία Συμβουλίου και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να συνάπτουν συμφωνίες με τρίτες χώρες για κέντρα στα οποία θα μεταφέρονται άτομα που δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ.
Οι συμφωνίες αυτές υπόκεινται σε προϋποθέσεις σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του διεθνούς δικαίου και της αρχής της μη επαναπροώθησης.
Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι εξαιρούνται από τις σχετικές ρυθμίσεις.
Η Ελλάδα στην ομάδα των πέντε για τα Return Hubs
Η Αθήνα έχει ήδη ενεργό ρόλο σε αυτή την ευρωπαϊκή μετατόπιση.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου ο Πλεύρης συμμετείχε στην Κοπεγχάγη στη συνάντηση της λεγόμενης Core Group, μαζί με Δανία, Αυστρία, Γερμανία και Ολλανδία.
Οι πέντε χώρες προχώρησαν τη συζήτηση για συγκεκριμένο μοντέλο δημιουργίας Κέντρων Επιστροφής σε ασφαλείς τρίτες χώρες, με ιδιαίτερη έμφαση στην Αφρική.
Η ελληνική πλευρά έχει δηλώσει ότι θέλει η συζήτηση να περάσει από τις πολιτικές διακηρύξεις στην πρακτική εφαρμογή.
Ένα αυστηρότερο ευρωπαϊκό πλαίσιο, αλλά με νομικά όρια
Η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική βρίσκεται έτσι σε περίοδο σημαντικής αλλαγής.
Το Σύμφωνο εφαρμόζεται ήδη.
Ο νέος Κανονισμός Επιστροφών προχωρά.
Τα Return Hubs αποκτούν ευρωπαϊκή νομική βάση.
Και τώρα η συζήτηση επεκτείνεται σε έναν έκτακτο ευρωπαϊκό μηχανισμό για περιπτώσεις εργαλειοποίησης των ροών και υβριδικής πίεσης.
Το κρίσιμο ζήτημα στην επόμενη φάση θα είναι η ακριβής ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των εξωτερικών συνόρων και στις υποχρεώσεις της ΕΕ που απορρέουν από το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.
Η Αθήνα ζητά ευρωπαϊκό κανόνα για την «ώρα της κρίσης»
Η ελληνική πρόταση επιχειρεί ουσιαστικά να απαντήσει σε ένα ερώτημα που έχει επανέλθει μετά τις τελευταίες κρίσεις στα εξωτερικά σύνορα:
τι κάνει η Ευρώπη όταν οι κανονικές διαδικασίες σχεδιάστηκαν για κανονικές συνθήκες, αλλά ένα κράτος-μέλος βρίσκεται αντιμέτωπο με ξαφνική, μαζική ή εργαλειοποιημένη μεταναστευτική πίεση;
Η απάντηση που μεταφέρει σήμερα ο Πλεύρης στο Λουξεμβούργο είναι η δημιουργία ενός προκαθορισμένου ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης.
Όχι μιας ad hoc αντίδρασης κάθε φορά που ξεσπά μια κρίση, αλλά ενός κοινού πλαισίου που θα προσδιορίζει εκ των προτέρων πότε ενεργοποιείται, ποια έκτακτα εργαλεία επιτρέπονται, για πόσο χρόνο και υπό ποιες εγγυήσεις.
Όπως το συμπύκνωσε ο υπουργός:
«Σε έκτακτες συνθήκες χρειάζονται έκτακτα μέσα. Η Ευρώπη πρέπει να προστατευτεί».
Πηγή: pagenews.gr