Χάμντοκ: «Το Σουδάν κινδυνεύει με de facto διχοτόμηση» – Πίεση στις ΗΠΑ για εκεχειρία με πολιτική λύση

Ο πρώην πρωθυπουργός του Σουδάν Abdalla Hamdok προειδοποιεί ότι μια εκεχειρία χωρίς παράλληλη πολιτική διαδικασία μπορεί να παγιώσει τη διαίρεση της χώρας. Η Ουάσιγκτον πιέζει για ανθρωπιστική εκεχειρία 90 ημερών μεταξύ στρατού και RSF, όμως ο Hamdok ζητά η συμφωνία να οδηγήσει σε μόνιμη κατάπαυση του πυρός και επιστροφή σε πολιτική διακυβέρνηση. Παράλληλα, καλεί τις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν κυρώσεις με «προσωπικές συνέπειες» για τους εμπόλεμους και τους οικονομικούς τους υποστηρικτές.

Ο πόλεμος στο Σουδάν έχει περάσει πλέον σε ένα σημείο όπου το ερώτημα δεν είναι μόνο πότε θα σταματήσουν οι μάχες.

Είναι αν, όταν σταματήσουν, θα υπάρχει ακόμη ένα ενιαίο κράτος.

Αυτό είναι το βασικό μήνυμα του πρώην πρωθυπουργού Abdalla Hamdok, ο οποίος προειδοποίησε σε συνέντευξή του στο Al-Monitor ότι ο Σουδάν κινδυνεύει να οδηγηθεί σε de facto διχοτόμηση αν η αμερικανική προσπάθεια για εκεχειρία δεν συνοδευτεί από ουσιαστική και συμπεριληπτική πολιτική διαδικασία.

«Δεν θέλουμε η πολιτική διαδικασία να περάσει σε δεύτερο πλάνο»

Ο Hamdok ήταν σαφής:

«Δεν θέλουμε να δούμε μια κατάσταση όπου η πολιτική διαδικασία θα περάσει σε δεύτερο πλάνο».

Η ανησυχία του έχει ισχυρό ιστορικό υπόβαθρο.

Υπενθύμισε ότι ο Σουδάν έχει ήδη γνωρίσει μία μεγάλη διάσπαση, με την ανεξαρτησία του Νοτίου Σουδάν το 2011, όταν η χώρα έχασε περίπου το ένα τρίτο της επικράτειάς της. 

Για τον πρώην πρωθυπουργό, ο μεγαλύτερος κίνδυνος σήμερα είναι να παγιωθούν δύο διαφορετικά κέντρα εξουσίας:

ο στρατός του Abdel Fattah al-Burhan από τη μία,

και οι Rapid Support Forces του Mohamed Hamdan Dagalo, γνωστού ως Hemedti, από την άλλη.

Η αμερικανική πρόταση: 90 ημέρες εκεχειρίας

Η κυβέρνηση Trump πιέζει για μια 90ήμερη ανθρωπιστική εκεχειρία.

Το σχέδιο που προωθεί ο Αμερικανός ανώτερος σύμβουλος για αραβικές και αφρικανικές υποθέσεις Massad Boulos προβλέπει:

πρώτα 90 ημέρες παύσης των εχθροπραξιών,

στη συνέχεια διαπραγματεύσεις για μόνιμη κατάπαυση πυρός,

και τελικά επιστροφή σε πολιτική διακυβέρνηση.

Ο Hamdok χαρακτηρίζει την εκεχειρία «πρώτο βήμα», όχι τελικό προορισμό.

Ο φόβος ενός «μοντέλου Λιβύης»

Η ανησυχία για de facto διχοτόμηση δεν εκφράζεται μόνο από τον Hamdok.

Σύμβουλος της στρατιωτικά ελεγχόμενης κυβέρνησης του Σουδάν έχει επίσης προειδοποιήσει ότι η αμερικανική πρόταση, αν εφαρμοστεί χωρίς αλλαγές, μπορεί να οδηγήσει σε ένα μοντέλο παρόμοιο με τη Λιβύη, με δύο ανταγωνιστικές διοικήσεις και δύο περιοχές ελέγχου. 

Η πλευρά του στρατού ζητά ως βασικό όρο:

διεθνώς επιτηρούμενη αποχώρηση των RSF από τις πόλεις που κατέχουν.

Η RSF, από την άλλη, έχει απορρίψει την απαίτηση πλήρους αποχώρησης από τις περιοχές που κατέλαβε από το 2023. 

Ο πόλεμος έχει ήδη δημιουργήσει δύο διαφορετικές γεωγραφίες

Ο κίνδυνος διχοτόμησης δεν είναι θεωρητικός.

Οι RSF έχουν επιχειρήσει να εγκαθιδρύσουν παράλληλη κυβέρνηση στη Nyala, στο Darfur, διορίζοντας υπουργούς και δημιουργώντας κάποιες δομές ασφάλειας. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν έχουν συγκροτήσει πλήρη κρατικό μηχανισμό με σχολεία, νοσοκομεία και δικαστήρια.

Παράλληλα, ο στρατός εξακολουθεί να ελέγχει μεγάλα τμήματα της χώρας και έχει αποκτήσει ξανά επιχειρησιακή δυναμική τους τελευταίους μήνες.

Αυτό ακριβώς είναι το περιβάλλον στο οποίο μια κατάπαυση πυρός μπορεί είτε να ανοίξει δρόμο για πολιτική επανένωση είτε να «παγώσει» τις γραμμές αντιπαράθεσης.

Η Ουάσιγκτον πιέζει ανοιχτά τον Burhan

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη αυξήσει την πίεση προς τον αρχηγό του στρατού Abdel Fattah al-Burhan.

Τον Σεπτέμβριο, η Ουάσιγκτον δεν εξέδωσε εγκαίρως visa για τη συμμετοχή του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, κίνηση που συνδέθηκε από πηγές του Reuters με την άρνησή του να αποδεχθεί την αμερικανική πρόταση εκεχειρία

Το State Department δήλωσε επίσης ότι ούτε οι SAF ούτε οι RSF ούτε οι ηγέτες τους εκπροσωπούν νόμιμη, συνταγματική διακυβέρνηση για τον Σουδάν.

Η στρατιωτικά ελεγχόμενη κυβέρνηση του Σουδάν απέρριψε έντονα αυτή τη θέση και επέμεινε ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική διαδικασία πρέπει να σέβεται τους υφιστάμενους εθνικούς θεσμούς.

Hamdok: «Οι στρατηγοί δεν ανταποκρίνονται σε ευγένειες»

Ο πρώην πρωθυπουργός ζητά από την Ουάσιγκτον να πάει ακόμη πιο μακριά.

Η θέση του είναι ότι οι δύο στρατιωτικές πλευρές πρέπει να αντιμετωπίσουν προσωπικό κόστος αν συνεχίσουν τον πόλεμο.

«Δεν νομίζω ότι αυτοί οι στρατηγοί ανταποκρίνονται σε ευγένειες», είπε στο Al-Monitor

Και ζήτησε να είναι σαφές ότι θα υπάρχουν συνέπειες για όσους παρατείνουν τη σύγκρουση.

Κυρώσεις που «πονούν προσωπικά»

Ο Hamdok τάσσεται υπέρ στοχευμένων κυρώσεων που θα έχουν άμεσο προσωπικό αντίκτυπο σε στρατιωτικούς διοικητές, επιχειρηματικά δίκτυα και όσους χρηματοδοτούν τον πόλεμο. 

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη επιβάλει κυρώσεις:

στον Burhan,

στον Hemedti,

σε διοικητές των RSF,

σε δίκτυα στρατολόγησης και προμηθειών,

και στην ίδια τη σουδανική κυβέρνηση για φερόμενη χρήση χημικών όπλων. 

Αμερικανοί αξιωματούχοι εξετάζουν και πρόσθετα εργαλεία πίεσης. 

Το χρυσάφι χρηματοδοτεί τον πόλεμο

Ένα από τα κρίσιμα πεδία είναι τα εμπορικά και χρηματοοικονομικά δίκτυα.

Αναλυτές θεωρούν ότι οι ΗΠΑ μπορούν να χτυπήσουν πιο επιθετικά:

μεσάζοντες,

gold-trading networks,

εταιρείες logistics,

και ξένους χρηματοδότες

που επιτρέπουν και στις δύο πλευρές να συνεχίζουν να αγοράζουν όπλα και να πληρώνουν δυνάμεις. 

Ο χρυσός παραμένει ένας από τους βασικούς οικονομικούς πόρους του Σουδάν και ένα από τα κρίσιμα εργαλεία χρηματοδότησης των εμπόλεμων δικτύων.

Η RSF και το ενδεχόμενο χαρακτηρισμού ως τρομοκρατικής οργάνωσης

Στην Ουάσιγκτον υπάρχει επίσης πίεση από βουλευτές και των δύο κομμάτων για χαρακτηρισμό της RSF ως Foreign Terrorist Organization.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ είχε ήδη κρίνει το 2025 ότι η RSF και συνδεδεμένες δυνάμεις διέπραξαν γενοκτονία, επικαλούμενη συστηματικούς εθνοτικούς φόνους και σεξουαλική βία.

Ο Hamdok, πάντως, εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός απέναντι σε νέες ετικέτες και υποστηρίζει ότι το βασικό ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν πραγματικές συνέπειες και πολιτική διέξοδος.

Ο χειρότερος ανθρωπιστικός εφιάλτης στον κόσμο

Ο πόλεμος ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2023 όταν κατέρρευσε η σχέση ανάμεσα στις Sudanese Armed Forces και τις Rapid Support Forces.

Σήμερα βρίσκεται στον τέταρτο χρόνο του. 

Τα μεγέθη είναι δραματικά.

Πάνω από 11,3 εκατ. άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Al-Monitor, ενώ ο ΟΗΕ χαρακτηρίζει την κατάσταση τη χειρότερη ανθρωπιστική κρίση στον κόσμο. 

Νεότερη έρευνα του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο μιλούσε για πάνω από 14 εκατ. εκτοπισμένους από την έναρξη του πολέμου.

Η διαφορά μεταξύ των εκτιμήσεων οφείλεται σε διαφορετικές χρονικές και μεθοδολογικές βάσεις καταγραφής.

Πάνω από 1.000 νεκροί από drone strikes σε πέντε μήνες

Η σύγκρουση έχει αλλάξει και τεχνολογικά.

Έρευνα του ΟΗΕ ανέφερε ότι περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν από drone strikes μόνο στους πρώτους πέντε μήνες του 2026, με σοβαρές καταγγελίες για παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και από τις δύο πλευρές

Οι επιθέσεις έχουν πλήξει:

νοσοκομεία,

σχολεία,

αγορές,

κέντρα εκτοπισμένων,

ηλεκτρικές υποδομές,

και εγκαταστάσεις καυσίμων.

Οι ξένοι παίκτες κρατούν τον πόλεμο ζωντανό

Η μεγαλύτερη ίσως δυσκολία είναι ότι ο πόλεμος δεν είναι πλέον μόνο εσωτερικός.

Ο Hamdok είπε ότι πάνω από 12 χώρες παρεμβαίνουν με διάφορους τρόπους και ζήτησε να σταματήσει κάθε εξωτερική προμήθεια όπλων.

Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες, χώρες όπως:

Σαουδική Αραβία,

Τουρκία,

Κατάρ,

Αίγυπτος

έχουν συνδεθεί σε διαφορετικό βαθμό με στήριξη προς τον στρατό, ενώ τα ΗΑΕ κατηγορούνται ευρέως ότι αποτελούν βασικό εξωτερικό υποστηρικτή της RSF. Τα ΗΑΕ αρνούνται τις κατηγορίες.

UN investigators: όπλα, drones και μισθοφόροι

Έρευνα του ΟΗΕ βρήκε επίσης ενδείξεις για δίκτυα που συνδέονται με:

ΗΑΕ,

Τσαντ,

Λιβύη,

Σομαλία

και τα οποία φέρονται να παρέχουν στις RSF όπλα, εξοπλισμό, logistics, εκπαίδευση και προσωπικό

Η ίδια έρευνα αναφέρει ότι έως και 2.000 Κολομβιανοί contractors μπορεί να έχουν βοηθήσει στη λειτουργία και συντήρηση drones και άλλων προηγμένων συστημάτων των RSF.

Η «Quad» διπλωματία δεν έχει ακόμη αποδώσει

Οι ΗΠΑ επιχειρούν να κινητοποιήσουν έναν διπλωματικό μηχανισμό με:

Σαουδική Αραβία,

Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα,

Αίγυπτο,

και Ουάσιγκτον.

Η λεγόμενη Quad δεν έχει ακόμη καταφέρει να εξασφαλίσει μόνιμη εκεχειρία.

Και αυτό έχει σημασία γιατί όλες αυτές οι χώρες διαθέτουν διαφορετικούς διαύλους επιρροής στους εμπόλεμους.

Η θέση του Hamdok: «Σουδανική ιδιοκτησία» της λύσης

Ο Hamdok επιμένει ότι οποιαδήποτε πολιτική διαδικασία πρέπει τελικά να είναι Sudanese-owned.

Δηλαδή να μην επιβληθεί ως εξωτερική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ, αραβικών χωρών και στρατιωτικών ηγετών.

Ο ίδιος σήμερα ηγείται του Somoud, συνασπισμού πολιτικών και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που δρα κυρίως από το εξωτερικό

Η νομιμοποίηση του συνασπισμού αμφισβητείται από την πλευρά του στρατού, ακριβώς επειδή πολλά στελέχη του βρίσκονται εκτός Σουδάν.

Ο Hamdok απαντά ότι οδηγήθηκαν στην εξορία από τον ίδιο τον πόλεμο.

Η μεγάλη διαφορά με το 2019

Ο Hamdok γνωρίζει από πρώτο χέρι πόσο εύθραυστη είναι η πολιτική μετάβαση.

Έγινε πρωθυπουργός το 2019 μετά την πτώση του Omar al-Bashir.

Για δύο χρόνια, στρατιωτικοί και πολιτικοί μοιράζονταν την εξουσία.

Το μοντέλο κατέρρευσε με το πραξικόπημα του Burhan τον Οκτώβριο του 2021. 

Ο Hamdok τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό, επέστρεψε προσωρινά στην κυβέρνηση και τελικά παραιτήθηκε τον Ιανουάριο του 2022.

Αυτό το ιστορικό εξηγεί γιατί επιμένει τόσο πολύ ότι εκεχειρία χωρίς πολιτική αρχιτεκτονική δεν αρκεί.

Το πραγματικό διακύβευμα για την Ουάσιγκτον

Η κυβέρνηση Trump βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη επιλογή.

Αν πιέσει μόνο για γρήγορη παύση πυρός, μπορεί να δημιουργήσει μια προσωρινή σταθερότητα αλλά και να παγιώσει δύο ανταγωνιστικές εξουσίες.

Αν επιμείνει εξαρχής σε συνολική πολιτική λύση, η διαπραγμάτευση γίνεται πολύ πιο δύσκολη.

Ο Hamdok υποστηρίζει ότι η πρώτη επιλογή είναι επικίνδυνη.

Γιατί μπορεί να παράξει μια χώρα τυπικά ενιαία, αλλά στην πράξη διαιρεμένη.

Σουδάν: από ανθρωπιστική κρίση σε κίνδυνο κρατικής διάλυσης

Αυτό είναι πλέον το πραγματικό warning.

Ο πόλεμος δεν απειλεί μόνο:

ανθρώπινες ζωές,

πόλεις,

οικονομία,

και υποδομές.

Απειλεί την ίδια τη μορφή του κράτους.

Και όσο SAF και RSF παγιώνουν διαφορετικές γεωγραφικές ζώνες ελέγχου, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος η προσωρινή στρατιωτική πραγματικότητα να γίνει μόνιμη πολιτική πραγματικότητα.

Ο Hamdok συνοψίζει ουσιαστικά το δίλημμα:

90 ημέρες εκεχειρίας μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο για ειρήνη — ή να παγώσουν μια νέα διχοτόμηση.

Το τι από τα δύο θα συμβεί θα εξαρτηθεί από το αν η Ουάσιγκτον και οι περιφερειακοί παίκτες μπορέσουν να συνδέσουν την κατάπαυση πυρός με μια πραγματική, πολιτικά συμπεριληπτική διαδικασία για το μέλλον του Σουδάν.

Πηγή: pagenews.gr