Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στην ευρωπαϊκή πολιτική επιστροφών περιέγραψε ο Θάνος Πλεύρης, αποκαλύπτοντας ότι η Ελλάδα και τέσσερις ακόμη ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται ήδη σε προχωρημένες συζητήσεις για τη δημιουργία του πρώτου κόμβου επιστροφών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η χώρα στην οποία θα δημιουργηθεί ο κόμβος δεν ανακοινώνεται ακόμη.
Ο υπουργός, όμως, έδωσε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα:
συμφωνία έως το τέλος του 2026 ή τον Ιανουάριο του 2027, πιλοτική εφαρμογή μέσα στο 2027 και στόχος πλήρους λειτουργίας κατά την ελληνική Προεδρία της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του ίδιου έτους.
Παράλληλα, ο Πλεύρης αποκάλυψε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες με τρεις έως τέσσερις χώρες, ενώ μία εξ αυτών βρίσκεται ήδη κοντά στο στάδιο των επίσημων ανακοινώσεων.
Οι πέντε χώρες που προχωρούν μαζί
Ο Θάνος Πλεύρης ήταν συγκεκριμένος:
«Είμαστε αυτή τη στιγμή πέντε χώρες που έχουμε συμφωνήσει: η Ελλάδα, η Γερμανία, η Δανία, η Ολλανδία και η Αυστρία, μαζί να κάνουμε τους πρώτους κόμβους επιστροφής».
Το σχέδιο αφορά ανθρώπους των οποίων το αίτημα ασύλου έχει ήδη απορριφθεί.
Η εξέταση του ασύλου θα εξακολουθεί να γίνεται εντός Ευρώπης.
Εφόσον όμως υπάρξει απορριπτική απόφαση και δεν είναι άμεσα δυνατή η επιστροφή του συγκεκριμένου προσώπου στη χώρα καταγωγής του, θα μπορεί να μεταφέρεται σε κόμβο τρίτης χώρας μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία επιστροφής.
«Η εξέταση ασύλου γίνεται στην Ευρώπη. Μόλις απορριφθεί το άσυλο, εκεί πας να τον μεταφέρεις στη χώρα καταγωγής του», εξήγησε.
Η πρώτη χώρα θα είναι στην Αφρική
Ο υπουργός αποκάλυψε και τη γεωγραφική κατεύθυνση.
Η πρώτη συμφωνία αφορά χώρα της Αφρικής.
Δεν αποκάλυψε ποια.
«Συζητάμε με τρεις-τέσσερις χώρες, με μία από αυτές που δεν την αποκαλύπτουμε. Θα αποκαλυφθεί περίπου σε κάνα μήνα, που θα είμαστε έτοιμοι να κάνουμε τις επίσημες ανακοινώσεις».
Οι κόμβοι, όπως διευκρίνισε, δεν θα πρέπει να βρίσκονται σε χώρα που έχει εξωτερικά σύνορα με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Γι’ αυτό και απέκλεισε το ενδεχόμενο της Τουρκίας.
Η λογική είναι να αποτραπεί η δημιουργία νέων συγκεντρώσεων μεταναστών ακριβώς πάνω στα ευρωπαϊκά σύνορα.
«Μέχρι τέλος του χρόνου ή τον Ιανουάριο η συμφωνία»
Το χρονοδιάγραμμα που έδωσε είναι φιλόδοξο.
«Μέχρι τέλος του χρόνου ή τον Ιανουάριο αναμένεται να έχουμε υπογράψει τη συμφωνία με την τρίτη χώρα».
Και αμέσως μετά:
«Με το που υπογραφεί η συμφωνία, θα ξεκινήσει ένα πιλοτικό πρόγραμμα εντός του ’27 και πιστεύουμε ότι στην ελληνική Προεδρία, δηλαδή στο δεύτερο εξάμηνο του ’27, θα έχουμε τη δυνατότητα να περάσουμε από το πιλοτικό πρόγραμμα στην πλήρη λειτουργία».
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τους κόμβους επιστροφών ως μέσο αντιμετώπισης ενός από τα μεγαλύτερα προβλήματα της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής:
της δυσκολίας να επιστραφούν άνθρωποι ακόμη και μετά την οριστική απόρριψη του αιτήματος ασύλου τους.
Το παράδειγμα του Μπαγκλαντές
Ο Πλεύρης περιέγραψε το πρόβλημα χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα το Μπαγκλαντές.
Ακόμη και όταν μία χώρα συνεργάζεται, είπε, η διαδικασία ταυτοποίησης μπορεί να διαρκέσει μήνες.
«Μέχρι να ταυτοποιήσει τον πολίτη του μπορεί να περάσουν και τρεις και τέσσερις και πέντε μήνες».
Κατά το διάστημα αυτό, σύμφωνα με την κυβερνητική θέση, δημιουργείται ένα κενό που εκμεταλλεύονται τα κυκλώματα διακίνησης.
Στους σχεδιαζόμενους κόμβους, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι θα εφαρμόζονται ευρωπαϊκές προδιαγραφές και εγγυήσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Πλεύρης: Το μεγάλο πρόβλημα πλέον είναι η Λιβύη
Ο υπουργός περιέγραψε παράλληλα μία σημαντική μετατόπιση του μεταναστευτικού χάρτη.
«Το βασικό μας πρόβλημα αυτή τη στιγμή δεν είναι το Αιγαίο, δεν είναι ο Έβρος. Το βασικό μας πρόβλημα είναι η Λιβύη».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, στο Αιγαίο οι αφίξεις στο εννεάμηνο ήταν περίπου 6.000.
«6.000, για να σκεφτούμε, στο Αιγαίο ήταν δεκαήμερο, δεκαπενθήμερο», σχολίασε.
Αντίθετα, στην Κρήτη έκανε λόγο για περίπου 16.000 αφίξεις στο εννεάμηνο.
Η εικόνα αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, εξηγεί γιατί το κυβερνητικό βάρος μεταφέρεται πλέον στον νότιο διάδρομο.
«Η Τουρκία έχει αλλάξει πολιτική»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η αναφορά του στην Τουρκία.
Ο Πλεύρης είπε ότι το τελευταίο διάστημα η συνεργασία Αθήνας–Άγκυρας στο μεταναστευτικό είναι καλή και ότι η Τουρκία ελέγχει περισσότερο τα ανατολικά της σύνορα.
«Έχει μια τελείως διαφορετική αντίληψη από αυτή που είχε όταν ζήσαμε τον Έβρο το 2020».
Έσπευσε, πάντως, να προσθέσει ότι η Αθήνα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη συγκεκριμένη συνεργασία με επιφύλαξη λόγω της εμπειρίας του 2020:
«Με την Τουρκία πάντοτε έχεις μια μεγάλη ανησυχία ότι αυτό το οποίο βιώνεις τώρα και λες ότι είναι μια καλή συνεργασία, κανείς δεν σου εγγυάται» ότι θα συνεχιστεί.
Η αναφορά έχει σημασία καθώς η Ελλάδα διατηρεί παράλληλα τριμερή συνεργασία με Βουλγαρία και Τουρκία, με την επόμενη συνάντηση, σύμφωνα με τον υπουργό, να προγραμματίζεται για τον Νοέμβριο στην Κωνσταντινούπολη.
Η ελληνική πρόταση για «έκτακτες μεταναστευτικές ροές»
Ακόμη μεγαλύτερη πολιτική σημασία έχει η πρόταση που παρουσίασε η Ελλάδα στο Συμβούλιο Υπουργών.
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι οι υφιστάμενοι κανόνες του Συμφώνου Μετανάστευσης μπορούν να λειτουργήσουν όταν οι ροές παραμένουν διαχειρίσιμες.
Θέλει όμως διαφορετικό μηχανισμό όταν υπάρχει εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού ή μαζική κατευθυνόμενη άφιξη ανθρώπων.
Ο Πλεύρης χρησιμοποίησε ως παραδείγματα τον Έβρο του 2020 και τη Θέουτα.
Σύμφωνα με την πρόταση που περιέγραψε, ένας έκτακτος μηχανισμός θα περιλαμβάνει ισχυρότερη επιτήρηση των συνόρων με ενεργότερη παρουσία της Frontex και επιτάχυνση των διαδικασιών επιστροφής.
Η πρόταση για ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά έγγραφα και κυρώσεις
Ο Πλεύρης πήγε ακόμη ένα βήμα παραπέρα.
Πρότεινε, σε τέτοιες έκτακτες συνθήκες, η Ευρωπαϊκή Ένωση να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τις χώρες καταγωγής για την έκδοση των αναγκαίων ταξιδιωτικών εγγράφων.
Και συνέδεσε τη συνεργασία τρίτων χωρών με την εμπορική πολιτική της Ευρώπης.
Κατά την πρόταση που παρουσίασε, χώρες καταγωγής ή διέλευσης που αρνούνται να συνεργαστούν στις επιστροφές θα μπορούσαν να αντιμετωπίζουν αυστηρότερη εμπορική πίεση από την ΕΕ.
Ο ίδιος επέμεινε ότι η πρόταση αφορά έκτακτες συνθήκες και ότι, κατά την κυβερνητική θέση, δεν συνεπάγεται εγκατάλειψη του πλαισίου της Σύμβασης της Γενεύης.
Η νέα διαδρομή: Ασία – Κόλπος – Λιβύη – Κρήτη
Το δεύτερο μέρος της παρέμβασης αποκάλυψε ένα ακόμη στοιχείο που απασχολεί την κυβέρνηση.
Δεν φτάνουν στη Λιβύη μόνο άνθρωποι που έχουν εκτοπιστεί από τον πόλεμο στο Σουδάν.
Σύμφωνα με τον Πλεύρη, υπάρχει πλέον και οργανωμένη μετακίνηση πολιτών από Μπαγκλαντές και Πακιστάν μέσω χωρών του Κόλπου προς Βεγγάζη ή Τρίπολη.
Από εκεί επιχειρούν να περάσουν είτε προς τη Λαμπεντούζα είτε προς την Κρήτη.
Ο υπουργός υπολόγισε ότι περίπου 50%-60% των ροών μέσω Λιβύης είναι Σουδανοί, ενώ ένα σημαντικό υπόλοιπο αφορά άλλες εθνικότητες, συμπεριλαμβανομένων ανθρώπων που φτάνουν αεροπορικώς στη Λιβύη.
Πίεση στις χώρες του Κόλπου για τις transit πτήσεις
Αυτό οδηγεί σε μια νέα ευρωπαϊκή προσπάθεια.
Σύμφωνα με τον Πλεύρη, επιδιώκεται να πειστούν οι χώρες του Κόλπου να περιορίσουν transit αεροπορικές διαδρομές προς τη Λιβύη που χρησιμοποιούνται ως τμήμα της μεταναστευτικής οδού.
Με την Αίγυπτο, είπε, υπάρχει ήδη πολύ καλή συνεργασία.
Στόχος είναι να υπάρξει αντίστοιχο αποτέλεσμα με τις χώρες του Κόλπου.
Οι τελευταίες, σύμφωνα με όσα περιέγραψε, συνδέουν με τη σειρά τους τις σχέσεις με την ΕΕ με ζητήματα όπως η πρόσβαση σε θεωρήσεις εισόδου.
Εάν κλείσει αυτός ο διάδρομος, η εκτίμηση που εξέφρασε ο υπουργός είναι ότι οι αφίξεις προς την Κρήτη θα μπορούσαν να μειωθούν αισθητά.
Ο πόλεμος στο Ιράν: «Δεν βλέπουμε ακόμη μεταφορά πληθυσμού»
Ο Πλεύρης ρωτήθηκε και για τις πιθανές μεταναστευτικές συνέπειες από τον συνεχιζόμενο πόλεμο στο Ιράν.
Η απάντησή του ήταν καθησυχαστική για την παρούσα στιγμή, όχι όμως για το μέλλον.
«Τις συνέπειες ενός πολέμου συνήθως τις βλέπεις όταν πια ολοκληρώνεται ο πόλεμος».
Σύμφωνα με τον υπουργό, μέχρι στιγμής δεν καταγράφεται μεταφορά πληθυσμού προς την Τουρκία ούτε αντίστοιχη αύξηση των ροών από τα τουρκικά παράλια προς τα ελληνικά νησιά.
Οι μετακινήσεις που παρατηρούνται, είπε, παραμένουν κυρίως εσωτερικές στις χώρες που βρίσκονται σε σύγκρουση.
Και μετά το μεταναστευτικό, το μήνυμα για τον δύσκολο χειμώνα
Η συζήτηση πέρασε στη συνέχεια στην οικονομία.
Ο Πλεύρης ρωτήθηκε εάν τα τελευταία μέτρα —120 δόσεις και παρεμβάσεις στα καύσιμα— αποτελούν το τέλος των κυβερνητικών παρεμβάσεων για τον χειμώνα.
Η απάντησή του άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχειας.
«Ο πρωθυπουργός είναι ξεκάθαρος σε αυτό, ότι τα μέτρα είναι δυναμικά. Γι’ αυτό ακριβώς θα υπάρχει επανεκτίμηση ανά 15 μέρες».
Και πρόσθεσε:
«Θα εξαντλήσουμε τις δυνατότητες να στηρίξουμε την ελληνική οικογένεια».
«Αν χρειαστούν, θα υπάρξουν και άλλα μέτρα»
Η πιο καθαρή πολιτική φράση ήρθε λίγο αργότερα:
«Προφανώς, αν χρειαστούν, θα υπάρξουν και άλλα μέτρα».
Ο υπουργός χαρακτήρισε τον φετινό χειμώνα δύσκολο και αναγνώρισε ευθέως την πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά.
«Καταλαβαίνουμε ότι οι πολίτες πιέζονται», είπε.
Και ενώ επικαλέστηκε ως θετική εξέλιξη τη μείωση της ανεργίας στο 7,4%, σημείωσε ότι αυτό δεν αναιρεί το πρόβλημα της αγοραστικής δύναμης.
«Ο άνθρωπος […] θέλει να μπορεί να έχει μια καλύτερη αγοραστική δύναμη. Και αυτό σημαίνει ότι θα κάνουμε ό,τι μπορούμε να συγκρατήσουμε αυτές τις τιμές».
120 δόσεις: «Ανάσα» για τους μικρομεσαίους
Ο Πλεύρης παρουσίασε τη διεύρυνση στις 120 δόσεις ως παρέμβαση που αποσκοπεί στη στήριξη κυρίως πιεσμένων μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Το νέο κυβερνητικό πλαίσιο αυξάνει τον μέγιστο αριθμό δόσεων από 72 σε 120 για επιλέξιμες παλαιές οφειλές προς φορολογική διοίκηση και ασφαλιστικά ταμεία.
Η κυβερνητική απόφαση προβλέπει επίσης δυνατότητα μετάβασης στη νέα ρύθμιση για όσους βρίσκονταν ήδη στις 72 δόσεις, υπό τους προβλεπόμενους όρους.
Γιατί όχι οριζόντια μείωση του ΕΦΚ;
Ο υπουργός απάντησε και στην κριτική της αντιπολίτευσης που ζητά μείωση των φόρων στα καύσιμα αντί για επιδοτήσεις.
Έθεσε δύο επιχειρήματα.
Το πρώτο είναι δημοσιονομικό.
«Υπάρχουν οι δημοσιονομικοί κανόνες και το ταβάνι δαπανών που έχεις».
Το δεύτερο αφορά τη στόχευση των μέτρων.
Κατά την κυβερνητική θέση, μια οριζόντια μείωση έμμεσου φόρου μπορεί να περιορίσει τα διαθέσιμα χρήματα για ενισχύσεις προς τα νοικοκυριά που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
«Η οριζόντια μείωση αυτομάτως μπορεί να μας περιορίσει να κάνουμε μια στοχευμένη πολιτική σε αυτούς που έχουν περισσότερη ανάγκη», υποστήριξε.
Το παράδειγμα της Ισπανίας
Για να ενισχύσει το επιχείρημα, ο Πλεύρης αναφέρθηκε στην Ισπανία και σε προηγούμενες μειώσεις ΦΠΑ, υποστηρίζοντας ότι η αποκλιμάκωση του φόρου δεν διασφάλισε μόνιμα αντίστοιχη συγκράτηση των τελικών τιμών.
Το πολιτικό μήνυμα της κυβέρνησης είναι επομένως ότι προτιμά, στην παρούσα φάση, στοχευμένες επιδοτήσεις αντί μιας γενικευμένης μείωσης έμμεσων φόρων.
Αυτό αποτελεί κυβερνητική επιλογή που αμφισβητείται από κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία προτείνουν διαφορετικό μείγμα φορολογικής πολιτικής.
Από τη Λιβύη μέχρι το πορτοφόλι
Η παρέμβαση Πλεύρη είχε τελικά δύο διαφορετικά αλλά πολιτικά κρίσιμα μηνύματα.
Στο μεταναστευτικό, η κυβέρνηση προχωρά προς μία σκληρότερη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική επιστροφών, με την Ελλάδα ανάμεσα στις πέντε χώρες που προωθούν τους πρώτους κόμβους εκτός ΕΕ.
Και στο εσωτερικό μέτωπο, η κυβερνητική γραμμή είναι ότι το πακέτο των τελευταίων ημερών δεν παρουσιάζεται ως κατ’ ανάγκη το τελευταίο.
Οι 120 δόσεις και η επιδότηση των καυσίμων θα επανεκτιμώνται σε συνάρτηση με τις τιμές και τις δυνατότητες της οικονομίας.
Με τον Πλεύρη να αφήνει το παράθυρο ανοιχτό:
«Αν χρειαστούν, θα υπάρξουν και άλλα μέτρα».
Πηγή: pagenews.gr