Η Εσθονία αλλάζει ριζικά το αμυντικό της δόγμα απέναντι στη Ρωσία. Η κύρια μάχιμη ταξιαρχία της μετακινείται μόνιμα από την Τάπα στο Γιόχβι, μόλις 50 χιλιόμετρα από τα ρωσικά σύνορα, ενώ χτίζεται νέα βάση και στη Νάρβα. Παράλληλα, το Ταλίν αποκτά αμερικανικά HIMARS και νοτιοκορεατικά Chunmoo με εμβέλεια έως 300 χιλιόμετρα, εγκαταλείποντας τη λογική της υποχώρησης και περνώντας σε «ενεργητική άμυνα» από την πρώτη ημέρα μιας πιθανής επίθεσης.
Η Εσθονία αλλάζει όλο το αμυντικό της σχέδιο.
Η βαλτική χώρα, που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του ΝΑΤΟ απέναντι στη Ρωσία, μεταφέρει μόνιμα στρατεύματα πιο κοντά στα ανατολικά της σύνορα και επενδύει σε όπλα μεγάλου βεληνεκούς.
Το βασικό συμπέρασμα των Εσθονών επιτελών από τον πόλεμο στην Ουκρανία είναι ότι ένα μικρό κράτος δεν μπορεί να επιτρέψει στον αντίπαλο να καταλάβει έδαφος και να περιμένει αργότερα να το ανακτήσει.
Γι’ αυτό το νέο δόγμα είναι διαφορετικό:
άμυνα από τα σύνορα και μάχη για κάθε χιλιόμετρο από την πρώτη στιγμή.
Η κύρια ταξιαρχία πάει μόλις 50 χλμ. από τη Ρωσία
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την 1η Ταξιαρχία, την κύρια μάχιμη δύναμη του εσθονικού στρατού.
Μέχρι σήμερα είχε ως κύρια βάση την Τάπα.
Πλέον μετακινείται μόνιμα ανατολικότερα, στο Γιόχβι, περίπου 50 χιλιόμετρα από τα σύνορα με τη Ρωσία.
Νέες εγκαταστάσεις κατασκευάζονται για να φιλοξενήσουν το προσωπικό και τον εξοπλισμό της.
«Πρέπει να κερδίσουμε από τις πρώτες μάχες»
Ο διοικητής της 1ης Ταξιαρχίας, συνταγματάρχης Tarmo Kundla, περιέγραψε με σαφήνεια τη νέα φιλοσοφία:
«Πρέπει να ξεκινήσουμε από τα σύνορα και να κερδίσουμε από τις πρώτες μάχες».
Η φράση συνοψίζει τη μεγάλη αλλαγή.
Η Εσθονία δεν σχεδιάζει πλέον να παραχωρήσει έδαφος προσωρινά προκειμένου να ανασυνταχθεί.
Θέλει να αποτρέψει την είσοδο ρωσικών δυνάμεων εξαρχής.
Νέα βάση και στη Νάρβα
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Νάρβα.
Η πόλη βρίσκεται ακριβώς πάνω στα σύνορα με τη Ρωσία και έχει κατά πλειονότητα ρωσόφωνο πληθυσμό.
Η Εσθονία κατασκευάζει εκεί βάση με δυνατότητα φιλοξενίας έως 1.000 στρατιωτών.
Σε μόνιμη βάση θα σταθμεύουν περίπου 200, αλλά σε περίπτωση κρίσης η δύναμη μπορεί να αυξηθεί κατά ακόμη 800 άτομα.
Γιατί η Νάρβα θεωρείται το πιο ευαίσθητο σημείο
Οι εσθονικές στρατιωτικές υπηρεσίες δεν θεωρούν πιθανό έναν ολοκληρωτικό πόλεμο Ρωσίας–ΝΑΤΟ μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.
Αυτό που τους ανησυχεί περισσότερο είναι ένα περιορισμένο επεισόδιο.
Ένα μικρής κλίμακας πλήγμα ή εισβολή που θα μπορούσε να δοκιμάσει αν οι σύμμαχοι θα εφαρμόσουν πραγματικά το Άρθρο 5.
Η Νάρβα αναφέρεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός τέτοιου πιθανού σεναρίου.
Το Ταλίν φοβάται περισσότερο ένα «τεστ» του ΝΑΤΟ
Εσθονοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια πλήρης εισβολή δεν θα είχε ιδιαίτερη στρατηγική λογική για τη Μόσχα υπό τις σημερινές συνθήκες.
Ένα περιορισμένο τετελεσμένο όμως θα μπορούσε, κατά την εκτίμησή τους, να έχει διαφορετικό στόχο:
να δοκιμάσει την πολιτική βούληση της Συμμαχίας,
να δημιουργήσει διχασμό,
και να θέσει τους συμμάχους μπροστά σε μια δύσκολη απόφαση για στρατιωτική αντίδραση.
Πρόκειται για εκτίμηση της εσθονικής πλευράς και όχι για τεκμηριωμένη ένδειξη ότι η Ρωσία έχει αποφασίσει ένα τέτοιο σχέδιο.
«Η αποτροπή δεν λειτουργεί αρκετά»
Ανώτερος αξιωματούχος των εσθονικών στρατιωτικών πληροφοριών είπε στους Financial Times ότι η σημερινή αποτροπή δεν θεωρείται επαρκής.
Κατά την εκτίμησή του, η κρίσιμη περίοδος για τα κράτη της Βαλτικής είναι τα επόμενα ένα έως τέσσερα χρόνια
Το εσθονικό υπουργείο Άμυνας διατυπώνει διαφορετικά τον ίδιο στόχο:
η επίθεση πρέπει να γίνει τόσο δαπανηρή και επικίνδυνη ώστε να καταστεί αδιανόητη για οποιονδήποτε αντίπαλο
Αμυντικές δαπάνες 5,4% του ΑΕΠ
Η αλλαγή στρατηγικής συνοδεύεται από πολύ μεγάλη αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Η Εσθονία διαθέτει φέτος περίπου €2,4 δισ., ποσό αυξημένο κατά 42%.
Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 5,4% του ΑΕΠ
Για μια χώρα μόλις 1,3 εκατ. κατοίκων, πρόκειται για εξαιρετικά υψηλό ποσοστό.
HIMARS και Chunmoo με εμβέλεια 300 χλμ.
Το Ταλίν αλλάζει όμως και το είδος του οπλισμού που αγοράζει.
Μέσα στον τελευταίο χρόνο έχει συμφωνήσει να αποκτήσει:
9 αμερικανικά HIMARS
και
9 νοτιοκορεατικά Chunmoo.
Και τα δύο συστήματα μπορούν να χρησιμοποιήσουν πυρομαχικά με εμβέλεια που φτάνει περίπου τα 300 χιλιόμετρα.
Αυτό αλλάζει ουσιαστικά τη φιλοσοφία της εσθονικής άμυνας.
Από την άμυνα στο έδαφος σε πλήγματα βαθιά πίσω από τα σύνορα
Η Εσθονία δεν θέλει πλέον μόνο να σταματά στρατεύματα που περνούν τα σύνορα.
Θέλει να μπορεί να χτυπά:
κέντρα διοίκησης,
αποθήκες,
βάσεις,
και άλλες στρατιωτικές υποδομές
βαθιά πίσω από τη γραμμή του μετώπου σε περίπτωση επίθεσης.
Ένας ανώτερος αξιωματικός υπενθύμισε στους FT ότι η Αγία Πετρούπολη απέχει περίπου 260 χιλιόμετρα.
Η αναφορά δείχνει το επιχειρησιακό βάθος που προσφέρουν τα νέα συστήματα.
Δεν πρόκειται για προαναγγελία επίθεσης
Η αλλαγή αυτή δεν σημαίνει ότι η Εσθονία σχεδιάζει επιθετική ενέργεια κατά της Ρωσίας.
Η λογική που παρουσιάζουν οι εσθονικές αρχές είναι αποτρεπτική:
αν υπάρξει ρωσική επίθεση, η απάντηση δεν θα περιορίζεται στο εσθονικό έδαφος.
Το Ταλίν θέλει η Μόσχα να γνωρίζει ότι σε ένα τέτοιο σενάριο θα κινδυνεύσουν και στρατιωτικές εγκαταστάσεις εντός Ρωσίας.
Η Ουκρανία άλλαξε όλη τη στρατηγική
Το παλιό εσθονικό σχέδιο είχε διαμορφωθεί μετά την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014.
Η λογική ήταν ότι, σε περίπτωση εισβολής, οι εσθονικές δυνάμεις θα μπορούσαν να υποχωρήσουν, να χρησιμοποιήσουν το δασώδες και ελώδες έδαφος της χώρας και να φθείρουν τον αντίπαλο μέχρι να φτάσουν οι ενισχύσεις του ΝΑΤΟ.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία άλλαξε αυτή την αντίληψη.
«Αν η Ρωσία πάρει έδαφος, δεν το εγκαταλείπει»
Οι Εσθονοί στρατιωτικοί λένε ότι ένα από τα βασικά διδάγματα της Ουκρανίας είναι πως η Ρωσία είναι διατεθειμένη να δεχθεί μεγάλες απώλειες για να κρατήσει περιοχές που έχει καταλάβει.
Για μια μικρή χώρα όπως η Εσθονία, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η επικράτειά της είναι περίπου 45.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Δεν υπάρχει μεγάλο γεωγραφικό βάθος για στρατηγική υποχώρηση.
Μόνιμος στρατός μόλις 4.200 ατόμων
Η πρόκληση γίνεται μεγαλύτερη αν εξεταστεί το μέγεθος του εσθονικού στρατού.
Οι μόνιμες ένοπλες δυνάμεις αριθμούν περίπου 4.200 άτομα.
Όμως η χώρα διαθέτει ένα πολύ μεγάλο σύστημα εφεδρείας.
Η συνολική εκπαιδευμένη εφεδρεία μπορεί να φτάσει περίπου τις 230.000, δηλαδή σχεδόν το ένα πέμπτο του πληθυσμού.
39.500 έφεδροι μπορούν να κινητοποιηθούν άμεσα
Σε πολεμικό ή προπολεμικό σενάριο, περίπου 39.500 έφεδροι υψηλής ετοιμότητας μπορούν να αναπτυχθούν μέσα σε ώρες στις μονάδες όπου έχουν εκπαιδευτεί.
Άλλοι περίπου 40.000 είναι διαθέσιμοι για πρόσθετες αποστολές.
Αυτή είναι η βάση του μοντέλου άμυνας μιας τόσο μικρής χώρας.
Η Βρετανία αυξάνει επίσης την παρουσία της
Το νέο σχέδιο δεν είναι αποκλειστικά εθνικό.
Η Βρετανία, που έχει κεντρικό ρόλο στη νατοϊκή παρουσία στην Εσθονία, έχει δεσμευτεί να αυξήσει τη στρατιωτική της δύναμη από περίπου 800 σε 1.200 στρατιώτες έως τον Απρίλιο του επόμενου έτους.
Στην άσκηση Spring Storm, βρετανικές δυνάμεις έφεραν επίσης μη επανδρωμένα επιθετικά συστήματα Nyan με εμβέλεια περίπου 300 χλμ
Η σκιά των υβριδικών επιθέσεων
Η αλλαγή στρατηγικής έρχεται σε μια στιγμή αυξημένης έντασης και σε επίπεδο υβριδικών απειλών.
Μόλις πριν λίγες ημέρες οι εσθονικές υπηρεσίες ασφαλείας κατηγόρησαν τις ρωσικές υπηρεσίες ότι βρίσκονταν πίσω από εμπρηστική επίθεση σε εγκατάσταση της εταιρείας αμυντικής ρομποτικής Milrem Robotics στο Ταλίν.
Η Ρωσία απορρίπτει τις δυτικές κατηγορίες περί οργανωμένων ενεργειών σαμποτάζ.
Το πιο παράδοξο: Η Εσθονία φοβάται και το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία
Ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο της ανάλυσης των Financial Times είναι το εξής:
όσο συνεχίζεται ο πόλεμος στην Ουκρανία, μεγάλος αριθμός ρωσικών δυνάμεων παραμένει δεσμευμένος εκεί.
Μια εκεχειρία ή συμφωνία ειρήνης θα μπορούσε να απελευθερώσει δεκάδες χιλιάδες έμπειρους Ρώσους στρατιώτες και να επιτρέψει στη Μόσχα να αναδιατάξει περισσότερες δυνάμεις προς τα σύνορα του ΝΑΤΟ.
Γι’ αυτό Εσθονός αξιωματούχος των πληροφοριών είπε τη φράση που συμπυκνώνει ολόκληρο το στρατηγικό δίλημμα:
«Φοβόμασταν τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τώρα φοβόμαστε το τέλος του πολέμου».
Η μεγάλη εικόνα
Η Εσθονία δεν περιμένει μια άμεση ρωσική εισβολή.
Προετοιμάζεται όμως για το ενδεχόμενο το στρατηγικό περιβάλλον να γίνει πολύ πιο επικίνδυνο τα επόμενα χρόνια.
Γι’ αυτό αλλάζει ταυτόχρονα:
τη θέση των στρατευμάτων της,
τον οπλισμό της,
το δόγμα άμυνας,
και το επίπεδο των στρατιωτικών δαπανών.
Η νέα λογική είναι απλή:
να μη χαθεί ούτε ένα κομμάτι εδάφους στην αρχή μιας κρίσης και να υπάρχει δυνατότητα πλήγματος πολύ πέρα από τα σύνορα εάν δεχθεί επίθεση.
Για ένα κράτος 1,3 εκατ. κατοίκων που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του ΝΑΤΟ, πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες αλλαγές αμυντικής στρατηγικής από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Πηγή: pagenews.gr