Σε μία από τις πιο σκληρές δημόσιες παρεμβάσεις του απέναντι στο σημερινό κυβερνητικό μοντέλο, ο Αντώνης Σαμαράς χρησιμοποίησε το βήμα του συνεδρίου «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη» για να ασκήσει ευθεία κριτική στη λογική της πολιτικής διαχείρισης, στέλνοντας ταυτόχρονα σαφές μήνυμα προς το Μέγαρο Μαξίμου.
Το συνέδριο του «Βήματος» διεξάγεται στις 6 και 7 Οκτωβρίου στην Αίθουσα Τελετών του ΕΚΠΑ, με συμμετοχή πολιτικών, ακαδημαϊκών και εκπροσώπων της οικονομικής και κοινωνικής ζωής.
Η παρέμβαση Σαμαρά ξεπέρασε αισθητά το αρχικό θέμα της Αθήνας. Μέσα από αναφορές στο δημογραφικό, την κοινωνική συνοχή, την πολιτική ηγεσία, την εθνική ταυτότητα και την κατάσταση της Δύσης, ο πρώην πρωθυπουργός κατέληξε σε μια ευθεία αποδοκιμασία αυτού που χαρακτήρισε «ματαιόδοξη και νεοφιλελεύθερη διαχείριση».
«Πρέπει να τελειώνουμε με αυτή τη ματαιόδοξη και νεοφιλελεύθερη διαχείριση»
Η φράση που συγκέντρωσε το μεγαλύτερο πολιτικό βάρος ήταν σαφής:
«Πρέπει να τελειώνουμε με αυτή τη ματαιόδοξη και νεοφιλελεύθερη διαχείριση».
Πρόκειται για διατύπωση που, στο πολιτικό περιβάλλον της περιόδου, εκλαμβάνεται ως ευθεία βολή προς τον τρόπο άσκησης της κυβερνητικής πολιτικής, παρότι ο Σαμαράς επέλεξε να αναπτύξει την κριτική του μέσα από ευρύτερη συζήτηση για την ποιότητα της ηγεσίας και όχι μέσα από μια τυπική κομματική αντιπαράθεση.
Η παρέμβασή του αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς έρχεται λίγες ημέρες μετά τα 52α γενέθλια της Νέας Δημοκρατίας, από τα οποία τόσο ο ίδιος όσο και ο Κώστας Καραμανλής απουσίασαν. Το «Βήμα» σημείωσε ότι οι απουσίες των δύο πρώην πρωθυπουργών κυριάρχησαν στις πολιτικές συζητήσεις γύρω από την εκδήλωση.
«Ο Κανένας προηγείται στις δημοσκοπήσεις»
Ο Αντώνης Σαμαράς συνέδεσε την πολιτική του κριτική και με την εικόνα που, κατά την άποψή του, παρουσιάζει η κοινωνία.
«Ο Κανένας προηγείται στις δημοσκοπήσεις», ανέφερε, επιχειρώντας να περιγράψει την απόσταση που θεωρεί ότι υπάρχει ανάμεσα στους πολίτες και στο υπάρχον πολιτικό σύστημα.
Πρόσθεσε ότι στην κοινωνία κυριαρχούν «το άγχος και η απόγνωση», δίνοντας έτσι στη συνολική του παρέμβαση χαρακτήρα κριτικής όχι μόνο προς την κυβέρνηση, αλλά και προς το μοντέλο πολιτικής αντιπροσώπευσης συνολικά.
Η αναφορά στον «Κανένα» δεν αποτελεί συγκεκριμένη δημοσκοπική μέτρηση από μόνη της, αλλά πολιτικό σχόλιο του πρώην πρωθυπουργού πάνω στη διάχυτη δυσπιστία απέναντι στα κόμματα και στις πολιτικές ηγεσίες.
Δύο είδη ηγεσίας
Κεντρικός άξονας της ομιλίας του ήταν η διάκριση ανάμεσα στη διαχειριστική ηγεσία και σε μια ηγεσία που στηρίζεται σε ιδέες, όραμα και πολιτικό προσανατολισμό.
Ο Σαμαράς υποστήριξε ότι η πολιτική δεν μπορεί να εξαντλείται σε τεχνική διαχείριση προβλημάτων.
Αντιθέτως, σύμφωνα με την προσέγγισή του, η ηγεσία οφείλει να διαμορφώνει στόχους, να εμπνέει την κοινωνία και να υπερβαίνει τον βραχυπρόθεσμο ορίζοντα της εξουσίας.
Στο πλαίσιο αυτό χρησιμοποίησε και τον χαρακτηρισμό «ματαιόδοξη ηγεσία», αναφερόμενος σε πολιτικές συμπεριφορές που, όπως είπε, ενδιαφέρονται περισσότερο για την «καρέκλα» παρά για την κοινωνική και εθνική προοπτική.
«Προτιμώ το κόστος της συνείδησης»
Σε προσωπικό τόνο, ο πρώην πρωθυπουργός ανέφερε:
«Προτιμώ το κόστος της συνείδησης από το κόστος του όποιου χειροκροτήματος».
Η φράση αυτή έχει ιδιαίτερη πολιτική φόρτιση, καθώς ο Σαμαράς έχει τα τελευταία χρόνια επιλέξει επανειλημμένα δημόσιες διαφοροποιήσεις από κυβερνητικές επιλογές, ακόμη και σε ζητήματα που βρίσκονται στον πυρήνα της πολιτικής γραμμής της ΝΔ.
Η σημερινή παρέμβαση ενισχύει την εικόνα μιας πολιτικής απόστασης που δεν περιορίζεται σε επιμέρους πολιτικές διαφωνίες, αλλά αγγίζει πλέον και το συνολικό μοντέλο διακυβέρνησης.
Η Αθήνα ως αφετηρία της κριτικής
Η ομιλία ξεκίνησε από το θέμα του συνεδρίου: την Αθήνα.
Ο πρώην πρωθυπουργός στάθηκε στο γεγονός ότι μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού έχει συγκεντρωθεί στην πρωτεύουσα και στις μεγάλες πόλεις, χαρακτηρίζοντας την υπερσυγκέντρωση αυτή σοβαρό διαρθρωτικό πρόβλημα.
Το θέμα έχει ευρύτερη σημασία για τη χώρα, καθώς συνδέεται με:
την ερήμωση της περιφέρειας,
το δημογραφικό,
την ανισοκατανομή επενδύσεων και θέσεων εργασίας
και τη διαρκή αύξηση του κόστους στέγασης στις μεγάλες αστικές περιοχές.
Το ίδιο το συνέδριο του «Βήματος» έχει ως βασικό αντικείμενο ακριβώς τις σύγχρονες προκλήσεις της Αθήνας, από την οικονομία και τις υποδομές έως τη δημογραφία και την πολιτιστική της ταυτότητα.
Σκληρή προειδοποίηση για το δημογραφικό
Ο Αντώνης Σαμαράς έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην υπογεννητικότητα.
Τη συνέδεσε όχι μόνο με οικονομικούς παράγοντες αλλά και με μια ευρύτερη κρίση προοπτικής και αυτοπεποίθησης της ελληνικής κοινωνίας.
Για τον πρώην πρωθυπουργό, η δημογραφική συρρίκνωση δεν αποτελεί απλώς κοινωνικό ζήτημα.
Αφορά άμεσα:
την οικονομική ανάπτυξη,
το ασφαλιστικό,
την περιφερειακή συνοχή,
την άμυνα
και τη μακροπρόθεσμη ισχύ της χώρας.
Η συγκεκριμένη θεματική έχει εμφανιστεί επανειλημμένα στις παρεμβάσεις του και αποτελεί ένα από τα πεδία στα οποία διαφοροποιεί την πολιτική του προσέγγιση από μια στενά οικονομική ή διαχειριστική ανάγνωση των προβλημάτων.
«Πνευματική ερήμωση»
Παράλληλα, ο Σαμαράς μίλησε για πνευματική ερήμωση, συνδέοντάς την με την υποχώρηση συλλογικών αξιών, την κρίση ταυτότητας και την απομάκρυνση, όπως τη βλέπει ο ίδιος, από την ιστορική και πολιτιστική παράδοση.
Σε αυτό το πλαίσιο ενέταξε και την κριτική του στην πολιτική ορθότητα.
Υποστήριξε ότι χρειάζεται ενίσχυση της εθνικής συνείδησης και της ιστορικής αυτογνωσίας, προειδοποιώντας για ευρύτερη κρίση στον δυτικό πολιτισμό.
Οι συγκεκριμένες τοποθετήσεις αποτελούν πολιτικές και ιδεολογικές θέσεις του πρώην πρωθυπουργού και εντάσσονται στη γνωστή συντηρητική του οπτική για τα ζητήματα ταυτότητας και πολιτισμού.
Προειδοποίηση για τη Δημοκρατία
Ο Σαμαράς προχώρησε ακόμη περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι η πολιτισμική και κοινωνική παρακμή μπορεί, εάν συνεχιστεί, να δημιουργήσει σοβαρές προκλήσεις για την ίδια τη λειτουργία της Δημοκρατίας.
Το επιχείρημά του ήταν ότι όταν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας χάνουν την εμπιστοσύνη τους στους θεσμούς και στις πολιτικές ηγεσίες, ενισχύονται η αποχή, η απαξίωση και η απομάκρυνση από τη δημοκρατική διαδικασία.
Η παρατήρηση αυτή συνδέθηκε άμεσα με τη φράση του για τον «Κανένα» στις δημοσκοπήσεις.
Το μήνυμα προς τη ΝΔ
Η σημερινή παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και σε εσωκομματικό επίπεδο.
Ο Σαμαράς δεν περιορίστηκε σε κριτική συγκεκριμένων μέτρων.
Έθεσε ζήτημα:
πολιτικής φυσιογνωμίας,
κοινωνικής κατεύθυνσης,
μοντέλου ηγεσίας
και ιδεολογικού προσανατολισμού.
Η χρήση του όρου «νεοφιλελεύθερη διαχείριση» είναι ιδιαιτέρως αιχμηρή, καθώς στρέφεται ευθέως κατά μιας πολιτικής λογικής που ο ίδιος θεωρεί ότι απομακρύνεται από τις παραδοσιακές κοινωνικές και πατριωτικές αναφορές της Κεντροδεξιάς.
Μετά τα γενέθλια της ΝΔ, νέα απόσταση
Η χρονική συγκυρία δύσκολα περνά απαρατήρητη.
Μόλις δύο ημέρες πριν, η Νέα Δημοκρατία γιόρτασε τα 52 χρόνια από την ίδρυσή της, με τον Αντώνη Σαμαρά να απουσιάζει.
Η απουσία του, μαζί με εκείνη του Κώστα Καραμανλή, είχε ήδη προκαλέσει πολιτικές αναγνώσεις για την απόσταση των δύο πρώην πρωθυπουργών από το Μέγαρο Μαξίμου.
Η νέα παρέμβαση Σαμαρά δίνει πλέον σε αυτή την απόσταση και σαφές πολιτικό περιεχόμενο.
Η μεγάλη εικόνα
Η ομιλία Σαμαρά στο συνέδριο για την Αθήνα εξελίχθηκε τελικά σε μια πολύ ευρύτερη πολιτική παρέμβαση.
Ο πρώην πρωθυπουργός μίλησε για:
την κρίση ηγεσίας,
την απογοήτευση της κοινωνίας,
το δημογραφικό,
την εθνική συνείδηση,
την πολιτική ορθότητα,
την κρίση της Δύσης
και την ανάγκη αλλαγής του σημερινού μοντέλου πολιτικής διαχείρισης.
Και το πολιτικό μήνυμα συμπυκνώθηκε σε δύο φράσεις που δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν τυχαίες:
«Πρέπει να τελειώνουμε με αυτή τη ματαιόδοξη και νεοφιλελεύθερη διαχείριση».
και
«Προτιμώ το κόστος της συνείδησης από το κόστος του όποιου χειροκροτήματος».
Σε μια περίοδο κατά την οποία η σχέση του Αντώνη Σαμαρά με το Μέγαρο Μαξίμου βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης, η σημερινή του παρέμβαση επιβεβαιώνει ότι η απόσταση δεν είναι πλέον μόνο προσωπική ή τακτική.
Πηγή: pagenews.gr