Μια τεράστια στήλη μαύρου καπνού υψώθηκε πάνω από τη Μαύρη Θάλασσα ανοικτά του Σότσι, μετά από επίθεση μη επανδρωμένου θαλάσσιου σκάφους σε πετρελαιοφόρο που έπλεε κοντά στις ρωσικές ακτές.
Το λιβεριανής σημαίας Aframax Rio τυλίχθηκε στις φλόγες, ενώ οι ρωσικές αρχές ανακοίνωσαν ότι αργό πετρέλαιο καίγεται στην επιφάνεια της θάλασσας.
Και οι 23 ναυτικοί του πληρώματος, όλοι Ινδοί υπήκοοι, διασώθηκαν.
Οι εικόνες από την περιοχή είναι εντυπωσιακές: τεράστιες πορτοκαλί φλόγες μέσα στη θάλασσα και πυκνός μαύρος καπνός ορατός από τις ακτές του Σότσι.
Πίσω όμως από το θεαματικό χτύπημα βρίσκεται ένα πολύ σοβαρότερο γεωπολιτικό ζήτημα.
Η Μαύρη Θάλασσα κινδυνεύει να μετατραπεί από πολεμικό μέτωπο Ρωσίας–Ουκρανίας σε ζώνη υψηλού κινδύνου για την ίδια την εμπορική ναυτιλία.
«Το αργό πετρέλαιο καίγεται στη Μαύρη Θάλασσα»
Το ρωσικό υπουργείο Μεταφορών ανακοίνωσε ότι το δεξαμενόπλοιο δέχθηκε επίθεση από μη επανδρωμένα θαλάσσια μέσα το βράδυ της Τρίτης.
Η φωτιά ήταν τόσο ισχυρή ώστε τα σωστικά συνεργεία δεν μπορούσαν αρχικά να προσεγγίσουν με ασφάλεια το πλοίο.
Σύμφωνα με τη ρωσική ανακοίνωση:
«Το αργό πετρέλαιο καίγεται ανοικτά στα ύδατα της Μαύρης Θάλασσας».
Οι επιχειρήσεις κατάσβεσης επρόκειτο να ενταθούν μόλις μειωνόταν η ένταση της πυρκαγιάς και τα πυροσβεστικά και σωστικά σκάφη μπορούσαν να πλησιάσουν το τάνκερ χωρίς να τεθούν σε κίνδυνο.
Διασώθηκαν και οι 23 ναυτικοί
Η πρώτη προτεραιότητα ήταν το πλήρωμα.
Και οι 23 άνθρωποι που βρίσκονταν πάνω στο Aframax Rio διασώθηκαν, σύμφωνα με τις ρωσικές αρχές.
Όλοι είναι Ινδοί υπήκοοι.
Οι πρώτες επίσημες πληροφορίες δεν έκαναν λόγο για θύματα μεταξύ του πληρώματος.
Η επιχείρηση διάσωσης πραγματοποιήθηκε ενώ η πυρκαγιά εξακολουθούσε να μαίνεται και πετρέλαιο έκαιγε γύρω από το πλοίο.
Έκλεισαν οι παραλίες
Οι αρχές επέβαλαν περιορισμούς στην πρόσβαση στις ακτές.
Στο Sirius, κοντά στο Σότσι, οι παραλίες έκλεισαν μετά την πυρκαγιά και ξεκίνησε παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα και του νερού.
Οι τοπικές αρχές ανέφεραν αρχικά ότι οι συγκεντρώσεις ρύπων στην ατμόσφαιρα παρέμεναν κάτω από τα ανώτατα επιτρεπόμενα όρια.
Ωστόσο, το γεγονός ότι οι ρωσικές αρχές επιβεβαιώνουν πως πετρέλαιο καίγεται στη θάλασσα δημιουργεί αναπόφευκτα ανησυχίες και για τις περιβαλλοντικές συνέπειες.
Η ποσότητα πετρελαίου που ενδέχεται να έχει διαρρεύσει δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί.
Το Κίεβο δεν έχει αναλάβει την ευθύνη
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος πραγματοποίησε την επίθεση.
Ρωσικές αρχές αναφέρουν ότι το τάνκερ χτυπήθηκε από μη επανδρωμένα θαλάσσια σκάφη.
Μέχρι στιγμής, όμως, η Ουκρανία δεν έχει αναλάβει επισήμως την ευθύνη για το συγκεκριμένο πλήγμα.
Αυτό είναι σημαντικό καθώς η σύγκρουση στη Μαύρη Θάλασσα έχει κλιμακωθεί και οι επιθέσεις δεν περιορίζονται πλέον σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Λιμάνια, ενεργειακές υποδομές και εμπορικά πλοία βρίσκονται ολοένα συχνότερα μέσα στη ζώνη κινδύνου.
Η Μαύρη Θάλασσα γίνεται όλο και πιο επικίνδυνη
Το περιστατικό στο Σότσι δεν είναι μεμονωμένο.
Τις τελευταίες ημέρες έχουν σημειωθεί αλλεπάλληλα περιστατικά με εμπορικά πλοία στη Μαύρη Θάλασσα.
Η Ρωσία έχει πλήξει πλοία που μεταφέρουν ουκρανικά προϊόντα και σιτηρά, ακόμη και σε περιοχές κοντά στις ακτές της Ρουμανίας, κράτους-μέλους της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.
Άλλα εμπορικά πλοία έχουν επίσης βρεθεί στο στόχαστρο drones ή άλλων επιθέσεων, με ορισμένες περιπτώσεις να παραμένουν υπό διερεύνηση ως προς την προέλευσή τους.
Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός νέου και εξαιρετικά επικίνδυνου περιβάλλοντος:
τα εμπορικά πλοία δεν αποτελούν πλέον απλώς παράπλευρους κινδύνους του πολέμου – βρίσκονται ολοένα περισσότερο μέσα στο ίδιο το επιχειρησιακό πεδίο.
Από τα διυλιστήρια στα τάνκερ
Η Ουκρανία έχει επεκτείνει σημαντικά τα τελευταία χρόνια την εκστρατεία επιθέσεων κατά της ρωσικής ενεργειακής υποδομής.
Διυλιστήρια.
Δεξαμενές.
Αποθήκες καυσίμων.
Λιμάνια.
Ενεργειακές εγκαταστάσεις βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος.
Το Κίεβο υποστηρίζει ότι οι ενεργειακές εγκαταστάσεις που χρηματοδοτούν ή υποστηρίζουν τη ρωσική πολεμική μηχανή αποτελούν νόμιμους στρατιωτικούς στόχους και παρουσιάζει τις επιθέσεις του ως απάντηση στους συνεχείς ρωσικούς βομβαρδισμούς ουκρανικών πόλεων και ενεργειακών υποδομών.
Ωστόσο, όταν η σύγκρουση περνά στα εμπορικά πλοία, η εξίσωση γίνεται πολύ πιο περίπλοκη.
Το νέο όπλο της Μαύρης Θάλασσας
Τα μη επανδρωμένα θαλάσσια σκάφη έχουν μεταβάλει δραματικά τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται ο πόλεμος στη Μαύρη Θάλασσα.
Είναι σχετικά μικρά.
Κινούνται χαμηλά στην επιφάνεια της θάλασσας.
Μπορούν να μεταφέρουν εκρηκτικά.
Και μπορούν να πλήξουν στόχους σε μεγάλες αποστάσεις χωρίς να απαιτείται η παρουσία επανδρωμένου πολεμικού πλοίου.
Η Ουκρανία έχει χρησιμοποιήσει τέτοια συστήματα σε επιθέσεις κατά ρωσικών πολεμικών πλοίων και στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Η εξάπλωσή τους, όμως, δημιουργεί πλέον ένα νέο πρόβλημα για την εμπορική ναυτιλία.
Ένα τάνκερ ή φορτηγό πλοίο δεν χρειάζεται να βρίσκεται μέσα σε παραδοσιακή ναυμαχία για να βρεθεί ξαφνικά στο επίκεντρο του πολέμου.
Το Σότσι αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό
Η τοποθεσία του χτυπήματος έχει επίσης σημασία.
Το Σότσι δεν είναι απλώς ένα ρωσικό λιμάνι.
Είναι μία από τις σημαντικότερες παραθεριστικές πόλεις της χώρας, με πληθυσμό περίπου μισού εκατομμυρίου κατοίκων, και φιλοξένησε τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2014.
Το γεγονός ότι μια τεράστια πυρκαγιά σε πετρελαιοφόρο ήταν ορατή από τις ακτές της πόλης μεταφέρει με ιδιαίτερα άμεσο τρόπο τον πόλεμο σε μια περιοχή που βρίσκεται μακριά από την ουκρανική γραμμή του μετώπου.
Ο ενεργειακός πόλεμος μεταφέρεται στη θάλασσα
Η επίθεση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ενέργεια βρίσκεται ξανά στον πυρήνα της στρατηγικής αντιπαράθεσης Ρωσίας–Ουκρανίας.
Για τη Μόσχα, οι εξαγωγές πετρελαίου αποτελούν βασική πηγή εσόδων.
Για το Κίεβο, η πίεση στη ρωσική ενεργειακή αλυσίδα αποτελεί έναν τρόπο να αυξήσει το οικονομικό κόστος του πολέμου.
Μέχρι τώρα το μεγαλύτερο μέρος αυτής της μάχης εξελισσόταν γύρω από διυλιστήρια, αγωγούς, τερματικούς σταθμούς και αποθήκες.
Το περιστατικό ανοικτά του Σότσι δείχνει τον κίνδυνο το μέτωπο να μετακινηθεί ακόμη περισσότερο προς τα ίδια τα πλοία που μεταφέρουν την ενέργεια.
Ο μεγάλος κίνδυνος για τις θαλάσσιες μεταφορές
Και εδώ το ζήτημα ξεπερνά πλέον Ρωσία και Ουκρανία.
Ένα εμπορικό πλοίο μπορεί να φέρει σημαία μιας χώρας, να ανήκει σε εταιρεία άλλης, να έχει πλήρωμα από τρίτη χώρα και να μεταφέρει φορτίο με τελικό προορισμό μια τέταρτη.
Το Aframax Rio φέρει σημαία Λιβερίας και το πλήρωμά του αποτελείται από 23 Ινδούς ναυτικούς.
Αυτό δείχνει πόσο γρήγορα μια περιφερειακή στρατιωτική σύγκρουση μπορεί να αποκτήσει διεθνείς επιπτώσεις.
Και όσο αυξάνονται οι επιθέσεις, τόσο αυξάνονται και οι κίνδυνοι για:
ναυτικούς, ασφαλιστικές εταιρείες, ναύλους, ενεργειακές μεταφορές και εμπορικές διαδρομές.
Η Μαύρη Θάλασσα μπαίνει σε νέα φάση
Η εικόνα ενός φλεγόμενου πετρελαιοφόρου ανοικτά του Σότσι είναι εντυπωσιακή.
Το πραγματικό μήνυμα όμως βρίσκεται πέρα από τις φλόγες.
Ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας έχει ήδη μετατραπεί σε πόλεμο drones, ενεργειακών υποδομών και εφοδιαστικών αλυσίδων.
Τώρα υπάρχει ο κίνδυνος να εξελιχθεί ακόμη περισσότερο σε πόλεμο των θαλάσσιων εμπορικών διαδρομών.
Και αυτό είναι ένα πολύ πιο επικίνδυνο στάδιο.
Γιατί εάν τα τάνκερ, τα πλοία σιτηρών και τα εμπορικά φορτηγά αρχίσουν να αντιμετωπίζουν συστηματικά τον κίνδυνο επίθεσης, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στις ακτές της Ρωσίας και της Ουκρανίας.
Θα περάσουν στις τιμές της ενέργειας, στα ασφάλιστρα, στους ναύλους και τελικά στο παγκόσμιο εμπόριο.
Το Aframax Rio μπορεί να είναι ένα ακόμη πλοίο μέσα σε έναν πόλεμο που διαρκεί χρόνια.
Οι φλόγες ανοικτά του Σότσι, όμως, προειδοποιούν ότι η επόμενη μεγάλη κλιμάκωση μπορεί να βρίσκεται στη θάλασσα.
Πηγή: pagenews.gr