Η πρωτοφανής ποδοσφαιρική υπόθεση-σκάνδαλο της Μάντσεστερ Σίτι που απασχολεί εδώ και αρκετό καιρό το Νησί δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστο τον βρετανό πρωθυπουργό. Ο Αντι Μπέρναμ βρίσκεται στο επίκεντρο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης καθώς οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες αξιώνουν την πλήρη δημοσιοποίηση των λεπτομερειών όλων των συναντήσεων που είχε με τους ιδιοκτήτες της Μάντσεστερ Σίτι, τον όμιλο Abu Dhabi United Group (ADUG), καθώς και των παροχών φιλοξενίας που έχει αποδεχθεί στο στάδιο Έτιχαντ.
Η πολιτική θύελλα ξέσπασε σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία, καθώς ο Μπέρναμ δέχθηκε δριμεία κριτική επειδή δήλωσε «ιδιαίτερα ανήσυχος» στην περίπτωση που η ADUG υποχρεωθεί να πουλήσει τον σύλλογο, ύστερα από την απόφαση ανεξάρτητης επιτροπής που έκρινε τη Μάντσεστερ Σίτι ένοχη για 114 παραβιάσεις των οικονομικών κανονισμών της Premier League.
Η τέλεια καταιγίδα
Σύμφωνα με εκτενές άρθρο του Athletic, στα πρώτα, μυστηριώδη χρόνια της ιδιοκτησίας της Μάντσεστερ Σίτι από τον σεΐχη Μανσούρ, ο πρόεδρος του συλλόγου, Χαλντούν Αλ Μουμπάρακ, είχε δώσει μια εικόνα για το πώς ήλπιζε να αντιμετωπίζεται ο σύλλογος μετά την εξαγορά του το 2008. «Υπάρχει σχεδόν μια προσωποποίηση του συλλόγου μέσα από τις αξίες που πρεσβεύουμε ως Αμπου Ντάμπι, ως σεΐχης Μανσούρ», είχε δηλώσει ο Αλ Μουμπάρακ στη βρετανική εφημερίδα The Guardian. «Αυτές είναι η αφοσίωση, η δέσμευση, η πειθαρχία, η μακροπρόθεσμη σκέψη, ο σεβασμός, η εκτίμηση της ιστορίας… Αναγνωρίζουμε ότι ο τρόπος με τον οποίο διαχειριζόμαστε αυτό το εγχείρημα λέει πολλά στον κόσμο για το ποιοι είμαστε». Και συνέχιζε: «Αυτό δείχνει στον κόσμο την πραγματική ουσία του ποιο είναι το Αμπου Ντάμπι και τι αντιπροσωπεύει».
Την περασμένη εβδομάδα, δημοσιεύτηκε η απόφαση σε βάρος της Σίτι, σύμφωνα με την οποία ο σύλλογος παραβίασε τους οικονομικούς κανονισμούς επί σχεδόν μία δεκαετία. Αν πάρουμε τον Αλ Μουμπάρακ τοις μετρητοίς, τονίζει ο αρθρογράφος, η απόφαση της Premier League μετατρέπεται, κατ’ επέκταση, και σε κρίση για το ίδιο το Αμπου Ντάμπι. Για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, η Σίτι επιδιώκει να πείσει τους δημοσιογράφους ότι δεν ανήκει στο κράτος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Από νομικής άποψης, έχει δίκιο.
Ο σεΐχης Μανσούρ μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν μπορεί να είναι μέλος της βασιλικής οικογένειας, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, καθώς και ετεροθαλής αδελφός του ηγέτη της χώρας, Μοχάμεντ μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν (γνωστού και ως MBZ).
Ωστόσο, στα χαρτιά, ο Μανσούρ είναι ο πλειοψηφικός μέτοχος της Σίτι μέσω της Newton Investment and Development, μιας εταιρείας που μπορεί να έχει ως έδρα το Αμπου Ντάμπι, αλλά βρίσκεται αποκλειστικά στην δική του ιδιοκτησία. Γενικώς, σε επίπεδο ουσίας και στα μάτια του μέσου ανθρώπου, η Σίτι είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το Αμπου Ντάμπι. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι η φανέλα, το γήπεδο και οι ακαδημίες του συλλόγου φέρουν ως χορηγό την αεροπορική εταιρεία των ΗΑΕ Etihad, ο πρόεδρος της οποίας διορίζεται απευθείας από τον MBZ. Στις καλές εποχές, το Αμπου Ντάμπι μπορούσε να απολαμβάνει την αντανάκλαση των επιτυχιών της Σίτι μέσα στους αγωνιστικούς χώρους.
Τώρα, στις χειρότερες στιγμές της ομάδας, μία βαριά σκιά πέφτει πάνω από το κράτος του Κόλπου. Όλα αυτά έφεραν τον πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου, Άντι Μπέρναμ, σε δύσκολη θέση. Καθώς προσπαθούσε να ισορροπήσει ανάμεσα σε ένα πλήθος διαφορετικών συμφερόντων, ο Μπέρναμ βρέθηκε σε αδιέξοδο όταν ρωτήθηκε για την άποψή του σχετικά με το ενδεχόμενο οι ιδιοκτήτες της Σίτι να υποχρεωθούν να αποχωρήσουν από το αγγλικό ποδόσφαιρο. «Θα με ανησυχούσε πραγματικά το ενδεχόμενο να τους χάσουμε», δήλωσε ο Μπέρναμ στο BBC. «Έχουν αποτελέσει έναν τόσο σημαντικό εταίρο στην οικοδόμηση του σύγχρονου Μάντσεστερ και, προφανώς, στη μετατροπή της Μάντσεστερ Σίτι σε αυτή την παγκόσμια δύναμη που είναι σήμερα.
Πραγματικά ευχαριστώ τη City Football Group και τη γενικότερη ιδιοκτησία για τα χρήματα που επένδυσαν όχι μόνο στο Etihad (το γήπεδο της Σίτι) και στις εγκαταστάσεις γύρω από αυτό, αλλά και στην ίδια την πόλη». Το BBC μετέδωσε ότι ο Μπέρναμ δήλωσε πως «θα ήταν λάθος να παρέμβει», όμως, από τη στιγμή που εξέφρασε άποψη, δεν έκανε άραγε ακόμη πιο δύσκολη τη θέση εκείνων που καλούνται να αποφασίσουν για τις κυρώσεις σε βάρος της Σίτι; Την Πέμπτη, η κυβέρνηση βρέθηκε σε θέση άμυνας, επιχειρώντας δύο φορές να διευκρινίσει τη δήλωση του Μπέρναμ.
Εκπρόσωπος της κυβέρνησης δήλωσε: «Όπως κατέστησε σαφές ο πρωθυπουργός, η αρχική απόφαση είναι σοβαρή και δεν μπορεί να υπάρχει καμία υπόνοια ότι κάποιος βρίσκεται υπεράνω των κανόνων… Εφόσον διαπιστωθεί παράβαση, οι υπεύθυνοι θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις προβλεπόμενες συνέπειες». Αφού οι χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης επεσήμαναν γρήγορα ότι η παράβαση είχε ήδη διαπιστωθεί από την Premier League, ο εκπρόσωπος του Μπέρναμ εξέδωσε διορθωμένη ανακοίνωση, στην οποία ανέφερε: «Οποτε διαπιστώνεται παράβαση, οι υπεύθυνοι θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τις προβλεπόμενες συνέπειες».
Ο Μπέρναμ λοιπόν βρίσκεται μπροστά σε ένα αδιέξοδο. Ωστόσο, όπως τονίζει το δημοσίευμα, είναι αποκαλυπτικό το γεγονός ότι το πρώτο του ένστικτο ήταν να δείξει κατανόηση προς έναν ιδιοκτησιακό όμιλο που έχει διοχετεύσει σημαντικούς πόρους στο Ηνωμένο Βασίλειο, αντί να συνταχθεί με τα πλήθη που έμειναν εμβρόντητα από αυτό που ο Ρίτσαρντ Μάστερς, διευθύνων σύμβουλος της Premier League, περιέγραψε ως «συστηματική παραβίαση των κανονισμών επί σχεδόν μία δεκαετία». Η πρόκληση για τον Μπέρναμ είναι ταυτόχρονα περιφερειακή και παγκόσμια.
Η μεγάλη εικόνα
Για το Ηνωμένο Βασίλειο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν αποτελούν ούτε κατά διάνοια ένα κράτος-παρία. Όπως εξήγησε στο Athletic πηγή που βρίσκεται κοντά σε αρκετούς πολιτικούς του κυβερνώντος Εργατικού Κόμματος και μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας, οι βρετανοί νομοθέτες μπορεί να μην αισθάνονται πάντοτε άνετα με τον τρόπο με τον οποίο τα ΗΑΕ αντιμετωπίζουν τον συνεχιζόμενο πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, ενώ πολλοί εκφράζουν ανησυχίες και για τη στάση τους απέναντι στο Σουδάν.
Ωστόσο, συνολικά, η σχέση Ηνωμένου Βασιλείου και ΗΑΕ θεωρείται κρίσιμη σε επίπεδο ασφάλειας, επενδύσεων και εμπορίου. Τα πράγματα δεν γίνονται ευκολότερα από το γεγονός ότι ο πρόεδρος της Σίτι, Αλ Μουμπάρακ, είναι ο επίσημος εκπρόσωπος του Αμπου Ντάμπι. Όταν ο πρώην πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Κιρ Στάρμερ, έφτασε στο Αμπου Ντάμπι τον Απρίλιο για συνομιλίες σχετικά με το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, εν μέσω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στην οποία εμπλέκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν, ο άνθρωπος που τον υποδέχθηκε στον διάδρομο προσγείωσης ήταν ο Αλ Μουμπάρακ.
Την Πέμπτη έγινε επίσης γνωστό ότι ο Αλ Μουμπάρακ είχε λάβει, πριν από έξι χρόνια, διπλωματική ασυλία στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με τον δημόσια διαθέσιμο κατάλογο στην ιστοσελίδα της βρετανικής κυβέρνησης. Αυτό ενδέχεται να περιπλέξει οποιαδήποτε πιθανή αστική ή ποινική νομική διαδικασία που θα μπορούσε να αφορά τη Σίτι. «Εδώ και πολλά χρόνια είναι, στην πράξη, ο πρωθυπουργός του Αμπου Ντάμπι», εξηγεί ο Κρίστοφερ Μ. Ντέιβιντσον, συγγραφέας του «Abu Dhabi: Oil & Beyond».
«Κατέχει ισχυρή και κυρίαρχη θέση σε σημαντικά τμήματα της κρατικά υποστηριζόμενης οικονομίας του Αμπου Ντάμπι. Είναι ο οικονομικός εγκέφαλος ή το δεξί χέρι του MBZ, του ηγέτη της χώρας, με μια σχέση που χρονολογείται πολλές δεκαετίες πίσω. Είναι δύσκολο να βρει κανείς πρόσωπο που να απολαμβάνει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και να βρίσκεται πιο κοντά όχι μόνο στον σεΐχη Μανσούρ, αλλά και στον ίδιο τον ηγέτη» τονίζει. Η ευαισθησία της θέσης του Ηνωμένου Βασιλείου γίνεται εμφανής από τα βασικά οικονομικά μεγέθη.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ, το διμερές εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών ξεπερνά τα 25 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως, ενώ η Επενδυτική Συνεργασία Κρατικών Κεφαλαίων ΗΑΕ-Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία ξεκίνησε το 2021 με πενταετή επενδυτικό στόχο 10 δισεκατομμυρίων λιρών, έχει ήδη δεσμεύσει σχεδόν 30 δισεκατομμύρια λίρες σε περισσότερες από 50 άμεσες επενδύσεις. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, οι επενδύσεις αυτές έχουν στηρίξει 48.000 θέσεις εργασίας στο Ηνωμένο Βασίλειο, «με ακόμη 280.000 να αναμένονται έως το 2030».
Αυτή ακριβώς η αλληλεξάρτηση, σε συνδυασμό με τις δηλώσεις του Μπέρναμ, έχει ενισχύσει τους φόβους μεταξύ των φιλάθλων ότι η πολιτική μπορεί τελικά να επηρεάσει τη διάθεση της Premier League να επιβάλει κυρώσεις. Άλλωστε, δεν πρόκειται για μια υπόθεση που σταματά στην πόρτα κάποιων ανώνυμων αξιωματούχων των ΗΑΕ. Για τον Μπέρναμ, επίσης, η εγγύτητα με το Αμπου Ντάμπι έχει πλέον και μια πιο προσωπική διάσταση.
Επενδύσεις, εξευγενισμός και μία πολιτική καριέρα
Από το 2017 έως το 2026, ο Μπέρναμ ήταν δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ. Η σημερινή ιδιοκτησία της Σίτι είχε ήδη συμπληρώσει περισσότερα από δέκα χρόνια από τότε που εκείνος ανέλαβε το αξίωμά του, διάστημα κατά το οποίο το Δημοτικό Συμβούλιο του Μάντσεστερ πούλησε τεράστιες εκτάσεις γης σε ιδιωτικό επενδυτικό κεφάλαιο του σεΐχη Μανσούρ.
Το δημοτικό συμβούλιο είχε μεταξύ άλλων κατηγορηθεί στο παρελθόν από ακαδημαϊκούς του Πανεπιστημίου του Σέφιλντ ότι είχε προσφέρει στο Αμπου Ντάμπι μια «προνομιακή» συμφωνία, η οποία, όπως υποστήριζαν, επέτρεπε στους επενδυτές να αποκομίσουν δυσανάλογα οφέλη.
Εκπρόσωπος του Δημοτικού Συμβουλίου του Μάντσεστερ είχε προηγουμένως αμφισβητήσει την έκθεση, υποστηρίζοντας ότι η αξία της γης είχε εκτιμηθεί από ανεξάρτητους ειδικούς και ότι η συμφωνία ήταν η καλύτερη διαθέσιμη «σε μια εποχή κατά την οποία υπήρχε πολύ περιορισμένο ενδιαφέρον της αγοράς για την περιοχή». Η θέση του δημοτικού συμβουλίου ήταν ότι η ιδιοκτησία της Σίτι συνέβαλε στον ριζικό μετασχηματισμό περιοχών του ανατολικού Μάντσεστερ που είχαν προηγουμένως παραμεληθεί και ότι αυτό το αντάλλαγμα ήταν αναγκαίο σε μια περίοδο κατά την οποία η τότε συντηρητική κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου είχε περιορίσει τις δημόσιες επενδύσεις.
Η ιστορία του εξευγενισμού των αστικών περιοχών (gentrification) είναι καλά τεκμηριωμένη και δεν αφορά μόνο το Μάντσεστερ, σημειώνει το Athletic. Συχνά συνοδεύεται από ευρύτερη οικονομική ανάπτυξη, αλλά και από ανεβασμένα ενοίκια, ενώ δεν δημιουργούνται πάντοτε επαρκείς ευκαιρίες ή οικονομικά προσιτές κατοικίες για όσους ζούσαν ήδη στις περιοχές πριν κάνουν την εμφάνισή τους οι πολυτελείς πύργοι.
Η βρετανική εφημερίδα Sunday Times έχει χαρακτηρίσει στο παρελθόν το Μάντσεστερ ως την πόλη που «ξεπουλήθηκε» στο Αμπου Ντάμπι. Ο Guardian υποστήριξε ότι η πόλη «παραδόθηκε στην ελίτ του Αμπου Ντάμπι — και μάλιστα όχι σε καλή τιμή». Οι περισσότεροι πάντως συμφωνούν ότι οι επενδύσεις των ιδιοκτητών της Σίτι έχουν συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη του Μάντσεστερ.
Ο Μπέρναμ έχει έκτοτε οικοδομήσει μεγάλο μέρος της πολιτικής του πλατφόρμας πάνω σε αυτό ακριβώς το αφήγημα. Η οικονομία της πόλης κατέγραψε ανάπτυξη 3,1% ετησίως σε διάστημα μιας δεκαετίας, ξεπερνώντας κατά πολύ τον εθνικό ρυθμό ανάπτυξης του Ηνωμένου Βασιλείου και οδηγώντας στην κατασκευή τόσο πολλών ψηλών κτιρίων, ώστε η πόλη να αποκτήσει το παρατσούκλι «Manc-hattan». Τα τελευταία χρόνια, το Μάντσεστερ έχει φιλοξενήσει επίδειξη μόδας της Chanel, ενώ απέσπασε από το Λονδίνο τη διοργάνωση των μουσικών βραβείων Brit Awards.
Παράλληλα, το NBA φέρνει αγώνες στο νέο κλειστό γήπεδο Co-Op Live, χωρητικότητας 23.500 θεατών, το οποίο βρίσκεται δίπλα στο Etihad Stadium, αυτόν τον χειμώνα. Το γήπεδο ανήκει εν μέρει στη City Football Group (CFG). Το πολιτικό εγχείρημα του Μπέρναμ περιγράφεται συχνά ως «Manchesterism». Την Τρίτη, στην ομιλία του στο συνέδριο του Εργατικού Κόμματος, δήλωσε: «Σκοπεύω να πάρω αυτό που έκανα στο Μάντσεστερ, το σχέδιό μας για ανάπτυξη που θα ωφελεί όλους και να το προωθήσω από την ίδια την καρδιά της κυβέρνησης, σε κάθε ταχυδρομικό κώδικα της Βρετανίας».
Ανάκαμψη μέσω σκανδάλων;
Ωστόσο, όπως σημειώνει το Athletic, αυτή η σχέση του Μπέρναμ με το Μάντσεστερ, που στο παρελθόν θεωρούνταν πλεονέκτημα, αποτελεί πλέον ναρκοπέδιο. Γιατί τι θα γινόταν αν αποδεικνυόταν ότι αυτή η ιστορία ανάπτυξης είχε επιταχυνθεί κατακόρυφα χάρη σε μια ιδιοκτησία ποδοσφαιρικού συλλόγου που παραβίαζε κατ’ επανάληψη τους οικονομικούς κανόνες; Κι αν το «μαγικό φίλτρο» του βρετανού πρωθυπουργού για την αναζωογόνηση του Μάντσεστερ δεν ήταν τελικά η δυναμική της περιοχής και η ελευθερία χάραξης πολιτικής που προσφέρει η αποκέντρωση, αλλά η υπερβολική εξάρτηση από ξένο χρήμα ανθρώπων που βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο ενός από τα μεγαλύτερα αθλητικά σκάνδαλα παγκοσμίως;
Η ιστορία της ανάκαμψης του Μάντσεστερ είναι πολύ μεγαλύτερη από τον πλούτο του Αμπου Ντάμπι, όμως οποιαδήποτε αντίληψη περί αφοσίωσης στους ιδιοκτήτες της Σίτι απειλεί να εγείρει ερωτήματα για τη συνέπεια και την ακεραιότητα του Μπέρναμ.
Στην ίδια ομιλία του στο συνέδριο, ο ίδιος άλλωστε δήλωσε ότι έχει κουραστεί από έναν κόσμο όπου «οι μέτοχοι δεν χάνουν ποτέ» και «το δημόσιο συμφέρον δεν κερδίζει ποτέ». Κάλεσε μάλιστα το ακροατήριό του να «φανταστεί ότι ζει σε μια Βρετανία όπου οι άνθρωποι αισθάνονται και πάλι ότι η χώρα στέκεται στο πλευρό τους».
Ωστόσο, με το να εμφανιστεί συμπονετικός απέναντι στη δύσκολη θέση της Σίτι, μήπως βρέθηκε άθελά του στην πλευρά των δισεκατομμυριούχων ιδιοκτητών, οι οποίοι βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι και με ερωτήματα σχετικά με φορολογικές παραβάσεις;
Την Πέμπτη, η κορυφαία βρετανική εταιρεία συμβούλων σε θέματα φορολογικής πολιτικής Tax Policy Associates δημοσίευσε έκθεση, στην οποία εξέτασε ορισμένα από τα γνωστά στοιχεία της υπόθεσης της Σίτι και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μόνο οι υπεράκτιες πληρωμές προς τον τότε προπονητή του συλλόγου, Ρομπέρτο Μαντσίνι, ενδέχεται να είχαν ως αποτέλεσμα την καταβολή έως και 12 εκατομμυρίων λιρών λιγότερου φόρου στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Δεν είναι μόνον ο Μπέρναμ
Πολλαπλές πηγές που γνωρίζουν εκ των έσω τη λειτουργία της βρετανικής κυβέρνησης αναγνώρισαν αυτή την εβδομάδα ότι αρκετά τμήματα του κρατικού μηχανισμού θα ανησυχούν για τα επόμενα βήματα της υπόθεσης. Οι ίδιες πηγές, ωστόσο, επέμειναν ότι θα πρέπει να υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι γύρω από τον πρωθυπουργό που θα υποστηρίξουν το επιχείρημα ότι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να νομιμοποιηθεί η υπονόμευση της Premier League, η οποία αποτελεί η ίδια μία από τα σημαντικότερα «εξαγώγιμα προϊόντα» Ηνωμένου Βασιλείου.
Την ίδια ώρα, σημειώνει το Athletic, καταγράφηκαν οι πρώτες ενδείξεις αντίδρασης στις κατηγορίες από ορισμένους κύκλους στο Αμπου Ντάμπι. Η Etihad Airways, της οποίας ο πρώην επί μακρόν πρόεδρος, Μοχάμεντ Αλ Μαζρούι, ήταν επίσης μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Σίτι από το 2010 έως το 2021, απείλησε να κινηθεί νομικά εναντίον της Premier League, μετά την απόφαση της ανεξάρτητης επιτροπής ότι οι συμφωνίες χορηγίας του συλλόγου ήταν «εικονικές» συμφωνίες.
Η Etihad δεν κατονομάστηκε στην έκθεση, αποτελεί όμως τον σημαντικότερο χορηγό της Σίτι. Μένει να φανεί μέχρι πού είναι διατεθειμένοι να φτάσουν ο σύλλογος και η ιδιοκτησία του στην προσπάθειά τους να απαλλαγούν από τις βαριές κατηγορίες. Θα προχωρήσουν τελικά οι χορηγοί τους σε νομικές ενέργειες; Θα τεθούν υπό αμφισβήτηση οι μακροχρόνιες επενδύσεις των σεΐχηδων στη Βρετανία; Θα χρησιμοποιηθεί όλη αυτή η υπόθεση ως μοχλός πίεσης προς τη βρετανική κυβέρνηση; Και θα μπορέσει η κυβέρνηση να αντέξει οποιαδήποτε πίεση, εφόσον αυτή εκδηλωθεί; Σε κάθε επόμενο βήμα, τα φώτα της δημοσιότητας πάνω στον Μπέρναμ θα γίνονται ολοένα και πιο έντονα.
Πηγή: Pagenews.gr